عقلانیت دینی ابزار رسیدن به یک تمدن اسلامی است

به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، حجت‌الاسلام سیدمهدی میرباقری، رییس فرهنگستان علوم اسلامی، عصر چهارشنبه در بیست و پنجمین نشست از سلسله نشست‌های انقلاب اسلامی، مخاطرات امروز و فردا به بیان نقش حوزه و دانشگاه در تحول علوم انسانی پرداخت.

وی با بیان این‌که انگیزه پرداختن به بحث تحول در علوم انسانی بازگشت به تشکیل حکومت دینی و ادامه آن تا عصر ظهور است، گفت: عقلانیت دینی ابزار رسیدن به یک تمدن اسلامی است و رویکرد ما به علوم انسانی، رویکردی تمدن‌گرایانه است.

رییس فرهنگستان علوم اسلامی با اشاره به ادعای برخی سکولارها که دولت اسلامی را به حفظ قدرت متهم می‌کنند، گفت: یکی از رویکردهای غلطی که سکولارها از مسلمان و غیرمسلمان دارند آن است که طرفداران علوم دینی را به قدرت‌طلبی متهم می‌کنند.

وی با بیان این‌که استفاده از علوم انسانی برای ادامه اقتدار اسلام لازم است، اما این نیاز به معنای قدرت حزبی نیست، اظهار داشت: تعقیب علم انسانی اسلامی به معنای قدرت‌طلبی عالمان دین نیست.

حجت‌الاسلام میرباقری تصریح کرد: اگر عالمان دین، دولت اسلامی و حوزه علمیه، علم انسانی اسلامی را تعقیب می‌کنند، نباید از آن به معنای از میدان به در کردن رقبا یا ایجاد زمینه قدرت و افزایش آن تعبیر شود.

وی اضافه کرد: سکولارهای به اصطلاح اندیشمند که این حرف‌ها را می‌زنند، هیچ گاه به خود اجازه نمی‌دهند تا دستگاه مدیریتی غربی را متهم کنند؛ آنها علم را زمینه سکولار کرده‌اند و به دنبال مقاصد سیاسی خود هستند.

این استاد حوزه علمیه قم، انگیزه از تعقیب علم دینی اسلامی را رسیدن به ابزارها و سازوکارهایی برای تحقق دولت و حکومت اسلامی، جامعه و تمدن دینی عنوان کرد و افزود: تحول در علوم انسانی به اندازه ضرورت تمدن دینی ضرورت دارد و نمی‌توان از آن غفلت کرد.

وی با بیان این‌که هدف از دنبال کردن علم دینی، جایگزین کردن روش‌های نقلی به جای روش‌های تجربی نیست، اظهار داشت: اگر برخی گفته‌اند افرادی که دنبال علم دینی هستند می‌خواهند علوم را نقلی کنند، این برداشت ناصواب و اشتباه است.

حجت‌الاسلام میرباقری در بخش دیگری از سخنان خود به رویکردهای تهذیبی، فلسفی مضاف و روش مضافی در تحول علوم انسانی اشاره کرد و با بیان این‌که رویکرد تهذیبی به دنبال اصلاح علوم انسانی مدرن است، خواستار تولید فلسفه‌های مضاف به علوم شد.

رییس فرهنگستان علوم اسلامی با بیان این‌که رویکرد تهذیبی منکر روش‌های تجربی و نظری حاکم بر علوم نبوده و حتی به دنبال تغییر روش‌های تحقیق هم نیست، خواستار تحول روش نظام تحقیق و انعکاس تفقه دینی در حوزه دانش‌های تجربی و تجریدی شد.

وی خاطرنشان کرد: روش تحقیق در حوزه تفقه دینی، حوزه دانش‌های تجریدی و دانش‌های تجربی و معارف شهودی باید به صورت مجموعه‌ای به هم پیوسته درآید به طوری که آنچه حاصل روش تفقه دینی است در روش‌های تجربی جاری شود.

حجت‌الاسلام میرباقری با بیان این‌که معیار صحت دانش‌های تجربی، هماهنگی با محصول تفقه دینی است، کارآمدی در جهت پیشرفت اسلامی را معیار صحت تفقه دینی دانست و خواستار پیوند معیار صحت در حوزه تفقه دینی به تجربه عینی شد.

وی با اشاره به مدیریت عقل، تجربه و شهود عرفانی بشر از سوی دین، افزود: مدیریت دینی در حوزه تحقیقات مدیریتی نیست که کار تجربه، تجرید و محاسبات تجریدی و باطنی بشر را تعطیل و همه را معطوف به دانش‌های نقلی کند.

رییس فرهنگستان علوم اسلامی گفت: مدیریت تحقیقات برای دینی شدن نیاز به نرم‌افزار دارد، اما تنها نرم‌افزار نیست که مدیریت دینی را تحلیل می‌کند، بلکه بی‌تردید دانش‌های دینی هم تحلیل شده و این تحلیل بر کارآمدی دین مؤثر است. /920/پ202/ص