مروري بر مبارزات آيت الله بني فضل
اين روزها، روزهاي سختي براي حوزههاي علميه است. رحلت عالماني چون آيت الله تبريزي، آيت الله فاضل لنكراني، آيت الله مشكيني، آيت الله حق شناس و آيت الله بني فضل، دل طلاب حوزههاي علميه را از اندوه و غم لبريز ساخته است؛ چه آنكه حوزههاي علميه، سالها از عطر و بوي علم و تقواي آنان بهرهمند بوده است. در اين ميان، رحلت مجاهد خستگيناپذير آيت الله مرتضي بني فضل در روزهاي اخير، احساسات اهل علم را بيش برانگيخته است. مردي كه تا پايان عمر، زندگاني زاهدانه خود را رها نكرد و لحظهاي از مردم پا برهنه جدا نشد. مردي كه مبارزه او در سالهاي سلطنت رژيم پهلوي زبانزد بود؛ و تأسفبار اينكه حتي پس از ارتحال او، ابعاد گوناگون شخصيت او براي مردم بازگو نشد و آنچنان كه شايسته وي بود، قدرداني نشد. با اين انگيزه، به بخشي از فعاليتها و مبارزات اين عالم فرزانه در پيش از پيروزي انقلاب اسلامي اشاره ميكنيم:
1. جامعه مدرسين حوزه علميه قم، از مراكزي بوده كه نقش بسزايي در پيشبرد نهضت اسلامي مردم ايران و پيروزي انقلاب اسلامي داشته است. اين مركز به همت برخي از نخبگان و فرزانگان آن روزگار حوزه تشكيل شده بود تا ضمن ساماندهي به وضعيت علمي حوزههاي علميه، بيداري سياسي و ديني را در حوزههاي سراسر كشور احيا كند. آيت الله بني فضل از بنيانگذاران اين مركز عظيم بوده و تا پايان عمر نيز به عضويت در آن مباهات مينموده است. شركت جدّي وي در جلسات جامعه مدرسين و ديدگاههاي انقلابي وي، نقش فراواني در تكامل اين مجموعه داشته است. وي زير بسياري از اعلاميههاي مبارزاتي اعضاي جامعه را امضا كرده و در تدوين بسياري از آنها نقش آفريده است.
2. از مهمترين فعاليتهاي سياسي آيت الله مرتضي بني فضل، برقراري ارتباط و هماهنگي با روحانيان و علماي مبارز آذربايجان – به ويژه شهيد قاضي طباطبايي – بود كه موجب شد وي، رابطه اصلي اين دو گروه شناخته گردد. وي ضمن هماهنگي براي پخش اعلاميههاي امام (ره) در آذربايجان، مسائل را به صورت حضوري يا به وسيله نامه با شهيد قاضي طباطبايي، در ميان ميگذاشت. وي بسيار ميكوشيد تا نام امام (ره) را بر سر زبانها اندازد، حتي گاه از فرصت استفاده ميكرد و در درس خود، ضمن بيان فرعي فقهي، ديدگاه امام خميني (ره) در آن موضوع را بيان ميكرد. همين مسأله باعث شد كه بارها دستگير شود و مورد بازجويي قرار گيرد.
3. از مسائلي كه پس از اوجگيري مبارزات، اتفاق مبارزات، اتفاق افتاد، تغيير مواضح برخي از مسؤولان و نمايندگان رژيم بود كه ميتوانست مبارزه را به انحراف بكشاند. يكي از نمايندگان تبريز در مجلس شوراي ملي، پس از حوادث 29 بهمن تبريز، سخنرانيهايي در مخالفت با رژيم ايراد كرده بود. او محور سخنان خود را قانون اساسي نظام مشروطه قرار داده بود. وارد تبريز شد و استقبال فراواني از وي صورت گرفت. آيت الله بني فضل، به نمايندگي برخي از اعضاي جامعه مدرسين، به تبريز رفت و همراه با مرحوم شهيد قاضي طباطبايي ، فوراً برخي از استادان دانشگاه و دانشجويان پيرو خط امام تبريز را فراخواند و مسأله را به آنان گوشزد كرد. اين، باعث شد كه آن فرد در هنگام رفتن از تبريز، بدون استقبال مردمي از شهر خارج شود.
4. در دوران مبارزه، بسياري از اعضاي جامعه مدرسين، با فرمان امام خميني (ره) به شهرهاي گوناگون ميرفتند تا ضمن نشر حقايق اسلام، مردم را از ابعاد مبارزه مطلع كنند. از جمله آنان مرحوم آيت الله بني فضل بود. وي به فرمان امام خميني (ره) به تبريز رفت و فعاليتهاي سياسي خود را در قالب سخنراني و برقراري ارتباط با مبارزان شدّت بخشيد.
5. در روزهاي پاياني سلطنت رژيم پهلوي، و در ماه محرم، مردم ايران صحنههاي ماندگاري از مبارزه را بر جاي نهادند؛ از جمله آنها راهپيمايي عظيم مردم در تاسوعا و عاشورا بود. اين مسأله باعث شد كه جامعه مدرسين، حضور پرشور مردم در آن دو روز را رفراندوم براي سرنگوني حكومت بداند و اعلاميهاي صادر كند كه به نام اعلاميه خلع شاه از سلطنت مشهور شود. مفاد اين اعلاميه، بركناري شاه از سلطنت بود و در آن حتي از كشورهاي ديگر نيز خواسته شده بود كه رژيم شاه را كه فاقد پايگاه مردمي است به رسميّت نشناسند. از جمله كساني كه به واقع در صدور اين اعلاميه نقش آفريد، آيت الله بني فضل بود. وي با فرستادن اعلاميه به تبريز، مراغه و اروميه و درخواست از علماي آن شهرها براي امضاي اعلاميه، نقش مهمي در تكوين آن اعلاميه ايفا كرد.
6. در سالهاي مبارزه، آيت الله بني فضل افراد فراواني را براي سخنراني و بيدار ساختن مردم نسبت به امور كشور و ابعاد مبارزه به تبريز دعوت ميكرد. او ميكوشيد تا مردم خطه آذربايجان را با امام و نهضت وي آشنا سازد و خود نيز بارها و بارها راه طولاني قم به تبريز را ميپيمود.
آنچه آمد بخشي از فعاليتهاي اين عالم نوراني در پيش از انقلاب بود. بر ماست كه خدمات و مجاهدتهاي وي را ارج نهيم و بر روح ملكوتي اين يار امام و رهبري، درود فرستيم.