منطق فعالیت اقتصادی از دیدگاه علامه طباطبایی بررسی شد

به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، نشست علمی منطق فعالیت اقتصادی از دیدگاه علامه طباطبایی در مقایسه با اقتصاد کلاسیک در راستای برگزاری همایش بین‌المللی اندیشه‌های علامه طباطبایی با سخنرانی سید محمد کاظم رجایی عضو هیأت علمی مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی(ره) عصر دیروز در سالن اندیشه این مؤسسه برگزار شد.

حجت‏الاسلام رجایی سخنان خود را با یک سؤال آغاز کرد و گفت: آیا اقتصاد یک علم است یا مبتنی بر ارزش‏های سرمایه داری است، اگر اقتصاد یک علم باشد باید مبانی و انگیزه‏های ورورد به اقتصاد در انسان و همچنین خود انسان تشریح شود تا بتوانیم بحثی منطقی و کاربردی داشته باشیم.

وی انسان اقتصادی را از دید‏گاه اقتصاد کلاسیک شرح داد و افزود: انسان اقتصادی در این مکتب انسانی است که برای لذت و نفع بیشتر از اجتماع به فعالیت اقتصادی روی می‏آورد و خود خواهی، مادیگرایی و لذت طلبی از شاخصه‏های او است.

عضو هیأت علمی مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی(ره) با اشاره به مکتب دئیسم خاطر نشان کرد: در این مکتب پروردگار انسان را دارای حس نفع طلبی آفریده که هر چیزی را برای خود می‏خواهد، مهمترین عنصر دئیسم یعنی عدم دخالت پروردگار در انجام امور، در این دیدگاه سرنوشت بشر در حاکمیت دو فرمانروای چیره دست لذت و الم است.

وی در ادامه به دیدگاه علامه طباطبایی نسبت به اقتصاد کلاسیک اشاره کرد و یادآور شد: دیدگاه علامه طباطبایی با تعریف انسان ابتدا انسان را نوعی مستقل از حیوانات دیگر معرفی می‏کند که توسط خالق یکتا از دو بعد بدن و جوهر مجرد یا همان نفس خلق شده است، این انسان پس از مرگ در آخرت باقی است و در ضمن همان انسانی است که در دنیا زیست کرده است.

رجایی در ادامه با اشاره به شرح مبانی اقتصاد از دیدگاه علامه طباطبایی تصریح کرد: خدای سبحان علوم و ادراکات را به انسان الهام کرده است تا او را برای ورود در مرحله عمل و تصرف در عالم هستی از جمله مسأله اقتصاد آماده کرده است.

حجت‏الاسلام رجایی با تقریب نظریه اقتصاد کلاسیک و علامه طباطبایی بیان داشت: از دیدگاه علامه طباطبایی علت پرستش و عبودیت خداوند همان نفع شخصی و لذت است که به مبنای محبت و عدم محبت قابل تبیین است، انسان هدفی را در نظر می‏گیرد که یا با لذت مادی و یا لذت فکری به سمت آن کشیده می‏شود و در نهایت آن را به انجام می‏رساند.

وی لذت و درد را به سه بخش تقسیم کرد و ادامه داد: لذت یا مادی است، یا فکری مطابق با فطرت است و یا فکری مخالف با فطرت، لذت موافق با فطرت از خداوند و مخالف فطرت از شیطان نشأت می‏گیرد.

عضو هیأت علمی مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی(ره) در ادامه سخنان خود با بیان این‏که آیا نفع شخصی می‏تواند منافع اجتماع را تأمین کند یا تأکید کرد: نفع شخصی منشأ اختلاف و استخدام طبیعت است، انسان ، حیوانات، طبیعت و هر شی‏ای را در جهت انتفاع خود استخدام می‏کند و از طرفی فطرت بشری او را به سمت حفظ زندگی اجتماعی سوق می‏دهد و این تعارض تکوینی به قضاوت عقل منتهی می‏شود که خود را به هم زیستی با هم نوع و تعدیل لذت طلبی محکوم می‏کند.

وی در پایان افزود: خداوند برای تکامل بشری پیامبران و کتب آسمانی را که مجموعه‏ای از قوانین این زندگی است برای بشر نازل می‏کند تا بتواند با تعدیل ابعاد مختلف ذات بشری آنها را به سمت کمال سوق می‏دهد./1329/پ202/ی