بازخوانی اخلاق در حوزه اجتماعی میتواند ما را به عدالت نزدیک کند
حجت الاسلام عبدالحمید آکوچکیان، مسؤول دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری اظهار داشت: وقتی اهالی یک جامعه تشنه عدالت باشند و آن را نه فقط برای خود بلکه برای همه بخواهند، جامعه به عدالت نزدیک میشود.
وی با بیان اینکه پیش فرضهای تحقق عدالت در ذهن همه افراد جامعه باید به درستی تعریف شود، گفت: عدالت فرهنگی ریشه در جامعهای دارد که دچار مشکلات فرهنگی نیست، بنابراین در جامعهای که مردم آن با مشکلات فرهنگی زندگی میکنند نمیتوان انتظار داشت که عدالت فرهنگی شکل بگیرد.
مسؤول دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری عدالت فرهنگی و اجتماعی را مرتبط با هم دانست و گفت: اخلاق فردی به شدت بر عدالت اجتماعی و فرهنگی تاثیرگذار است و حرکت جامعه به سمت عدالت اجتماعی و فرهنگی نیز در گرو پیش فرضهای درست یا غلط ذهنی افراد جامعه است. در واقع اگر جامعهای از دیدگاه فرهنگی با افراد دارای ایدههای درست و جدید مواجه باشد به صورت خودکار به سمت عدالت حرکت خواهد کرد که نمونه آن را پس از حضور پیامبر اسلام(ص) در جامعه عرب جاهلی میتوان مشاهده کرد.
مسوول دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه اصفهان افزود: شاخص طلایی اخلاق در نصیحت حضرت علی (ع) به فرزندانشان که فرمودهاند هر چه برای خود میپسندی برای دیگران هم بپسند و هر چه برای خود نمیپسندی برای دیگران هم نپسند، نهفته است. در واقع این موضوع به اصلاح ذهنیت افراد بستگی دارد و از دوگانگی رفتارها در مقابل یک موضوع جلوگیری میکند.
حجت الاسلام آکوچیان اظهار داشت: اگر افراد جامعه دغدغه برخورد عادلانه نسبت به دیگران را نداشته باشند عدالت در جامعه شکل نمیگیرد.
وی افزود: البته معیار اخلاق در جامعه مقوله ای تشریفاتی نیست و آن را می توان در همه ابعاد فرهنگی، اجتماعی و اقتصاد وارد کرد. به عنوان مثال میتوان گفت اقدام دولت کنونی در حوزه هدفمند کردن یارانهها، ورود اخلاق به حوزه اقتصاد است. طوری که حق هر فرد به خودش میرسد و دیگر کسی نمیتواند حق دیگران را با استفاده چند برابری از منابعی مانند انرژی هدر دهد.
وی در تشریح چگونگی تحقق فرهنگ عادلانه گفت: باید پذیرفت همه منابع تولید فرهنگ در دست دولت نیست بلکه بیشتر آن در دست مردم قرار گرفته است. باید منابع تولید فرهنگ از جمله اطلاعات و دانش برای عموم قابل دسترسی و عادلانه باشد. این اطلاعات میتواند در قالب کتاب یا وسایل ارتباط جمعی وجود داشته باشد تا افراد جامعه با استفاده از آنها بتوانند زمینههای ذهنی ایجاد عدالت را شکل دهند.
حجت الاسلام آکوچکیان با تاکید بر این که بازخوانی اخلاق و کمی کردن آن درحوزه اجتماعی نیز میتواند ما را به عدالت نزدیک کند، گفت: اصولا حضور اخلاق در هر بخشی از جامعه میتواند جنبههای عدالت محور آن را پررنگ کند.
این صاحبنظر مسائل فرهنگی و اجتماعی درباره رابطه موجود بین عدالت و حقوق بشر گفت: عدالت نگاهی حق مدارانه و حرکتی عدالتخواهانه است که حقوقی را برای انسانها رقم می زند. در نگاه حضرت علی (ع) نیز انسانیت ترویج شده است و در حوزه اخلاق بشری توانمندیهایی به وجود آمده است.
وی با تاکید بر این که اگر عدالت در جامعه وجود نداشته باشد مناسبات میان انسانها با یکدیگر تغییر میکند، تصریح کرد: در قرآن کریم آمده است که سرنوشت هیچ قومی تغییر نمیکند مگر این که خودشان به دنبال تغییر باشد. اگر مردم طالب عدالت نباشند و با زیر دست خود عادلانه برخورد نکنند طبیعتا فرادست آنها نیز همین رفتار را با آنها خواهند داشت. بنابراین عدالتخواهی یک رابطه متقابل است و جامعه عادلانه شکل نمیگیرد مگر اینکه مردم آن جامعه نگاه عادلانه داشته باشند.
آکوچکیان در تشریح موانع تحقق عدالت در یک جامعه اظهار داشت: فطرت انسانی جوامع بی دین نیز به دنبال ایجاد عدالت است البته در این میان عده ای از وجود فضای ناعادلانه بهره می برند و مقابل اجرای عدالت میایستند. طبیعتا برای حل این مشکل نقاط کوری که در مقابل اجرای عدالت مقاومت میکنند باید شناسایی شود.
وی بر لزوم ترویج اخلاق عدالت محور در جامعه نیز تاکید کرد و گفت: نهاد های اجتماعی وسایل ارتباط جمعی از جمله مساجد، صدا و سیما و خانوادهها باید به این موضوع به طور جدی توجه کنند و فضای جامعه باید به گونهای باشد که مردم از بی عدالتی منزجر باشند./916/د102/ع