رهبر معظم انقلاب متناسب با شرایط جدید انقلاب را راهبری میکند
به گزارش خبرنگار گروه سیره امامین انقلاب خبرگزاری رسا، حجتالاسلام سیدسجاد ایزدهی، استاد درس خارج حوزه علمیه قم، در سلسله نشستهای علمی «رهبری سوم انقلاب اسلامی (شرایط و الزامات جدید)» که امروز صبح از سوی گروه سیاست پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با همکاری انجمن مطالعات سیاسی حوزه علمیه برگزار شد، با اشاره به موضوع «رهبری سوم؛ اقتضائات و الزامات» اظهار داشت: مراد از رهبری، صرفاً راهبری یک شخص نیست، بلکه باید چشمانداز راهبری انقلاب در دوره جدید را مورد توجه قرار داد؛ دورهای که نسبت به دورههای گذشته، اقتضائات متمایزی دارد.
وی افزود: در طول ۲۵۰ سال امامت ائمه معصومین(ع)، هر یک از ائمه متناسب با شرایط زمانه، گونه متفاوتی از راهبری و امامت جامعه داشتند، اما منطق امامت در همه این دورهها واحد بود. انقلاب اسلامی نیز از مرحله برونرفت از حاکمیت طاغوت تا تأسیس و تثبیت نظام و سپس حرکت به سمت تمدن اسلامی، در هر مرحله اقتضائات خاص خود را داشته است.
راهبری امام خمینی(ره) متناسب با مرحله انقلاب و تأسیس نظام بود
استاد درس خارج حوزه علمیه قم با بیان اینکه نوع راهبری امام خمینی(ره) متناسب با شرایط انقلاب و تأسیس نظام اسلامی بود، گفت: بخش زیادی از راهبری امام(ره) ناظر به انقلاب و مواجهه با طاغوت بود؛ اینکه چگونه باید با طاغوت مبارزه کرد، آیا اساساً باید مبارزه کرد و نوع این مبارزه چگونه باشد؛ همچنین موضوعاتی مانند مبارزه مسلحانه، تکیه بر اعتقادات و باورهای مردم و تشکیل حزب، بخشی از مسائل مورد توجه در آن دوره بود.
وی ادامه داد: در مرحله تأسیس و بقای نظام نیز عمدتاً با فضای امنیتی مواجه بودیم؛ چه در ایجاد انقلاب، چه در تأسیس آن و چه در سالهای جنگ، تجزیهطلبی و مواجهه با منافقین. بنابراین اگر گفته شود امام در آن دوره مقتدرتر و بدون ملاحظهتر عمل میکردند، این امر را باید متناسب با اقتضای تأسیس نظام و فضای امنیتی و دشمنان عیانی دانست که در برابر انقلاب قرار داشتند.
حجت الاسلام ایزدهی خاطرنشان کرد: انقلاب اسلامی در نقطه تقابل با بلوک شرق و غرب قرار داشت و باید یک جبهه مستقل در برابر آنها ایجاد میکرد. نوع راهبری امام نیز متناسب با همین شرایط بود.
وی با اشاره به داشتههای معرفتی و تجربی امام خمینی(ره) تصریح کرد: راهبری امام ناظر به تجربه ایشان از مشروطه، آشنایی با شخصیتهایی مانند مدرس و کاشانی و همچنین داشتههای علمی و معرفتی ایشان در حوزه عرفان، فلسفه، اخلاق و فقه بود.
رهبری آیتالله خامنهای؛ تقویت، تثبیت و امتداد نظام
استاد درس خارج حوزه علمیه قم در ادامه با اشاره به تفاوت شرایط دوره رهبری آیتالله خامنهای با دوره امام خمینی(ره) اظهار داشت: رهبری دوم در فضایی آغاز شد که جنگ پایان یافته بود و کشور وارد مرحله جدیدی شده بود؛ مرحلهای که سازندگی را باید نه صرفاً به معنای سازندگی سختافزاری، بلکه به معنای عام و بنیانی آن دانست.
وی افزود: در طول حدود ۳۸ سال راهبری نظام، ساختارسازی و نهادسازی انجام شد و قدرت و بنیه نظام تقویت گردید. در شرایطی که برخی تصور میکردند باید همان مسیر پایان جنگ را ادامه داد، رهبر انقلاب تصریح کردند که وضعیت امروز، وضعیت امام حسن(ع) نیست، بلکه وضعیت امام حسین(ع) است.
حجت الاسلام ایزدهی گفت: در شرایطی که بوش پدر و سپس بوش پسر از روی میز بودن همه گزینهها سخن میگفتند و جمهوری اسلامی را محور فتنه معرفی میکردند، رهبر انقلاب تقویت نظام را در حوزههای مختلف دنبال کردند؛ از حوزه نرمافزاری و جنبش نرمافزاری گرفته تا حوزه فرهنگی، مقابله با تهاجم فرهنگی، ایجاد ساختارهای نوین، تثبیت نظام و تقویت انسجام اجتماعی.
وی با اشاره به توجه رهبر شهید انقلاب به عرصههای علمی، فرهنگی و فناوری افزود: ایجاد و تقویت شرکتها و پارکهای فناوری و توجه به حوزههایی همچون مداحی، شعر و ادبیات دینی، بخشی از این روند بود. پیامها و مرقومههای ایشان درباره کتابهای جهاد و شهادت و تأکید بر ادبیات مقاومت نیز در همین چارچوب قابل ارزیابی است.
این استاد حوزه علمیه تصریح کرد: موتور اصلی این راهبری، تثبیت نظام، تقویت نظام و امتداد نظام در حوزههای سخت و نرم بود و فرهنگی ایجاد شد که طی حدود ۳۸ سال، نسلی را بازتولید کرد که آثار آن را امروز در بازدارندگی نظامی، انسجام اجتماعی و فرهنگی و مقاومت مردم میتوان مشاهده کرد.
ادبیات و تاریخ؛ دو مؤلفه مهم در راهبری رهبر شهید انقلاب
وی با اشاره به توجه رهبر شهید انقلاب به کتاب و کتابخوانی اظهار داشت: یکی از مختصات این راهبری، توجه ویژه به کتاب بود. ایشان بارها بر نقش ادبیات در شکلگیری و گسترش انقلابها تأکید کردهاند و درباره انقلاب بلشویکی نیز بر نقش ادبیات در فراگیر شدن آن تأکید داشتند.
حجت الاسلام ایزدهی افزود: رهبر انقلاب تلاش وافری برای تقویت ادبیات و عمومیسازی آن داشتند و در حوزه شعر نیز بر شکلگیری سبکهای جدید تأکید کردند. امروز نیز میبینیم که فضای شعر، مداحی و ادبیات در همراهی مردم با انقلاب و آرمانهای آن بسیار اثرگذار بوده است.
وی، توجه به تاریخ را از دیگر ویژگیهای مهم رهبر انقلاب دانست و گفت: ایشان تاریخخوان جدی و در حوزه تاریخ معاصر و تاریخ اسلام صاحب توجه ویژه بودند و از عبرتهای تاریخی برای تحلیل شرایط امروز استفاده میکردند.
استاد درس خارج حوزه علمیه قم ادامه داد: رهبر انقلاب با توجه به همین شناخت تاریخی، خطراتی را از انقلاب دفع کردند؛ از جمله در دوره دولت آقای خاتمی با ورود ایران به جنگ افغانستان مخالفت کردند و در جنگ خلیج فارس و جنگ آمریکا علیه عراق نیز کشور را از ورود به معرکههای خطرناک مصون نگه داشتند.
رهبری سوم متناسب با «پیچ تاریخی» است
حجت الاسلام ایزدهی با بیان اینکه برای دوره رهبری سوم باید شرایط جدید را مورد توجه قرار داد، اظهار داشت: دوره رهبری سوم، ضمن اینکه امتداد انقلاب اسلامی است، دورهای متمایز از دورههای پیشین خواهد بود. اصول، امهات و محکمات انقلاب همچنان برقرار است و همین موضوع رمز پایداری انقلاب اسلامی خواهد بود، اما اقتضائات زمانه و وضعیت موجود تغییر کرده است.
وی افزود: تمایزهای رهبری سوم را میتوان در دو عرصه بررسی کرد؛ یکی اقتضائات زمانه و چشمانداز آینده و دیگری داشتههای شخصیتی و معرفتی رهبری.
این استاد حوزه علمیه با اشاره به تعبیر رهبر شهید انقلاب درباره قرار داشتن جهان در یک «پیچ تاریخی» گفت: نظم موجود در حال تغییر است. تضعیف آمریکا، پایان نظام تکقطبی، بلندتر شدن صدای آزادگان عالم و ظهور قدرتهای جدید، از نشانههای این تغییر است.
وی خاطرنشان کرد: در جنگ اخیر نیز مشاهده شد که آمریکا نتوانست به تنهایی و بدون همراهی مؤثر ناتو جنگ را پیش ببرد و با وجود برخورداری از همه ظرفیتهای خود، نتوانست به اهداف اعلامشده دست پیدا کند. تحولات منطقه نیز نشان داد که نظم سابق در غرب آسیا در حال تغییر است و کشورها مانند گذشته به آمریکا اعتماد نخواهند کرد.
افول گفتمان تمدن آمریکایی
حجت الاسلام ایزدهی با اشاره به تحولات غزه و تأثیر آن بر تصویر جهانی آمریکا اظهار داشت: تصویری که از تمدن آمریکایی ارائه میشد، تمدنی مبتنی بر دموکراسی، حقوق بشر، آزادیخواهی و حقوق زنان بود؛ اما حوادث غزه و تحولات پس از آن موجب شد بسیاری از این ادعاها با چالش جدی مواجه شود.
وی ادامه داد: مدعیان مبارزه با تروریسم، در عمل رفتارهایی انجام دادند که با ارزشهای ادعایی آنان در تعارض بود و همین مسئله موجب شده است ایده تمدن آمریکایی در افکار عمومی جهان رنگ ببازد.
استاد درس خارج حوزه علمیه قم تصریح کرد: این پیچ تاریخی عملاً آغاز شده است و در دوره آینده، کسی میتواند در شکلدهی به نظم جدید جهانی نقشآفرین باشد که در این دوره خود را تثبیت و اثبات کرده باشد و جمهوری اسلامی در این ایام توانسته است چنین جایگاهی به دست آورد.
حرکت جهان به سمت نظم چندقطبی
وی با بیان اینکه جهان به سمت نظمی چندقطبی و چندصدایی در حال حرکت است، گفت: دیگر تکصدایی با محوریت آمریکا وجود نخواهد داشت و بازیگران جدید منطقهای و فرامنطقهای در حال ظهور هستند.
حجت الاسلام ایزدهی افزود: آمریکا، جمهوری اسلامی ایران، روسیه و چین را میتوان از قدرتهای مهم در معادلات جدید دانست و چشمانداز بدهیهای آمریکا، افول نرمافزاری رژیم صهیونیستی در منطقه و تغییر جایگاه اروپا نیز از مؤلفههای این وضعیت است.
وی با اشاره به مراحل پنجگانه انقلاب اسلامی و حرکت به سمت تمدن اسلامی خاطرنشان کرد: چشمانداز تمدن اسلامی نیازمند سختافزار، علم، دانش، تجربه و صنعت است و در کنار آن باید نرمافزارهایی همچون علوم انسانی اسلامی، مردمسالاری دینی و سایر مؤلفههای تمدنی شکل بگیرد.
این استاد حوزه علمیه تأکید کرد: رهبری سوم در این فضا باید چشمانداز تمدنی انقلاب اسلامی را، بهویژه در چله دوم انقلاب و حتی فراتر از آن، تثبیت کند و جمهوری اسلامی را به بازیگری فعال و جدی در نهادهای تأثیرگذار جهانی تبدیل کند.
ضرورت تقویت جایگاه منطقهای و فرامنطقهای جمهوری اسلامی
حجت الاسلام ایزدهی اظهار داشت: اگر آمریکا افول کند و قدرتهای جدید ظهور کنند، این قدرتها باید بتوانند بازیگری جدی داشته باشند، امتداد اجتماعی و منطقهای ایجاد کنند، اتحادیههای متناسب با خود شکل دهند و بازارهای متناسب با این قدرتها ایجاد کنند.
وی افزود: جمهوری اسلامی با وجود همه تحریمها و با تکیه بر اقتصاد مقاومتی و اقتصاد دروننگر توانسته است مقاومت کند و طبیعی است که با فرض رفع تحریمها، ظرفیت شکوفایی اقتصادی و صنعتی کشور میتواند چند برابر شود.
استاد درس خارج حوزه علمیه قم با اشاره به نقش رهبر شهید در تحولات منطقه افزود: ایشان چشم بیدار محور مقاومت و تحولات منطقه بودند و ارتباطها و سیاستهایی که در این حوزه دنبال کردند، نشان داد که نگاهشان فراتر از یک منطقه محدود است.
وی ادامه داد: پیامهایی که پس از جنگ درباره تسلیم نشدن، انتقام و حفظ خلیج فارس و تنگه هرمز مطرح شد، نشاندهنده چشمانداز وسیعتری است که فراتر از مذاکرات و تحولات مقطعی، جایگاه جمهوری اسلامی را در منطقه ترسیم میکند.
انقلاب اسلامی ظرفیت تبدیل شدن به یک قدرت تمدنی را دارد
حجت الاسلام ایزدهی در پایان با تأکید بر ظرفیت تمدنی انقلاب اسلامی اظهار داشت: نباید فراموش کنیم که انقلاب اسلامی از ابتدا با محوریت پیامبر اکرم(ص) و با وجود همه مشکلات، جنگها و فشارهایی که بر آن تحمیل شد، توانست به یک قدرت تمدنی تبدیل شود.
وی گفت: با وجود همه بازیگرانی که در آن زمان مانع رشد این جریان بودند، ظرفیت و نرمافزار اسلام توانست بخش بزرگی از جهان را تحت تأثیر قرار دهد و ملتها و باورها را به خود جذب کند. این جریان نهتنها توانست در تقابل و تعادل با قدرتهای موجود بازیگری جدی داشته باشد، بلکه منطقه نفوذ خود را نیز گسترش داد.
استاد حوزه علمیه قم تصریح کرد: امروز نیز این امکان وجود دارد که منطق انقلاب اسلامی در کنار بازیگران و بلوکهای موجود، نقشآفرینی کند. جامعه جهانی در حال حرکت به سمت چندصدایی است و توزیع قدرت اقتصادی، سیاسی و فرهنگی میان بازیگران جدید، فرصت تازهای برای جمهوری اسلامی فراهم کرده است.
وی خاطرنشان کرد: اگر انقلاب اسلامی در دهه نخست تأسیس شد و این درخت در ۳۸ سال گذشته آبیاری و تناور شد، در دوره جدید میتواند بازیگران جدیدی را به خود جذب کند. این درخت همان شجره طیبهای است که میتواند بر بسیاری از مناطق سایه بگستراند، منطق انقلاب اسلامی را تبیین کند و قرائتهای مختلفی از انقلاب اسلامی را در کشورهای اسلامی و حتی غیر اسلامی، متناسب با فرهنگ مقاومت و فرهنگ اسلام، شکل دهد.