مبلغان خارج از کشور براساس نیازهای موجود جهان ساماندهی شوند

امروزه با گسترش دین مبین اسلام در سرتاسر جهان و با پراکندگی مسلمانان در بیشتر کشورهای دنیا به‌خصوص کشورهای غربی، این وظیفه مهم را متوجه حوزه های علمیه می کند که با برنامه ریزی های منظم وانسجام یافته به پشتیبانی معنوی آنها پرداخته و با اعزام مبلغان کارکشته و کاربلد به این کشورها، مسائل دینی آنها خصوصاً پرسش های اعتقادی و کلامی را پاسخ دهند.
این که ما تاچه اندازه دراین رابطه موفق بوده وتوانسته ایم مبلغان را براساس نیازهای موجود ساماندهی کنیم موضوع بحثی است که در گفتگوی زیر با حجت الاسلام حسینی، استاد مدرسه عالی امام خمینی (ره) و از مبلغان فعّال خارج کشور مورد بررسی قرار گرفته است.

رسا ـ لطفاً درباره نیازهای مسلمانان و شیعیان خارج از کشور صحبت کنید.

در کشور آلمان شخصی نزد من آمد و گفت چرا نهج البلاغه را یک کتاب عالی و بزرگ می دانید در حالی که چنین نیست. سپس نهج البلاغه¬ای باترجمۀ آلمانی به من نشان داد که ترجمۀ بسیار بدی داشت. بنابراین باید توجه داشت که این جوان شیعه و مسلمان که متولد فرانکفورت است نهج البلاغه اصلی را که نمی بیند بلکه به ترجمه های موجود خارجی مراجعه می کند. پس نمی تواند بزرگی وعظمت کتاب نهج البلاغه را درک کند. متأسفانه دراین زمینه کاری صورت نگرفته است و باید در رابطه با زبان های خارجی خصوصاً انگلیسی وآلمانی که ما به این دو زبان نیاز بیشتری داریم- تلاش زیادی صورت گیرد.

رسا ـ مسلمانان اروپایی تا چه اندازه نسبت به سرنوشت دینی خود حساس هستند؟

مسلمانان مقیمِ انگلستان رابطه بدی با نظام ندارند؛ اما ایرانیان مقیم آلمان و فرانسه با این که رابطه خوبی با نظام ندارند به ما مراجعه می کنند و می گویند با این که از ایران فرار کردیم و از مناسبات دینی فاصله گرفته ایم اما به این نتیجه رسیده ایم که بچه های ما نباید از دین فاصله بگیرند. این اعتراف خود آنها است.

رسا ـ ظرفیت های تبلیغی خارج از کشور را چگونه ارزیابی می کنید؟

اگر بخواهیم ارزیابی درستی داشیه باشیم، نمی‌توانیم به صورت قطعی جواب دهیم؛ چون برنامۀ خاصی برای این منظور وجود ندارد. البیه باید روشن شود منظورما از خارج، کدام کشورها است؟ چون یکی از اشتباه‌های همیشگی ما این است که برای همه بیماری‌ها یک نسخه می پیچیم. بنده همین چند وقت پیش که از انگلستان برمی گشتم با چند تن ازهمکاران از آفریقای جنوبی روبه‌رو شدم. در ضمن بیان خاطرات تبیلغ، متوجه شدیم تفاوت‌های زیادی بین مناطق تبلیغی ما وجود دارد. به هر روی جواب مشترک این است که بعد از قضیه یازده سپتامبر، درسفرهایی که بنده داشته‌ام نه تنها این مسأله ضدِ مسلمان‌ها تمام نشده بلکه برعکس، به نفع مسلمان‌ها هم بوده است. علت هم این بود که اگر قبول کنیم که مثلاً مسلمانها این عملیات را انجام داده‌اند، این سؤال برای دنیا ایجاد شد که مسلمان‌ها چه قدرتی دارند که می‌توانند هواپیما را به برج‌های دوقولو بزنند. مردم مشتاق شدند تا اسلام را بشناسند. بعد از این قضیه، گرایش مردمِ آلمان به اسلام به مراتب بیشتر شده است.

رسا ـ چه زمینه های مناسبی برای تبلیغ اسلام دراروپا وجود دارد؟

یکی از زمینه‌های فعالیت در خارج از کشوراین است که در رابطه با رحمت، عطوفت و مهربانی وهمچنین روابط، به ویژه روابطِ خانوادگی که در این کشورها واقعاً ازمیان رفته، کارکنیم. بنده نمونه‌ای را در یکی از فروشگاه‌های شهر فرانکفورت آلمان دیدیم که دختری در حدود هفت یا هشت ساله به مادرش گفت من آن اسباب بازی می خواهم. مادر در کمال خونسردی گفت اشکالی ندارد اما از حساب خودت باید بخری. شما ببینید بین یک مادر و دخترِ هشت ساله‌اش چه رابطه سردی برقراراست.
خیلی جالب است که زن وشوهر وقتی به رستوران می روند هرکس غذای خودش را حساب می کند مگر در مواردی مانند سالگرد ازدواج که مثلاً مرد بگوید من حساب می کنم.
در نتیجه بهترین زمینه برای فعالیت که سؤال مشترکی را در کشورهای غربی ایجاد می کند، رأفت ومهربانی است که در دستورات دینی ما خصوصاً در باره خانواده وجود دارد.

رسا ـ یعنی اسلام را از دیدگاه خانواده مطرح کنیم؟

کاملاً درست است. این گونه گفته‌های خودم را کامل کنم که باید اسلام را از دید محبت و مهربانی معرفی کنیم؛ چرا که دشمنان دقیقاً همین مسأله را هدف قرارداده‌اند؛ یعنی می‌گویند اسلام دین خشنی است. بنده یک سخنرانی در آلمان داشتم با عنوان‌«ارتباط انسان‌ها با حیوانات» که اسلام می‌فرماید شما حق ندارید با تازیانه، حیوان را اذیت و یا باراضافی بر حیوان حمل کنید. این مطالب برای مخاطبان بسیارجالب بود. اسلامی که متهم به تروریست است چطور ظلم به حیوان را اجازه نمی دهد. پس معلوم می‌شود مطالبی که در رابطه با اسلام می‌گویند واقعیت ندارد.

رسا ـ خاطره‌ای هم در این ‌باره دارید؟

بله، در لندن یک پلیس درجه‌دار، روزعاشوار مهمان ما بود. بعد از اتمام جلسه نذری، با تعجب پرسید پول این غذاها را چه کسی حساب کرده است. گفتیم اینها مجانی است. گفت: یعنی چی؟ مگر می‌شود. جالب است که پایان جلسه در صندوق جمع آوری کمک‌های مردمی، این بنده خدا هم پولی انداخت و رفت. دوستان به شوخی می‌گفتند که شاید وجدان درد گرفته و پول غذای خودش را حساب کرده است. بدین سبب به هرکسی که برای تبلیغ به کشورهای خارجی می‌رود همین مسأله را گوشزد می‌کنم که مردم را با دید محبتی اسلام آشنا کند. این مسأله بسیار مهم است، مثلاً بنده در رابطه با شب‌های قدر، همین دیدِ محبتی اسلام را مطرح می‌کردم. محبت خدا با بنده و اشاره به آیاتی که رحمت و مهربانی خداوند را به نمایش می‌گذارد. فوق العاده تأثیرگذار است.

رسا ـ آیا آثاری هم در این رابطه برای تبلیغ اسلام نگاشته شده است؟

 

اگرآثاری درهمین زمینه به زبان‌های خارجی نگاشته شود کار بزرگی صورت گرفته است؛ ولی متأسفانه در این زمینه کمتر کار شده، یا اصلاً چنین تألیفاتی نداریم. این در حال است که منابع اسلامی ما در این زمینه بسیارزیاد است. در رابطه با احترام به پدرومادر وقتی برای آنها روایاتی را از وجود نازنین پیامبر خواندم که هر کس یک نگاه محبت آمیز به پدرومادر نماید، خداوند برای هرنگاه او یک ثواب حج می نویسد. بعد سائل می‌پرسد اگر کسی در روز صد مرتبه نگاه کند، خداوند صد مرتبه ثواب حج می دهد، پیامبر فرمودند: خداوند هم بزرگ‌ترازاین حرف‌هایی است که ما فکر می کنیم وهم بیجا چنین ثواب‌هایی را نمی‌دهد. شما نمی‌دانید چه استقبالی صورت گرفت. به هر روی من فکر می‌کنم که نباید خیلی تلاش کنیم که اروپایی‌ها را به دین اسلام درآوریم بلکه باید به این فکر باشیم که مسلمان‌های مقیم اروپا را جذب کنیم؛ که این مهم‌تر است.

رسا ـ مگر مسلمانان اروپا مشکلات دینی خاصی دارند؟

بله، اینها دچارنوعی دوگانگی فرهنگی شده¬اند؛ یعنی فرهنگ آنها را هضم نکرده و از طرفی هم فرهنگ اصیل خودشان را حفظ نکرده‌اند. من فکر می کنم اگر حوزه بیشتر به فکر بازیافت فرهنگ و دینِ مسلمانان اروپا باشد، بهتراست. بنده چون زبان انگلیسی کار نکرده‌ام به من می‌گفتند چگونه به کشورهای مختلف می‌روید. جواب من به آنها این بود که من اصلاً کاری به انگلیسی زبان‌ها نداریم. حرف من این است که دین بچه مسلمان‌هایی را که مثل بلبل انگلیسی حرف می‌زنند، درست کنیم. برای من خیل عجیب بود وقتی در شهرفرانکفورت در جمع چهل نوجوانان شیعه، پرسیدم که اسم پیغمبر ما چیست؟ همه سکوت کردند و فقط نوجوانی دستش را بلند کرد و گفت اسم پیغمبر ما بن‌لادن است. حالا ما می‌خواهیم آلمانی‌ها یا انگلیسی‌ها راهدایت کنیم؟ اگر دین بچه‌ها خودمان را درست کنیم، بهترین مبلغ خواهند بود.

رسا ـ شما از ترویج مهربانی و رأفت اسلامی فرمودید. فکر می کنید چه برنامه هایی در این زمینه باید پی ریزی شود؟

من انتشاراتی در حوزه ندیدم که در رابطه با حفظ شخصیت مسلمانان در کشورهای اروپایی کتابی منتشر کرده باشد؛ البته آیت الله سیستانی کتابی دارند با عنوان الفقه للمستغربین که به عربی نگاشته، قضایا را با دید فقهی مطرح کرده‌اند. افزون بر آن اگر کاری هم صورت گرفته، به فارسی بوده است.
ما کتابخانه‌ای به همین منظور در آلمان تشکیل دادیم؛ اما برای انتقال کتاب موفق نبودیم؛ چون در این زمینه کوتاهی شده است.

رسا ـ حضور مسلمانان در انگلستان را چگونه دیدید؟

از آن جا که تخصص بنده در ربطه با مهدویت است طبیعتاً باید زمینه‌ساز ظهورحضرت باشم. آیا این سؤال پیش نمی‌آید که چرا لندنی که مرکز نفاق میان مسلمان‌ها بوده، امروز محل مسافرت بی‌رویه مسلمان‌ها شده است؟ آیا این مسأله به این دلیل نیست که همه این مسائل زمینه‌ساز ظهور حضرت است، چون باید عده‌ای در این کشورها باشند تا زمینه‌سازی کنند.
ما مرتبا می‌گوییم مسلمانان خارج نروند؛ چون دین خود را از دست می دهند. حالا که رفته‌اند و زندگی تشکیل داده‌اند به هیچ وجه برنمی‌گردند؛ چون آن‌قدر در رفاه و آسایش هستند که فکر آمدن را هم نمی‌کنند. با این وضع چرا ما نباید برای آنها برنامه داشته باشیم؟ همین لندن که روزی مرکز فساد بود إن‌شاءالله مرکز گسترش اسلام خواهد شد و این گزافه نیست؛ ولی متأسفانه مسلمانان درآنجا رها شده‌اند.

رسا ـ طلاب تا چه اندازه می توانند به صورت هدفمند مباحث تبلیغی را در خارج از کشور دنبال کنند؟

بنده از مبلغانی که در کشورهای مختلف مشغول به تبلیغ‌اند، گلایه دارم. تبلیغ اکثر سخنرانی‌ها، رسمی و سنتی است؛ در حالی که باید نوع سخنرانی‌ها در آنجا متفاوت باشد.
این مسأله که درآن جا چه مطالبی باید در سخنرانی‌ها مطرح شود کمتر کار شده است. موضوع‌هایی که گفته می‌شود غالباً در کشورهای اسلامی مورد بحث قرار می‌گیرد مثلِ مباحث اخلاقی. من نمی‌گویم طرح مسائل اخلاقی در آن جا ضرورت ندارد؛ اما این که فقط به مسائل اخلاقی بپردازیم بدون این که پشتوانه اینها را قوی کرده باشیم یک نوع تعبد است و در کشورهای اروپایی تعبد بی‌معنا است. آن جا باید بیشتر از تعقل حرف زد. یکی از درخواست‌های مهم بنده از طلاب این است که به‌جای طرح مباحث اخلاقی در خارج از کشور، مسائل اعتقادی و کلامی را مطرح کنند؛ البته نه با بیان سخت و سنگین.

رسا ـ وضعیت حوزه های علمیه در خارج از کشور چگونه است؟

بنده در این سفر آخر که لندن بودم، شنیدم که حضرت آیت الله فاضل میلانی- که جزء بزرگان ما هستند- تا درس خارج را هم تدریس می کنند.
چندی پیش قرار بود یکی از طلابی که لمعه را آن جا خوانده، به ایران بیاید. همچنین طلبه دیگری هم قراراست درآینده برای ادامه تحصیل از امریکا به ایران مسافرت کند. چون ما در شهر نیوجرسی آمریکا مرکزی به نام انجمن اسلامی محمدیّه داریم که سرپرستی آن را آیت الله ساجدی،- ازعلمای برجسته مشهد مقدس- برعهده دارند. ایشان در آن جا حوزه دارند و از جامع المقدمات تا سطح رسائل ومکاسب تدریس می کنند.

رسا ـ متأسفانه در حوزه، برنامه های تخصصی تبلیغ خارج از کشور وجود ندارد؛ چرا؟

کاملاً درست است. در آلمان شهری به نام مونستر است که کلیسای قشنگی درآن جا وجود دارد. من وقتی با عده‌ای از دوستان وارد کلیسا شدم و به احترام آن جا شمع روشن کردم (بالاخره هرچه باشد تقدسی دارد) کشیش آنجا وقتی من را شناخت گفت برای من سؤالی مطرح است و آن این که مسلمانان ترکیه ورود به کلیسا را حرام می‌دانند آیا این مسأله درمذهب شما هم هست؟ چطور شما این مسأله را حرام نمی‌دانید؟ آیا قبلاً به من طلبه چنین آموزش‌هایی داده شده است؟ آیا من می‌توانم به کلیسا بروم یا نه؟ همین طوری نمی شود گفت نه، ما حرام نمی‌دانیم. از کجا معلوم که مرجعی چنین فتوایی نداده باشد یا مثلاً خیلی جالب بود که در یکی از جلسات پرسش و پاسخ، از نظرات مستشرقان درباره قرآن از من سؤال شد و من سابقه ذهنی نداشتم. آیا جای چنین مباحثی در حوزه خالی نیست؟ بله، ما مطالعه داریم اما مطالعات منبری نه تحقیقاتی.

رسا ـ آیا مسائلی هم در غرب وجود دارد که بتوانیم بیاموزیم؟

بله، یکی از آن مسائل، راهنمایی و رانندگی است. چرا ما نباید راهنمایی و رانندگی را ازآنها یاد بگیریم. آنقدرزیبا و مرتب رانندگی می کند که قابل تصور نیست. در دین ما این مطالب را کم نداریم. خیلی مواقع به شما می پرسند مسلمانی؟ می گویی از کجا فهمیدی؟ می گوید چون دروغ گفتی. ما نمی توانیم در بعضی از موارد گوشمان را ببندیم و بگوییم نباید خیلی ازحرف‌ها را گفت و شنید. ما در بعضی زمینه‌ها واقعاً عقب هستیم و مکرر می‌گوییم هنر نزد ایرانیان است و بس. اما باید بدانیم زمان این حرف‌ها گذشته است و باید قدمی آن طرف‌تر بگذاریم تا ببینیم آنها خیلی هنرمندتر از ما هستند.

رسا ـ با تشکر از این که در این گفتگو شرکت کردید.