مبنای مشروعیت مجازات حد در زمان غیبت بررسی شد

به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، نشست علمی مبنای مشروعیت مجازات حد در زمان غیبت با حضور اندیشمندانی از حوزه و دانشگاه در سالن شهید بهشتی دانشگاه قم برگزار شد.

در این نشست حجت الاسلام حبیبی تبار، رییس کمیته حقوقی مجمع تشخیص مصلحت با اشاره به دو قول جواز اجرای حد و عدم جواز اجرای حد در زمان غیبت به پیشینه این اقوال پرداخت.

وی گفت: یکی از نظریات، اجرای حدود را منحصر به زمان حضور ائمه معصومین(ع) می‌داند این نظریه بین قدماء فقها شیعه سابقه دارد که از آن جمله می توان به مرحوم محقق حلی، فقیه نامدار قرن هفتم اشاره کرد که در کتاب شرایع به این قول تصریح کرده و بعد از ایشان در قرن هشتم علامه قول به جواز اجرای حدود توسط فقیه را با عبارت «قیل» که نشاندهنده ضعف این دیدگاه است را مطرح کرده است.

این استاد حوزه و دانشگاه ابن زهره و ابن ادریس حلی را هم جز طرفداران نظریه انحصار اجرای حدود به زمان حضور دانست و گفت: از معاصرین فقها هم می توان به شیخ عبدالکریم حائری، موسس حوزه علمیه و مرحوم آیت الله سید احمد خوانساری در جامع المدارک اشاره کرد.

حجت الاسلام حبیبی تبار ادامه داد: مشهور فقها امامیه قائل به جواز اجرای حدود در زمان غیبت هستند و صاحب جواهر در جلد بیست و یک کتاب جواهر با عبارت «فمن الغریب وسوسه بعض الناس فی ذلک» به مخالفین نظریه مشهور طعنه زده که مزه فقه و فقاهت را نچشیده اند.

حجت الاسلام حبیبی تبار گفت: نظریه مرحوم امام (ره) این است که فقیه همه شئون امام را به جز مثل جهاد ابتدایی داراست و نظر آیت الله خوئی در کتاب مبانی تکمله المنهاج جواز اجرای حد در زمان غیبت است با این تفاوت که جواز اجرای حد را برای فقیه مبسوط الید قائل است.

این استاد حوزه و دانشگاه افزود: در ذکر دلایل این دو نظر باید نخست دلایل موافقین اجرای حد در زمان غیبت بررسی شود زیرا عمده دلایل مخالفین، نقد اداله موافقین است.


وی دلایل مهم قول به جواز را دو دلیل دانست و افزود : دلیل اول این است که فلسفه تشریع حدود، رعایت مصلحت عمومی است که همان بازدارندگی از فساد و سرکشی است و این فلسفه جعل حکم، اختصاص به زمان معصوم (ع) ندارد.

وی گفت: دلیل دوم موافقین خطابات فاجلدوا، فاقطعوا و مانند آن است که در آیات و روایات به صورت مطلق آمده است و مخاطب این خطابات همه مسلمین هستند پس هیچ قیدی مثل قید زمانی آن را مقید نکرده، از این رو فرقی بین زمان ظهور و غیبت وجود ندارد.


حجت الاسلام حبیبی تبار از مویدادت این نظریه را روایت معروف اسحاق بن یعقوب ( اما الحوادث الواقعه فارجعوا...)، روایت حفص بن غیاث از امام صادق(ع)، عمومات ادله امر به معروف و نهی از منکر و مقبوله ابن خدیجه ذکر کرد.


رییس کمیته حقوقی تشخیص مصلحت سپس به بیان دلایل مخالفین اجرای حد در زمان غیبت پرداخت و افزود: از مرحوم خوانساری نقل شده استدلال کرده اند به این که اگر بخواهیم به اطلاق ادله تمسک کنیم، نتیجه اش اجرای حد توسط عموم مسلمانان عادل در صورت نبودن فقیه جامع الشرایط است و اگر عدول هم نبودند، فساق هم بتوانند اجرا کنند که هیچ کسی این لازم را قبول نمی کند پس اقامه حدود در عصر غیبت مقید است یعنی اگر مجری صالح بود اجرا می‌شود و اگر مجری صالح نبود متوقف می شود. وقتی اطلاق از بین رفت این احتمال مطرح می شود که مجری صالح فقط ائمه(ع) هستند یا غیر ائمه هم هستند پس اجمال پیش می آید.


حجت الاسلام حبیبی تبار افزود، قائلین به عدم جواز اجرای حد، مویدات نظریه مشهور را هم به این صورت نقد کرده اند که در روایت اسحاق بن یعقوب، الف و لام آن برای عهد بوده و ناظر به حوادث عصر امام (ع) است و روایت حفص بن غیاث و مقبوله عمر بن حنظله هم از حیث سند و دلالت با مشکل مواجه است و همچنین مقبوله ابن خدیجه را مربوط به خصومات شخصیه دانسته اند.


گفتنی است، در پایان این نشست حجت الاسلام حبیبی تبار به پرسش‌های دانشجویان پاسخ گفت.