گزارشي از نخستين همايش نوانديشي قرآني
به گزارش خبرنگار خبرگزاري، اولين همايش نوانديشي قرآني، روز گذشته با حضور حجتالاسلاموالمسلمين حسيني بوشهري، نايب رييس جامعه مدرسين حوزه علميه قم، جمعي از استادان حوزه علميه و کارشناسان قرآني مؤسسه تحقيقاتي جوادالائمه(ع) در قم برگزار شد.
حجتالاسلاموالمسلمين حسيني بوشهري در سخناني در اين همايش گفت: دين اسلام به همه زواياي مادي و معنوي بشر توجه دارد.
عضو مجلس خبرگان رهبري تصريح کرد: آنچه که در قرآن مطرح است، بيان آياتالاحکام قرآن است که با نگاهي دوباره ميتوانيم به زوايا و جريانهايي همچون شيوههاي مديريت صحيح و يا روانشناسي از منظر قرآن دست يابيم.
وي ارزش اين گونه همايشها را در رنگپذيري از کتاب نوراني قرآن کريم دانست و گفت: اسلام داراي سه مشخصه، جهانيبودن، جاودانهبودن و جامعبودن است.
نايب رييس جامعه مدرسين حوزه علميه قم گفت:اسلام براي محدوده خاص جغرافيايي نبود، پيام پيامبراکرم(ع) پيام جهاني بوده است.
وي اضافه کرد: پيامبر(ص) در روايتي فرموده است؛ پيشوا و مقتدا دروغ نمي گويد به خدايي خدا سوگند من فرستاده خدا هستم و به سوي عشيره و براي همه مردم رسالت عمومي دارم. اين نشان ميدهد نگاه اسلام فرا منطقهاي است و مخاطب او فرد و قبيله نيست بلکه بشريت هستند.
حجتالاسلاموالمسلمين حسيني بوشهري بيان داشت: اسلام از نظر مکان به جهانيبودن دلالت دارد و از لحاظ زمان نيز به جاودانهبودن دلالت دارد.
وي با بيان روايتي از امام صادق(ع) مبني بر تداوم احکام الهي تا روز قيامت افزود: واژه خاتميت نشانه جاودانگي دين اسلام است.
استاد حوزه علميه قم در ادامه با اشاره به سيامين سالگرد پيروزي انقلاب اسلامي گفت: امام راحل در عصر ما بر جامعيت و جاودانگي دين تأکيد داشت و کارايي دين را با تشکيل انقلاب اسلامي براي دنيا بيان کرده است.
وي اظهار داشت: پس از انقلاب اسلامي بيش از سيصد مرکز پژوهشي و تحقيقي در قم راهاندازي شده است که در اين ميان مؤسسات قرآني به زيبايي ميدرخشند.
استاد حوزه علميه قم تصريح کرد: قرآن در دست همگان است؛ اما جايگاه رفيع قرآن بايد با تلاشهاي محققان بشناسيم و از منابع نوراني آن بهرههاي فراوان گيريم.
وي با بيان روايتي از امام رضا(ع) درباره آموختن علوم اهل بيت(ع) افزود: کساني که در حوزههاي علميه به تحصيل ميپردازند، احياگر راه و اهداف اهل بيت طاهرين(ع) هستند.
نايب رييس جامعه مدرسين حوزه علميه قم ابراز داشت: وجود آياتي درباره کيهان شناسي نشانهاي بر علمي بودن قرآن است؛ البته نبايد هر علمي را با قرآن تطبيق دهيم؛ چون نظريات در حال تغيير و تحول هستند و اين نکته جاودانه بودن و قرآن را زير سؤال ميبرد.
وي بيان داشت: متأسفانه برخي معتقدند که ميتوان همه علوم را از قرآن استخراج کرد، و اين راه خطا رفتن است، ما از قرآن انتظار حل مشکل رياضي نداريم.
استاد حوزه علميه قم تأکيد کرد: اما استخدام علوم براي فهم بيشتر قرآن و کمک به فهم مخاطب کار بسيار خوبي است؛ چون مخاطبان ما يکدست نيستند ميتوانيم با استفاده از علوم مخاطب گوناگون را به قرآن نزديک کنيم.
عضو مجلس خبرگان رهبري تصريح کرد: مطرحکردن نظريههايي که در قرآن مطرح شده است؛ اما بشر هنوز به آن نرسيده است که اگر زمينههاي آن گسترده شود ميتوانيم درباره نظريهپردازي ديني به کارهاي ارزندهاي در مباحث تربيتي، علوم انساني و روانشناسي دست يابيم.
وي در پايان سخنانش به فرآيند کتاب الهي قرآن اشاره کرد و اضافه کرد: تأثيرپذيري مخاطبان از قرآن، زدودن زنگارها و نزول رحمت خاصه، از ويژگيهاي مهم قرآن است.
همچنين حجتالاسلام مهدي احدي، مسؤول مرکز تحقيقاتي جوادالائمه(ع) گفت: انديشمندان حوزههاي علميه بايد در بيان حقايق قرآني تلاش گستردهاي صورت دهند.
مؤلف تفسير فروغ در ادامه اظهار داشت: نيروهاي حوزه علميه از سرمايههاي اهل بيت(ع) هستند؛ بنابراين تبيين مبحث امامت با استفاده از متن قرآن ضروري است.
حجت الاسلام احدي با بيان اينکه قرائت قرآن، فقر علمي و مادي انسانها را از بينميبرد، تصريح کرد: انتشار علوم قرآن و اهل بيت(ع) بر عهده حوزههاي علميه است.
استاد حوزه علميه قم اظهار داشت: همه آبروي شيعه و حوزههاي علميه، قرآن و اهل بيت(ع) است.
وي آيات قرآن را در رواني و رسايي بسيار اعجابانگيز دانست.
مسؤول مرکز تحقيقاتي جوادالائمه(ع) در ادامه با قدرداني از تلاشهاي فعالان عرصه قرآني، تداوم حرکتهاي علمي و پژوهشي را در عرصه قرآن خواستار شد.
در ادامه اين همايش حجتالاسلام عباسي از استادان حوزه علميه قم بيان داشت: انسان افزون بر حقپرستي بايد به حقپذيري توجه و نگاه ويژهاي داشته باشد.
وي همچنين افزود: خوشبختانه حوزههاي علميه به برکت وجود امام خميني(ره) به تکاپويي و نوانديشي دست يافته است و اقتدا به امام راحل از افتخارات حوزه هاي علميه است.
اين استاد حوزه علميه قم ابراز داشت: قرآن جامع همه کتابهاي آسماني است؛ به اين سبب خاتم کتابهاي آسماني ناميده شده و پيامبر(ص) نيز از سوي قرآن، خاتم پيامبران گذشته نام گرفته است.
وي به ارزش پاكي و پاكدامني در دوران جواني اشاره و تأكيد كرد: كسي كه در جواني مَلَك باشد در كهنسالي مَلَك ميآفريند و وجودش سرتاسر خير و بركت است.
حجتالاسلام عباسي درباره اهميت فعاليت و پژوهشهاي قرآني بيان داشت: هركس در راه قرآن فعاليت داشته باشد، نام او به سبب بقاي قرآن، باقي و جاودانه ميماند. هركس از هر راهي به اين منبع فيض وصل شود، هستي مييابد.
وي افزود: باي«بسمالله» حقيقت ولايت است و سين«والناس» تجلي سليقههاي گوناگون است، واژه ناس در قرآن نشانه ظهور علايق و سليقههاي مختلف است و اگر مردم در خدا ذوب شوند، وحدت حاصل ميشود.
استاد حوزه علميه قم اظهار داشت: يکي از زيباييهاي آيه«بسمالله الرحمن الرحيم» اين است که با توجه به هر سورهاي، معنا و ظهور خاص خود را دارا است. اين تکرار، تکرار لفظي است نه تکرار معنوي.
وي ادامه داد: همچنين تکرار آيه«فباي آلاء ربکما تکذبان» در سوره الرحمن، هرکدام حضور و سؤال جداگانهاي را ميرساند و در اينجا نيز الفاظ مشترک و معاني متفاوت است؛ از اينرو هيچ آيهاي در قرآن تکرار آيهاي ديگر نيست و اين نشانه بقاي قرآن است.
حجتالاسلام عباسي در بخش ديگري از سخنانش افزود: بخشنده آنانياند که از نقش خود ميگذرند. اگر روزي عالِمي در نزد امام و رهبر خود تواضع کند، يعني خود را فداي راه او و آرمان او کرده است و حديث«مداد العلما افضل من دماء الشهدا» به اين نکته اشارت دارد که حرکت و تلاش علما در راه پيشوا و دين، فداييشدن و شهادت محسوب ميشود.
در ادامه حجتالاسلام ستوده، مدير کل اداره تبليغات اسلامي استان اردبيل گفت: اگر در هر پديدهاي، ارتفاع آن بررسي شود، آن هنگام ارزش پديده آشکار و روشن خواهد شد؛ از اينرو اگر به قرآن نگاه عيققتري داشته باشيم، درمييابيم که اين نور تنزليافته لوح محفوظ است.
وي بيان داشت: ما بسياري از سرمايهها و داراييها را در اختيار داريم؛ اما از اين داشتههاي خود آگاهي نداريم. بايد اين داشتهها را به فرصت تبديل کنيم و فرصت را به استراتژي ارتقا دهيم.
مدير کل اداره تبليغات اسلامي استان اردبيل که از فعالان قرآني مرکز جوادالائمه(ع) بوده است، بيان داشت: افزون بر تحقيقات علمي و پژوهشي قرآني، ايجاد فضاي مجازي در راستاي گفتوگوهاي قرآني ضروري است تا پژوهشگران بتوانند فرآوردههاي قرآني خود را به يکديگر انتقال دهند و اين سبب ارتقاي بنيه پژوهش قرآني ميشود.
حجتالاسلام متقينيا، رييس دفاتر نهاد نمايندگي وليفقيه در دانشگاههاي استان لرستان، سخنران ديگر اين همايش بوده است.
وي در سخناني گفت: سوره قدر، سوره برنامهريزي است، در اين سوره، صبح، هنگام عمل و شب هنگام برنامهريزي شمرده شده است.
امام جمعه موقت خرمآباد تصريح کرد: توليد محتواي قرآني نياز ضروري جامعه است و محتوا هر چه به نيازهاي گروههاي هدف و مصرفکننده نزديکتر باشد تأثيرپذيري آن نيز ارتقا مييابد.
وي با اشاره به عمقبخشي به محتواي قرآني تأکيد کرد: محتوا بايد مايه شفابخشي را دارا باشد تا نياز مخاطب را به صورت کامل پاسخ گويد.
حجتالاسلام متقينيا در ادامه بررسي شيوههاي تأثيرگذاري قرآني اضافه کرد: جوانان و خانوادهها براي محتواي قرآني در تشنگي بهسر ميبرند؛ از اينرو منشوري با عنوان خانواده مسلمان وجود ندارد، اين خلأ را بايد بررسيد و اين حرکت مهم بايد به دست کارشناسان حوزههاي علميه آغاز و بررسي شود.
وي در ادامه افزود: هنوز عناوين خانوادهها همچون عناوين پدران قرآني، مادران قرآني و فرزندان قرآني، از متن قرآن استخراج نشده است.
رييس دفاتر نهاد نمايندگي وليفقيه در دانشگاههاي استان لرستان ابراز داشت: پس از توليد محتوا مي توان درباره چگونگي ارائه محتوا گام برداشت که تربيت، ايجاد مهارت و برگزاري دوره هايي در اين زمينه ضروري است. بنابراين روانسازي و سادهسازي محتوا و عرضه جزوههاي کمحجم و کوچکتر در ارائه محتواي مکتوب اهميت ويژه اي دارد
حجتالاسلام متقينيا در پايان سخنانش تشکيل شبکه سراسري براي ارائه انديشههاي نوين قرآني را در کشورسبب ايجاد فرهنگي دانست.
حجت الاسلام حسيني، رييس دانشکده علوم قرآني ملاير، در ادامه اين همايش گفت: رشته علوم قرآني داراي موضوعات وسيع و گستردهاي است براي نمونه ميتوان به ارائه 450 پاياننامه قرآني در دانشکده ملاير اشاره کرد که اين نشانه گستردگي رشته علوم قرآني است.
وي درباره انتشار تفسير فروغ از سوي مرکز تحقيقاتي جوادالائمه(ع) ابراز داشت: تفسير فروغ با نگاهي نو به قرآن تآليف شده است و اکنون از تفاسير کمنظير در زمينه توليد محتواي قرآني به شمار ميرود.
حجتالاسلام باقرزاده، مدير پيشين مرکز تحقيقاتي جوادالائمه در سخناني بيان داشت: بايد در کنار دلبند بودن به کار فرهنگي و قرآني، به مقوله مهم پايبندي و استمرار حرکت قرآني نگاه ويژهاي داشته باشيم.
وي داشتن ارتباط تحقيقاتي اعضاي اين مرکز را در پيشبرد اهداف پژوهشي ضروري دانست و افزود: اگر ميخواهيم در اين عرصه به نوانديشي دست يابيم، بايد تحقيقات قرآني را در موضوعات گوناگون تداوم بخشيم.
همچنين حجتالاسلام رفيعي، دبير همايش نوانديشي قرآني با ارائه گزارشي از فعاليتهاي مرکز تحقيقاتي جوادالائمه(ع)، تجديد پيمان با نخبگان قرآني، ارج نهادن به تلاشهاي فعالان و کارشناسان قرآني، تعامل دوسويه پژوهشگران و طلاب جوان و استفاده از اندوختههاي علمي استادان عرصه قرآن را عناوين مهم اين همايش برشمرد.
وي افزود: تبديل نوآوري و تفکر قرآني به خدمات پايدار ميتواند ما را در رسيدن به فکر مثبت ياري دهد.
همچنين در اين همايش حجتالاسلام بياتي از مسؤولان مرکز تحقيقات و طراحي ريحانهالنبي(س)، به بيان اهتمام قرآن در مسأله حجاب پرداخته و گزارشي از طرحهاي اين مرکز را ارائه کرده است.
وي در ادامه افزود:حجاب خواسته دل و خواسته طبيعي دختران است؛ اما تهاجم فرهنگي و نداشتن بصيرت در دين سبب شد تا برخي از دختران و زنان به اين حقيقت دست نيابند. پس براي ترويج فرهنگ فاطمي بايد با ابزارهاي کارآمد، شفافيت موضوع حجاب را نهادينه کنيم.
حجتالاسلام بياتي تصريح کرد: پس از اجراي طرحهاي فرهنگي، بررسي بازخوردهاي آن ضروري است که متأسفانه اين نگاه در طرحهاي گوناگون فرهنگي ديده نميشود.
گفتني است، اين همايش در راستاي شناسايي توانمنديهاي طلاب جوان و تقويت پژوهش قرآني، 24 بهمنماه، در مؤسسه تحقيقاتي جوادالائمه(ع) در قم برگزار شد.