نگاهي به آثار و تأليفات مرحوم آيت الله ملکي تبريزي

در آستانه برگزاري کنگره بزرگداشت آيت الله ميرزا جواد آقا ملکي تبريزي، آثار و تأليفات اين عارف و عالم جليل القدر را با معرفي كوتاهي ارائه مي‌كنيم:
1ـ اسرار الصلاة: حاوي نکات بسياري از اسرار نماز است و چون از خامه‌ عارفي صاحب دل و سالکي دلسوخته جاري شده، حقاً تا عمق روح انسان اثر مي کند و آدمي را به حرکت وا مي دارد.
اين کتاب، علاوه بر سخن از آداب نماز و پرداختن به ارکان و واجبات و مستجاب نماز به برخي از اسرار طهارت، عبرت، فکر و ذکر اشاره مي كند و به بيان معاني الهام و وسوسه مي پردازد.
اين كتاب نفيس با اشاره اي در باب گناهان كبيره به توضيح آداب توبه و حضور قلب و حالات ملکوتي آدمي مي پردازد و در لابلاي سطور، خواننده را با مواعظه خود، پند داده و دعوت به توبه و انابه و انقطاع از ما سوي الله مي‌کند.
2ـ لقاءالله: در اين کتاب از پيمودن راه خدا و طريق قرب و لقاي او بحث شده است. کتابي است سراسر سوز و گداز که انسان را از دنيا و آن‌چه در آن است، جدا کرده و به خدا پيوند مي دهد.
اين کتاب لبريز از نورانيت و معنويت است و معناي لقاء الله و احاديث و آيات مربوطه آن را توضيح داده است، سپس از مشارطه، مراقبه و محاسبه سخن به ميان آورده و راه موفقيت الهي را براي سالکان طريق دوست بيان كرده است.
حضرت امام خميني(ره) در بحث لقاء الله مي فرمايد: «... اگر کسي تفصيل بيشتري بخواهد، به رساله لقاءالله، عارف الله، مرحوم حاج ميرزا جواد تبريزي‌(قدس سره) رجوع کند که اخبار در اين باب را تا اندازه اي جمع کرده است.»
حضرت امام (ره) در کتاب سرّ الصلوة معراج السالکين و صلوة العارفين ، پس از توصيه به مراجعه به کتب اخلاقي برخي از اعاظم علما، مي فرمايد: «و از علماي معاصر، کتب شيخ جليل‌القدر، عارف بالله، حاج ميرزا جواد تبريزي قدس سره را مطالعه کن، شايد انشاءالله از اين تأني و تأسف خارج شوي و ...»
علامه سيد محمد حسين تهراني(ره) درباره اين کتاب مي نويسد: «محقاً از نفيس‌ترين کتب تدمين شده در عرفان و سلوک است، کتاب لقاءالله ايشان آتش مخصوصي دارد و براي فتح باب سالکين الي الله، کليد و رمز موفقيت است.»
علامه حسن زاده آملي نيز اظهار مي‌دارد: «... تا شنيدم آن جناب رساله‌اي در باب لقاءالله دارد، براي تحصيل آن بسيار اين در و آن در زدم تا به حکم اين که عاقبت جوينده يابنده است، آن را يافتم و با سراسر جان و دلم آن را مطالعه کردم و در حد وسع خودم از او حظ و لذت برده ام.»
آيت الله ميرزا خليل کمره اي(رحمت الله عليه) مي‌گويد: «اين کتاب لقاءالله که با حجم کوچک؛ اما بسيار بزرگ و سترگ و داراي اعظم موضوعات و اهم مقاصد است، راه شناخت به خدا است... و براي ابرار به منزله جان است...»
مرحوم آيت الله فهري گفته است: «اين کتاب در حجم، کوچک و در معنا و محتوا، بسيار بزرگ و يکي از بهترين کتاب هاي تهذيب نفس و ترسيم کننده روح عرفان و نزديک ترين راه به سوي خدا است. اين کتاب از آن رو که حقايق آن التقاطي نيست؛ بلکه نويسنده اش خود، سالک اين راه و اهل وجدان و در عين حال، فقيهي عالي‌قدر و متشرعي دور از تمايل به افراط و تفريط و ملتزم به صراط مستقيم اهل بيت(ع) بوده است كه براي مبتديان در سلوک آن‌قدر سودمند است که شايد تا مدت ها آنان را از اسناد ديگر بي نياز کند. اين کتاب در تجزيه و تحليل غامض ترين مسائل اسلامي که در نوشته هاي بسياري از مدعيان بي خبر به جز سرگرداني و يا احياناً انحراف فکري، نتيجه اي دستگير نمي شود؛ چنان ماهرانه و با بينش کامل و کافي از پيچ و خم هاي اين گردنه صعب العبور گذشته كه براي سالک الي الله با کمال اطمينان خاطر، چراغ راه و نور تابان است.»
3ـ المراقبات يا اعمال السّنه:  اين اثر گرانسنگ با مقدمه‌اي پيرامون راز و نياز، به بيان اعمال ايّام و ليالي ماه هاي قمري مي پردازد و آثار و برکات روحي آن ها را توضيح مي دهد.
علامه‌ طباطبايي(ره) مقدمه اي بر اين كتاب دارد که نشانگر اهميت كتاب و مقام والاي آيت الله ميرزا جواد آقا ملکي تبريزي است: «چند سطري درباره کتاب اعمال سال تأليف پيشواي طايفه، حجت حق، آيت الله، مرحوم حاج ميرزا جواد آقا ملکي تبريزي(قدس الله روحه) مي نويسم نه با اين هدف که اين کتاب گرانسنگ يا مؤلف بزرگ آن را بستايم؛ زيرا اين کتاب درياي لبريزي است که در سنگ و پيمانه نمي گنجد و مؤلف آن پيشواي والا‌مقامي است که بلنداي شخصيت او با هيچ مقياسي قابل اندازه گيري نيست...»
در پايان يادآور مي شويم، کنگره بزرگداشت آيت الله ميرزا جواد آقا ملکي تبريزي، هشتم خرداد ماه، با حضور علما، اساتيد، انديشمندان و کارشناسان حوزه و دانشگاه در تبريز برگزار خواهد شد.