خطر پیوند تفکر حاکم بر ترکیه با جهان اسلام

به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، حجت‌الاسلام داوود فیرحی، استاد حوزه علمیه قم در نشستی علمی که به همت انجمن مطالعات سیاسی حوزه، شب گذشته در ساختمان این انجمن برگزار شد، به بررسی زمینه های مذهبی ـ سیاسی تحولات اخیر در جهان اسلام پرداخت و گفت: تحولات صورت گرفته در منطقه را از موضع سیاسی گرفته تا مباحث علمی و فکری می توان مورد بررسی قرار داد.

حجت الاسلام فیرحی دیدگاه تحلیل فکر و نظریه سیاسی درباره تحولات منطقه را یادآور شد و افزود: در جهان اسلام شاهد پدیده ای هستیم که نسبت به تاریخ فکر و اندیشه قابل تامل و تفکر است.

این استاد حوزه علمیه اضافه کرد: در شرایط کنونی جهان اسلام، دو مساله چالش در فلسفه سکولار و بازگشت به مذهب، حتی در میان مسیحیان از اهمیت فراوانی برخوردار است.

وی نگاه به تحولات کشورهای عربی را دوگانه و متفاوت دانست و ابراز داشت: برخی بیداری مذهبی را مورد توجه قرار می دهند و عده ای با نگاهی خوشبینانه این تحولات را درآمدی بر تغییر جغرافیای تمدن و یک زلزله بزرگ در فکر می‌دانند.

این استاد حوزه علمیه قم همچنین ادامه داد: در مقابل عده‌ای با نگاه بدبینانه این تحولات و بیداری را نوعی طوفان و رگبار در جهان عرب می‌دانند و آن را پیش درآمدی بر یک نوع خشونت دو سویه و جنگ‌ مذهبی می‌دانند.

حجت الاسلام فیرحی در ادامه به نقش ترکیه در تحولات منطقه و تاثیرگذاری آن بر کشورهای اسلامی اشاره کرد و اظهار داشت: امروز ترکیه در یک وضعیت خاصی از لحاظ فکری و عملکردی قرار گرفته و از طرفی با انقلابی‌ها و از سویی با غربی ها ارتباط دارد.

وی تحولات تونس و اثرپذیری رهبران این جنبش از ترکیه را مورد توجه قرار داد و افزود: بعد از به نتیجه رسیدن مقاومت مردم تونس، راشد الغنوشی به عنوان نماد انقلاب در این کشور شناخته شد که تفکرات وی الهام گرفته از «فقه مقاصد» و محمد یوسف قرضاوی است و از طرفی نیز خود را نزدیک به ترکیه می داند.

حجت الاسلام فیرحی با بیان اینکه از دیدگاه این گروه، سیاست جزو دین نیست و خارج از آن هم نیست، عنوان کرد: آنها بر عقل و شرع تکیه دارند و در عین حال توضیحی از سیاست ارائه می دهند که آنرا خارج از شرع می‌داند و اعتقاد دارند که سیاست، مدنی و مبتنی بر شریعت است.

این استاد حوزه علمیه افزود: در تئوری، آنها نوعی سکولاریزم نهفته را مطرح می‌کنند که متفاوت با غرب است و به معنای رها کردن حوزه سیاست از حکم شرعی و قرار دادن مسوولیت این حوزه بر دوش انسان مسلمان است.

وی خاطرنشان کرد: در ترکیه نیز چنین تفکری وجود دارد، اما در آنجا مساله از درون فقه سیاسی سنی به وجود نیامده بلکه از جریان «عزالدین نورسی» که تفکر صوفی دارد به وجود آمده، آنها نسبت به شریعت سخت‌گیر نیستند و حوزه سیاست را مدنی می‌دانند که «فقه مقاصد» نیز در مورد سیاست چنین نظری دارد.

این استاد حوزه علمیه قم تصریح کرد: از درون تفکر ترکیه جریانی به نام اسلام اجتماعی مبتنی بر تصوف و از جهان نوگرای عرب، جریانی به نام «فقه مقاصد» می جوشد که این دو با هم آمیخته شده و در حوزه سیاست به هم گره می خورند.

حجت الاسلام فیرحی، با بیان اینکه غنوشی امام خمینی(ره) را به عنوان یک انسان انقلابی نوگرا قبول داشت، خاطرنشان کرد: غنوشی به امام خمینی(ره) از دید ولی فقیه نگاه نمی کرد و چون ایشان ضد غرب و اسلام گرا بودند مورد توجه و علاقه غنوشی قرار گرفتند.

وی در پایان خاطرنشان کرد: در ترکیه بعد از سال 1925 جریانی مبتنی بر اخلاق اسلامی به وجود آمد که توانست بر معضل بیکاری غلبه کند و شبکه های اجتماعی از طبقه متوسط مسلمانان که وابسته به دولت نبودند از اربکان حمایت کردند و با ورود به سیاست مشکلات اقتصادی کشور را بر طرف کردند و به نظر می رسد غنوشی نیز در تونس به دنبال الگوبرداری از این روش ترکیه است./927/پ202/ع