معرفی پایان نامهای حوزوی؛
شخصیت و نقش اجتماعی معاویه در نهجالبلاغه
خبرگزاری رسا ـ پایان نامه «شخصیت و نقش اجتماعی معاویه در نهجالبلاغه» پژوهش روح الله اسلامی خرمی به بررسی شخصیت معاویه در بعد اجتماعی و سیاسی پرداخته است.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، پایان نامه «شخصیت و نقش اجتماعی معاویه در نهجالبلاغه» نوشته شده که همه این رساله در این جمله «معاویه در بعد اجتماعی زندگی خویش فردی حیلهگر و غیر متعهد به اسلام بود» خلاصه میشود.
بر اساس این گزارش این رساله شیوههای غلط در اداره حکومت که معاویه برای به قدرت رسیدن از هرگونه حیلهای استفاده میکرد مورد بررسی قرار گرفته است.
چکیده
این رساله در چهار فصل تدوین شده است.
در فصل اول کلید و کلمات هم عرض مربوط رساله مورد بحث و بررسی قرار گرفته است.
فصل دوم دارای چهار مبحث است که در مبحث اول از طریق ذکر شواهد تاریخی مرتبط با سرشت ناپاک معاویه، سوء سابقه خاندان بنیامیه و عدم اعتقاد قلبی آنان به اسلام، عدم شایستگی معاویه برای تصدی امر خلافت ب اثبات رسیده است.
بیمبالاتی معاویه نسبت به بیتالمال
در مبحث دوم بیمبالاتی معاویه نسبت به بیتالمال مسلمین از منظر نهجالبلاغه مورد بررسی قرار گرفته و سپس به استناد کتب تاریخی، برخی از مصادیق ریخت و پاشهای او از بیتالمال بیان گردیده است.
در مبحث سوم مصادیق فتنهانگیزیها و جنگ طلبیهای معاویه از منظر نهجالبلاغه بیان شده و سپس نتایج فاجعه آمیز آن طبق نقل مورخین ذکر گردیده است.
در مبحث چهارم به خطبهای که حضرت در آنها از ظلم به مسلمین و کشتار آنان توسط معاویه در آیندهای نه چندان دور خبر میدهد پرداخته شده و سپس برای تاکید موضوع، برخی از مصادیق جنایات وی از قول مورخین بیان گردیده است.
فصل سوم دارای سه مبحث است که در مبحث اول بدعت گذاریهای معاویه در اصول اعتقادی مسلمین که بیشتر در قالب ترویج سب و لعن امیرالمؤمنین بروز و ظهور داشته است از دیدگاه نهجالبلاغه مورد بررسی قرار گرفته و سپس به منظور تکمیل بحث، شواهد تاریخی آن مورد توجه تجزیه و تحلیل قرار گرفته است.
بدعت گذاریهای معاویه
در مبحث دوم بدعت گذاریهای معاویه در فروع دین «احکام» که برخی از فرازهای نهجالبلاغه متعرض آن گردیده است. بیان شده و سپس مصادیق تاریخی آن مورد کاوش قرار گرفته است.
در مبحث سوم احیاء آداب و رسوم جاهلی پیش از اسلام توسط معاویه از طریق استناد به برخی فرازهای نهجالبلاغه به اثبات رسیده و سپس موارد آن در تاریخ مورد بررسی قرار گرفته است.
ارائه تفاسیر دروغین از آیات قرآن توسط معاویه
فصل چهارم دارای هشت مبحث است که در مبحث اول به موضوع ارائه تفاسیر دروغین از آیات قرآن توسط معاویه از دیدگاه نهجالبلاغه پرداخته شده و سپس آیاتی که معاویه آنها را به منظور تضعیف امیرالمؤمنین(ع) تحریف کرده مورد بحث قرار گرفته است.
در مبحث دوم ابتدا قبح تجسس در امور مسلمین از نظر اسلام بیان گردیده و سپس مصادیق جاسوسیهای معاویه علیه ائمه هدی(ع) در نهجالبلاغه و تاریخ ذکر گردیده است.
در مبحث سوم سیاستهای استحماری که معاویه از آنها برای فریب دادن مسلمین بهرهبرداری میکرده است از نظر نهجالبلاغه بیان گردیده و سپس برخی از شواهد تاریخی آن به نقل از مورخین مورد بررسی قرار گرفته است.
در مبحث چهارم پس از بیان دیدگاه اسلام در مورد منافقین و نفاق و دورویی معاویه از منظر نهجالبلاغه به اثبات رسیده و سپس به منظور شفاف شدن موضوع، برخی موارد آن از قول مورخین مورد کاوش قرار گرفته است.
بهرهبرداری معاویه از حربه تهمت زدن به امیرالمؤمنین
در مبحث پنجم موضوع بهرهبرداری معاویه از حربه تهمت زدن به امیرالمؤمنین علی علیهالسلام جهت تضعیف آن حضرت از دیدگاه نهجالبلاغه به اثبات رسیده و سپس با استعانت از کتب تاریخی، چگونگی بهرهبرداری وی از این حربه مورد بحث قرار گرفته است.
در مبحث ششم ابتدا یکی از نامههای نهجالبلاغه که حالی از این حقیقت است که معاویه برای تضعیف حکومت امام علی از حربه شایعه پراکنی استفاده میکرده است بیان گردیده و سپس به منظور اتقان بحث، برخی از شواهد تاریخی آن ذکر گردیده است.
خوی تفرقهافکنانه معاویه
در مبحث هفتم خوی تفرقهافکنانه معاویه توسط فرازهایی از نهجالبلاغه به اثبات رسیده و سپس به استناد شواهد تاریخی، نحوه بهرهبرداری وی از این وسیله جهت تضعیف حکومت اسلامی وقت، تبیین گردیده است.
در مبحث هشتم ابتدا به استناد آیات و روایات، قبح پیمان شکنی از دیدگاه اسلام به اثبات رسیده و سپس به موضوع پیمانشکنی معاویه از منظر نهجالبلاغه پرداخته شده و آنگاه به منظور تکمیل بحث، برخی مصادیق آن از قول مورخین به تفصیل بیان گردیده است.
نتیجهگیری
با بررسیهای صورت گرفته در این رساله در مورد «شخصیت و نقش اجتماعی معاویه در نهجالبلاغه» روشن شد که از دیدگاه نهجالبلاغه معاویه به علل مختلف فاقد صلاحیت جهت تصدی امر خلافت بوده است و لذا وقتی با به کار بردن حیلههای مختلف توانست خلافت را غضب کند از طریق حیف و میل بیتالمال مسلمین و همچنین به وسیله فتنهانگیزیها و جنگ طلبیهای فراوان و نیز از طریق قتل، شکنجه، تبعید، زندان و غیره ضربات جانی و مالی فراوانی را بر مسلمین صدر اسلام وارد نماید.
البته آنچه مهمتر از ضربات جانی و مالی ایراد ضربه بر اعتقادات و آخرت مردم است که آحاد جامعه اسلامی از این موهبت او نیز بینصیب نمانده و وی توانست از طریق بدعتگذاری در اعتقادات و احکام اسلامی و همچنین به وسیله احیاء آداب و رسوم جاهلی پیش از اسلام آنان را از اسلام ناب محمدی و اهل بیت عصمت و طهارت دور ساخته و به جاهلیت پیش از اسلام برگرداند و یا دست کم مسلمان بودن آنان را خنثی و بیاثر نماید.
گفتنی است یکی از نتایج این بررسیها نیز پی بردن به این مطلب بود که از منظر نهجالبلاغه معاویه به خاطر شدت شیفتگی برای رسیدن به قدرت، از به کار بردن هیچ نیرنگی ابایی نداشت و از طریق تبلیغات سوء علیه حاکم بر حق مسلمین امیرالمؤمنین امام علی و ایراد اتهامات ناروا بر آن حضرت و همچنین انجام اقدامات خرابکارانه نظیر شایعه پراکنی، جاسوسی و ارائه تفاسیر و ارائه تفاسیر دروغین از آیات قرآن علیه امام سعی میکرد به هر نحو ممکن به این هدف خویش نایل گردد و همین شیفتگی او نسبت به قدرت بود که موجب شد وی تمامی اصول شرعی و اخلاقی را زیر پا نهاده و از طریق دورویی در گفتار و کردار، مردم را استحمار کرده و به سوی خود جذب کند و از راه پیمان شکنی، جانشینان بر حق پیامبر گرامی اسلام را که به او اعتماد کرده بودند شکست داده و به انزوا بکشاند.
معاویه شخصی حیلهگر
در پایان شایان ذکر است که اگر بخواهیم این رساله را در یک جمله خلاصه کنیم باید بگوییم که از دیدگاه نهجالبلاغه معاویه در بعد اجتماعی زندگی خویش فردی حیلهگر و غیر متعهد به اسلام بود که علیرغم هرگونه صلاحیت برای تصدی امر به خلافت مسلمین توانست از طریق به کار بردن خدعههای مختلف زمان از مسلمین را در دست گیرد و در پی آن نیز با استعانت از همین خوی حیلهگری و همچنین با اعمال زورگویی توانست ضربات مهلک مالی، جانی و از همه بدتر ضربات اخروی فراوانی به پیکره جامعه اسلامی وارد نماید و از اسلام را از مسیر اصلی خویش خارج کرده و به سوی کفر و شرک منحرف سازد.
اما نکته عبرتآموز و قابل توجه در زندگی اجتماعی معاویه آن است که این ظلمها و حیلهگریها نتوانست به حکومت او و عموم بنیامیه تداوم بخشد و پس از مدتی کوتاه سلسله منحوس بنیامیه سرنگون گردید و درس عبرتی شد، برای زمامداران عالم که بدانند اگر در پی موفقیت و کسب پیروزی هستند باید سیاست را با صداقت و عدالت همراه سازند چرا که رسول گرامی اسلام فرمودند «الملک یبقی الکفر و لا یبقی مع الظلم» یعنی حکومت با کفر باقی میماند ولی با ظلم باقی نمیماند.
شایان ذکر است «پایان نامه شخصیت و نقش اجتماعی معاویه در نهجالبلاغه» به قلم روح الله اسلامی خرمی و با راهنمایی حجتالاسلام حسین توفیقی و با مشاوره حجتالاسلام جواد باغبانی آرانی برای اخذ مدرک علمی سطح سه حوزه علمیه قم نوشته شده و در سال 1389دفاع شده است.
علاقهمندان به مطالعه این پایاننامه میتوانند به کتابخانه آیت الله حائری یزدی در «مدرسه عالی فیضیه» مراجعه کنند./905/پ202/ن
ارسال نظرات