گفتمان مشترک میان ادیان و مذاهب از نگاه امام موسی صدر بررسی شد

به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، حجت الاسلام نجف علی میرزایی، استاد حوزه در نشستی که در مؤسسه امام موسی صدر عصر امروز دوشنبه با موضوع «گفتمان مشترک میان ادیان و مذاهب از نگاه امام موسی صدر» برگزار شد با اشاره به معنای جدید گفتمان در حال حاضر، گفت: منظور از گفتمان گفت‌وگو نیست، این واژه توسعه پیدا کرده و امروز به لایه های سیاست و نظام اجتماعی کشیده شده است، منظور ما این است که روش امام موسی صدر گفتمانی و متن محور نبوده است، نگاه ایشان از وجود شناختی و فهم نسبت های دین و انسان است.

وی افزود: گفتمان اصلی به معنای اشتراک میان انسان ها است و این از جمله مسائلی است که ایشان بر آن تکیه می کنند، امام موسی صدر تأکید می کند براساس نگاه فطری یک تعامل اجتماعی وجود دارد، در غرب برخی از فلاسفه گفته اند که مسائلی ازجمله اخلاق نیز فرا دینی است.

حجت الاسلام میرزایی با بیان اینه اگر درجه این گفتمان نزول پیدا کند توجه به لوازم و موارد جزیی تری نیاز است، اظهار کرد: در درون ادیان توحیدی شاکله افراد یکی است و امام موسی صدر به مقوله وحدت میان ادیان اشاره می کند، این گفتمان ها با یکدیگر رابطه طولی دارند.

وی ادامه داد: ایشان یک حقیقت معکوس را پیشنهاد می دهند و به همین دلیل نام این موضوع گفتمان متعالی قرار داده شده است، اکثر الگوهای گفتمانی تکاذبی است.

استاد حوزه با بیان اینکه در مباحث وجود شناسی تکثر ادیان وجود ندارد، تصریح کرد: اگر گفته شود فقط باید از مشترکات سخن گفت بسیار سخن نادرستی است، هم زیستی حاصل گفت‌وگو است، همه گفت‌وگوها به این گفتمان نیز نمی رسند، نگاه امام موسی صدر براساس قرآن کریم است و او در تفکرات خود هیچ متنی را در نظر نداشته بلکه به آنها نگاه گفتمانی دارد.

وی در ادامه سخنان خود، تصریح کرد: کتاب «الظاهره القرآنیه» از سوی امام موسی صدر توصیه به خواندن شده، نگاه ایشان کارکردگرا، عینیت گرا و غایت گرا بوده و نگاه ایشان گزاره محور نیست، مسائل فقهی در تفکر امام موسی صدر را با استفاده از فلسفه تحلیل می شود، بعید می دانم ایشان بین یک فقیر مسیحی و مسلمان تفاوتی قائل شده باشند.

حجت الاسلام میرزایی ادامه داد: ایشان در جایی اشاره دارند که دین مساوی است با انسانیت، در نگاهی به منظومه نگاه گفتمانی ایشان شاهد افراط سکولاریست و سخصی سازان دینی نیستیم، ایشان دین را دارای تمامی طرفیت های قالب های تمدنی می دانند، وی اعتقاد به تمدن دینی داشته است.

استاد حوزه گفت: افرادی که گذشته گرا و متهجر می شوند ظاهر گرا و نص گرا هستند، البته امام موسی صدر تفسیرهای برون متنی را بر متن تحمیل نمی کند، ایشان در قرائت خود از متون خارجی تاثیر نگرفته و تمام متن را با هم می بینند، عرضه سنت و اخبار بر قرآن معنا پیدا می کند و عرضه نص برقرآن به روشنی دیده می شود.

وی افزود: اگر رویدادی در گذشته اتفاق افتاده باشد در زمان حال در با قرآن سازگار نباشد باید بگوییم موضوع حکم تغییر پیدا کرده است و اگر موضوع تغییر داده شود حکم نیز تغییر می یابد.

حجت الاسلام میرزایی با بیان اینکه قرآن حضور ادیان را به رسمیت می شناسد، ابراز داشت: امام خمینی(ره) در نامه ای که به یک مفتی می دهند پیشنهاد ایجاد فقه مشترک را بیان می کنند، یعنی فقهی داشته باشیم به نام فقه اسلامی، این فقه مشترک قطعا نگاه فلسفی دارد، نگاه فلسفه اسلامی نگاه مشترک میان ادیان را آغاز می کند، منظور از فلسفه فقه نگاه بنیادی به مسائل فقهی است و فقط رفع تکلیف مد نظر نیست.

وی ادامه داد: نگاه گفتمانی امام موسی صدر همه جانبه است، عبادات، اخلاق، رفتار و باورها همه باهم بوده و بطور مثال نماز مقوله باور و رفتار فردی و اجتماعی است.

حجت الاسلام میرزایی با بیان اینکه یکی از مسائل مهم تأسیس اجتهاد گفتمانی است، تأکید کرد: در اسلام فقط اصول فقه است که راهی برای فهم قلمداد می شود، در حوزه قرآن نیاز به روش خاص فلسفی نیاز است، مجتهد در روش اجتهاد گفتمانی سند را نمی بیند، مکتبی وجود دارد که به سیاق نگاه دارند و این موضع از سوی قم و دیدگاه آیت الله بروجردی مطرح می شود.

وی افزود: یک نظریه غلط و فهم نادرست از مهدویت وجود دارد و امام خمینی(ره) با آن مقابله می کند، نگاه گفتمانی امام(ره) یک پیام مهم دارد، عامل اصلی تجربه ها تقریبی نبوده بلکه منطق مشترک دینی است، تکیه پروژه های تقریبی بر یک پایه مشترک نبوده و به این دلیل آسیب های جدی در این زمینه مشاهده می شود.

حجت الاسلام میرزایی با بیان اینکه این گفتمان دارای نظام منطقی است، گفت: یکی از مهم ترین آثار  این گفتمان امکان نقد بیرونی ادیان و مذاهب است، گفتمان مشترک طبقه ای از موارد ایجاد می کند که ما با توجه به طرف مقابل خود می گوییم کار شما صحیح نبوده و نقد مذاهب و ادیان از بیرون آغاز می‌شود.

وی ادامه داد: مطالبی که امام موسی صدر در میان ادیان مختلف در گذشته بیان داشت مورد قبول ادیان مختلف قرار می گرفت زیرا او به لایه مشترک میان ادیان اشاره داشتتوجه شود که که جرج جوردا مسائل اخلاقی را در امیرمومنان(ع) می بیند، این فرد واقعا عاشق اخلاق امیرمومنان(ع) بود.

استاد حوزه، در ادامه خاطرنشان کرد: بزرگترین مشکل در جهان اسلام این است که شیعه یا سنی نمی‌توانند یکدیگر را نقد کنند، شیعه نتوانسته میان خود گفتمان مشترک تشکیل دهد، امام موسی صدر سیر منطقی را از بالا می سازد. /811/201/ب2