رسیدن به مکتب نهایی در هنر دینی نیازمند زمان طولانی است

حجت‌الاسلام سیّدحسین فقیهی، مدیر گروه رسانه‌های تصویری در مرکز مطالعات و پاسخ‌گویی به شبهات حوزه‌های علمیه در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری رسا با تسلیت به مناسبت فرا رسیدن سالگرد شهادت شهید آوینی و گرامیداشت روز هنر اسلامی، گفت: شهید آوینی با علم، قائل به وجود معنویت هنری در ساختار بود.

وی با بیان این‌که شهید آوینی افزون در محتوا به دنبال زیبایی می‌گشت و افزون بر آن به دنبال وجود ساختاری دینی در هنر بود، افزود: وی قائل بود که هنرمند در خلق آثار هنری ماندگار نقش بسیاری دارد؛ هنرمندی که به شهود و کشف رسیده باشد، می‌تواند مشاهدات خود را برای افراد در عالم مادی بازگو کند.

مدیر گروه رسانه‌های تصویری در مرکز مطالعات و پاسخ‌گویی به شبهات حوزه‌های علمیه با اشاره به تعریف هنر در کتاب «هنر از دیدگاه اسلام» علامه محمدتقی جعفری‌(ره)، اظهار داشت: هنر شهودی است که یک هنرمند از عالم مثال برای بقیه بیان می‌کند.

وی تصریح کرد: باید دانست که هنر تنها در دین وجود دارد و انسان‌هایی که سکولار هستند و به مسائل معنوی و دینی اعتقادی ندارند، چون روحشان نمی‌تواند در عالم مثال پرواز کند، اگر از هنری سخن بگویند، تنها تکنیک، ساختار و فرم است.

حجت‌الاسلام فقیهی با بیان این‌که در هنر مبنای زیبایی‌شناسی در مکاتب مختلف متفاوت است، اظهار داشت: ‌اگر مبنای زیبایی‌شناسی را بتوانیم در مبنایی غیر از مکاتب غربی جست‌وجو کنیم، هنر ما متمایز و دینی می‌شود.

وی یادآور شد: شهید آوینی مبنای زیبایی‌شناسی را پیدا کرده و قائل به کشف فرم جدیدی از هنر معمول جامعه بود؛ تکیه زیادی بر شخصیت هنرمند داشت و صفا و زلالیتی که در اثر گذشتن از خود پیدا کرد، در آثار ایشان تجلی یافته است.

این کارشناس عرصه رسانه و هنر رسیدن به یک مکتب نهایی در بحث هنر دینی را نیازمند زمان طولانی دانست و اظهار داشت: اکنون بسیاری از هنرمندان، هنر را در ساختار و فرم ظاهری می‌دانند و منکر وجود هنر دینی هستند؛ یعنی تأثیر روح هنرمند و روح شهودگر هنرمند را کم می‌دانند و هنر دینی را منتفی اعلام می‌کنند.

وی با بیان این‌که هنرمندان باید مکتب هنری دین اسلام را جدی بگیرند و خود را از تفکر و مکاتب ثابت خارج کرده و در این عرصه به تجربه بپردازند و سعی کنند تا مبانی زیبایی‌شناسی دینی را افزایش دهند، گفت: پس از انقلاب اسلامی کار جدّی هنر دینی در کشور شروع شده و هنوز زود است پس از سی سال بخواهیم به یک مکتب دست پیدا کنیم.

حجت‌الاسلام فقیهی سرعت در نفی وجود هنر دینی و عجله در ارائه یک مکتب هنر دینی را صحیح ندانست و خاطرنشان کرد: پیدایش مکتب و جریان هنر دینی نیاز به تجربه‌های متمادی دارد.

وی با اشاره به مبنای شهید آوینی در بحث هنر، گفت: کسانی که واقعاً حکیم بودند و معتقد به وجود عالم مثال و کشف و شهود و پرواز روح هنرمند بودند آثارشان ماندگار شد، اما کسانی که آثار هنری را در فرم، رنگ، بوم و قلمو می‌دانستند، پس از چند سال به فراموشی سپرده شدند.

مدیر گروه رسانه‌های تصویری در مرکز مطالعات و پاسخ‌گویی به شبهات حوزه‌های علمیه، آشنایی با مکاتب هنری تاریخی در مشرق‌زمین و مغرب‌زمین را نخستین گام برای ورود به عرصه هنر دینی دانست و افزود: سعی کنیم به سلاح تکنیک و فرم مجهز شدیم و پس از آن ملاک، مبنا و مکتب در امر زیبایی‌شناسی را اختراع و ایجاد کنیم.

وی با بیان این‌که هرگز یک هنرمند غربی توان ارائه مکتب دینی را نخواهد داشت و تنها هنرمندان جوان و رشد کرده در دامن انقلاب موفق به خلق آثار ماندگار هنری خواهند شد، گفت: وظیفه هنرمندان دینی آن است که با تجربه و ورود به عرصه‌های جدید هنری، با تفکر و پاک کردن و پیراستن روح خود از آلایش‌ها به این سمت حرکت کرده و به آینده هنر دینی جامعه خوش بین باشند.

حجت‌الاسلام فقیهی با اشاره به این‌که مکتب هنر دینی و انقلابی که در طول تاریخ به وسیله دشمنان خود سرکوب شده و امکان تبلور و شکوفایی نداشته است، امروز در حال شکوفا شدن است، اظهار داشت: در عصر حاضر شاهد شکوفایی مکتب، جریان و حرکت هنر دینی در جامعه اسلامی ایران خواهیم بود.

وی با تأکید بر جدّی گرفتن بحث محتوا در هنر و ورود در زمینه محتوای دینی و جست‌وجوی مبانی زیبایی‌شناسی در منابع دینی، افزود: یکی از ملاک‌ها و معیارهای زیبایی‌شناسی که تا به حال نادیده گرفته شده است، ملاک واقعیت و حقیقت است.

این کارشناس عرصه رسانه و هنر با بیان این‌که در آثار هنر دینی وجود کاشفیت از حقیقت و کشف حقیقت یکی از ملاک‌های مطبوع برای فطرت انسان‌ها است و آنان را به سمت اثر هنری جلب می‌کند، خاطرنشان کرد: خود را به ملاک‌های کشف شده محدود نکرده و در مسائل دینی وارد حکمت شویم. /920/ت302/ع