نشست تخصصی علوم انسانی در گفتمان دینی برگزار شد
به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، نشست تخصصی علوم انسانی در گفتمان دینی سومین نشست از سلسله نشستهای تخصصی همایش بینالمللی منطق فهم دین، عصر سهشنبه 5 اردیبهشتماه در تالار معرفت پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی دفتر قم برگزار شد.
ابوالحسن حسنی از پژوهشگران حوزه و دانشگاه در ابتدای این نشست به ارائه پژوهش خود با عنوان «علوم انسانی در گفتمان دینی» پرداخت و موضوع دینیسازی علوم و فرایند تولید علوم دینی به ویژه در حوزه علوم انسانی را برخوردار از اهمیت ویژه دانست.
وی با بیان اینکه نظریه علوم انسانی در گفتمان دینی معیاری را برای دینی بودن علوم انسانی عرضه میکند که این معیار فرایند تولید را نشان میدهد، گفت: کمال و نقص حیات انسانی وابسته به انتخاب در زمینه تضادها است و دین تبیین انتخابهای خداپسندانه است.
این پژوهشگر عرصه دین افزود: در زندگی دینی هیچ یک از ابعاد و قوای انسانی تعطیل نمیشوند، بلکه در یک نظام خاص قرار میگیرند، از اینرو سکولاریسم و دینمداری هرگز امکان سازش ندارند؛ چراکه وجهی از وجوه زندگی از حوزه دین بیرون نمانده است تا جایی برای سکولاریسم باقی بماند.
وی با بیان اینکه پذیرش ربوبیت حق تعالی بر انسان، فارق اساسی حیات طیبه دینی و حیات دنیایی سکولار است، تعینات گفتمان ربوبیت را از هر جهت با گفتمان سکولار ناهمسان خواند و اصول اساسی گفتمان دینمدار علوم انسانی را در چهار اصل حقیقتگرایی، تساوی انسانیت با فطرت، فراگیری نیازهای انسانی و تعهدمحوری تبیین کرد.
ابوالحسنی که تحقیق خود را با همکاری حسین حسنی به انجام رسانده است، اضافه کرد: علوم و نظریههای علمی با همه تنوعی که دارند، بر دو پایه نظام نیازهای انسانی و نظام حقایق اساسی استوارند، اما گفتمان دینمداری و گفتمان سکولار دو نظام متباین برای نیازهای انسانی و نیز حقایق اساسی دارند.
در ادامه این نشست تخصصی، حجتالاسلام حسین بستان عضو هیأت علمی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه به نقد مقاله حاضر پرداخت و با بیان اینکه بحث مبانی هستیشناسی و معرفتشناسی این علوم در قالب گفتمان مطرح شده است، بررسی تعریف نگاه دینی از هویت انسان و تولید علوم انسانی در چهارچوب این اصول را ضروری دانست.
وی توضیحات مطرح شده درباره اتحاد دین و فطرت را قابل فهم و تصدیق ندانست و افزود: برخی ادعاهای این مقاله به صورت متفاوت و برخی به عنوان پیشفرض تلقی شده است که جای بحث ندارد، اما لوازم این ادعاها را باید مدنظر قرار داد.
این استاد حوزه با بیان اینکه انطباق و سازگاری دین با فطرت شدنی است، اما ادعای اتحاد در ماده و صورت را نمیتوان پذیرفت، گفت: صحیح نیست کسانی را که از مسیر دین خارج میشوند، از فطرت دور بدانیم و بگوییم هویت انسانی ندارند.
حجتالاسلام قاسم ترخان عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی از دیگر ناقدان این مقاله بود که هدف از آن را مشخص ندانست و گفت: عنوان مقاله علوم انسانی در گفتمان دینی است، اما شکل گفتمان دینی و عناصری پایه آن به خوبی مشخص نیست.
وی با بیان اینکه مقاله دارای ساختار منطقی نیست، افزود: ابتدا باید مفاهیم تصوری بحث مانند علم یعنی چه، علوم انسانی چیست و گفتمان دینی کدام است مطرح میشد و بعد اصل بحث یعنی ویژگیهای علوم انسانی در این گفتمان مورد بررسی قرار میگرفت.
مدیر گروه کلام پژوهشکده دینپژوهی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با اشاره به ابهامات محتوایی مقاله ارائه شده، اضافه کرد: در طرح بسیاری از مباحث به آیات قرآن استناد شده که وجه آن در بحث علوم انسانی معلوم نیست. /920/پ201/ع