گزارشي از نهمين آيين تجليل از پژوهشگران برتر حوزه دين

به گزارش خبرنگار خبرگزاري رسا، نهمين آيين تجليل از پژوهشگران برتر حوزه دين، 22 اسفند با حضور فرهيختگان، طلاب و فضلاي حوزه علميه قم و دكتر احمد مسجد جامعي و با سخنراني حجت‌الاسلام والمسلمين محسن اراكي در قم برگزار شد.

در ابتداي اين آيين، پس از قرائت آياتي از قرآن كريم، حجت‌الاسلام والمسلمين محسن اراكي، مدرس دروس خارج حوزه علميه قم، به ايراد سخن پرداخت و يكي از مهم‌ترين نيازمندي‌هاي عرصه پژوهش ديني را ساماندهي كار پژوهش در حوزه دين عنوان كرد و گفت:‌ سامان دادن تلاش‌هاي موجود و بايسته حوزوي ما را در عرصه جهاني بسيار اثرگذار مي‌كند.

وي در ادامه افزود: بايد اين چشمه‌هاي معرفتي كه در حوزه قم در حال جوشش است را به سمت عرصه‌هاي نياز هدايت كنيم، و اين همه امكانات عظيم، بالقوه و برخي از امكانات بالفعل را سامان دهيم.

استاد درس خارج فقه حوزه علميه قم، گفت: استعداد نيروهاي كارآمد، منابع عظيم و پايان‌ناپذير انديشه و تفكر و نيازمندي بالفعل جهان به داشته‌هاي حوزويان، حوزه‌هاي علميه و معارف محمدي(ص) را از جاذب‌ترين، جالب‌ترين و پرخريدارترين كالاي معرفتي در جهان حاضر كرده است.

وي با اشاره به اين‌كه مديريت حوزه بايد همه كارهاي حوزوي را سامان دهد، اظهار داشت: كار تبليغ و پژوهش در كشور سامان ندارد و ضروري است اين فعاليت‌ها به نهادهاي توانمند واگذار شود تا اين نهادها در اين عرصه‌ها اين كار را سامان دهند.

وي با بيان اين‌كه بعد از هجده سال از رحلت امام خميني‌(ره)، هنوز يك اثر از آثار ايشان، به طور شايسته عرضه نشده است، گفت: بايد توليدات فكري حضرت امام خميني‌(ره) را به بهترين شكل عرضه و معرفي كرد.

استاد حوزه علميه قم، يكي از آسيب‌هاي پژوهش در حوزه دين در شرايط كنوني را انفعالي بودن طرح‌هاي پژوهشي معرفي كرد و بيان داشت: در شرايط كنوني با توجه به جايگاهي كه انقلاب اسلامي براي اسلام و تفكر شيعي در جهان به وجود آورده است و با توجه به فرصت‌هاي بي‌پايان و بي‌حد و مرزي كه ايجاد شده، دريغ است كه در حدّ برخوردهاي انفعالي و پاسخ‌گويي به جريان‌هاي تهديدكننده تفكر ديني متوقّف بمانيم.

حجت‌الاسلام والمسلمين اراكي، عالي‌ترين محصولات فكري از سوي عالمان شيعي را برخواسته از مكتب اهل بيت(ع) معرفي كرد و گفت: از افتخارات حوزه‌هاي شيعي اين است كه هر جا تفكر ديني اسلامي به چالش كشيده شده، بزرگ‌ترين پرچم‌داران دفاع از تفكر ناب اسلامي و محمدي، عالمان شيعي بوده‌اند.

وي تصريح كرد: تقسيم كار و واگذاري آن به يك نهاد توانمند؛ حمايت از يك نهاد براي تحقق اهداف مورد نظر پژوهشي حوزه دين؛ شناسايي نيازمندي‌هاي پژوهشي و طبقه‌بندي آنها، تعيين اولويت‌ها و تعيين حوزه‌ها؛ شناسايي پژوهشگران و سنجش توانايي آنها براي واگذاري كارهاي پژوهشي به عناصر شايسته و توانمند؛ حمايت و اهتمام به پژوهش و پژوهشگران؛ ساماندهي آثار پژوهشي؛ چاپ و نشر شايسته كارهاي پژوهشي؛ ترجمه آثار پژوهشي؛ ساماندهي كار اطلاع‌رساني و ارتباط بين پژوهشگران و مراكز پژوهشي داخل و خارج از جمله عواملي است كه به وسيله آنها مي‌توانيم كار پژوهش را در سطح بسيار خوب بالا برده و در جايگاه مناسب قرار دهيم.

قبل از سخنراني توسط حجت‌الاسلام والمسلمين اراكي، دكتر مجيد مبلغي، سرپرست دفتر جنبش نرم‌افزاري، از آغاز پروژه بانك نظريه در دفتر تبليغات اسلامي خبر داد و گفت: يكي از ايده‌هاي بسيار مهم و مؤثر در عرصه خدمات پژوهشي، جمع‌آوري و ايجاد بانك‌هاي اطلاعاتي است.

وي ادامه داد: مشكلي كه در بيشتر بانك‌هاي اطلاعاتي وجود دارد و فعاليت آنها را آن‌گونه كه بايد مؤثر نساخته، تمركز اين بانك‌ها بر استانداردهاي قديمي‌ و منسوخ ‌شده است كه جمع‌آوري داده را محدود به اطلاعات افراد و حداكثر سي‌دي علمي آنها مي‌كند.

مبلغي افزود: پروژه‌اي كه در دفتر جنبش نرم‌افزاري در ارتباط با دين‌پژوهان در دست انجام داريم و حدود سي درصد پيشرفت داشته است، بر اساس يك استاندارد جديد، در چهارچوبي مؤثرتر و در فضايي مناسب‌ براي انجام پروژه‌هاي علمي، تشكيل يك بانك اطلاعات نظريه به جاي نظريه پردازان را مدّنظر قرار داده است.

سرپرست دفتر جنبش نرم‌افزاري گفت: تشكيل اين بانك اطلاعات كار بسيار سختي خواهد بود، به ويژه اين‌كه اخذ نظريه‌ها و قرار دادن آنها در يك نظام هماهنگ كه قابل تحصيل براي مخاطب و قابل استفاده باشد، پروژه‌اي علمي و چند سطحي خواهد بود.

وي افزود: براي انجام اين كار، چند سامانه و ترمينال كنترل اين پروژه را تشكيل داديم كه هر يك به فراخور فعاليت و وظيفه‌اي كه براي آنها تعريف شده، مسير دستيابي و گردش كار و هدف را تسهيل مي‌كنند.

دكتر مبلغي، بهترين شيوه به دستيابي نظريه‌ها را مصاحبه رو در رو، علمي و اخذ آخرين نگاه عنوان كرد و گفت: حاصل مصاحبه‌ها در نهايت به صورت يك بانك اطلاعات نمايه‌زني مي‌شود و براساس نظام‌هاي سُرت مختلف براي مخاطبان عرصه دين‌پژوهي قابل دستيابي است.

وي افزود:‌ اين بانك فرصتي براي ما ايجاد مي‌كند كه آن ديدن ايده‌هاي خاموش و نگاه‌هاي ناديده در يك مجموعه نظام‌مند، نمايه‌زده شده و براساس نظام موضوعات و مصطلحات علمي، مشخص، مدوّن و معيّن است.

همچنين در ابتداي اين آيين محمدجواد صاحبي، دبير دبيرخانه دين‌پژوهان كشور، با ارايه گزارشي، هدف از برگزاري اين آيين را جمع‌آوري اطلاعات درباره پژوهش‌هاي ديني، آناليزكردن و تحويل آثار پژوهشي، اصلاح رويكردهاي پژوهش‌هاي ديني متناسب با نياز جامعه و نظام اجتماعي و تقدير و تشويق از پژوهشگراني است كه به دور از خودنمايي به كارهاي ژرف و مفيد و كارآمد مشغول هستند، معرفي كرد

وي با بيان اين‌كه هدف از پژوهش ارائه يك نظريه راهگشا و كارگشا است، گفت: ترجمه، تصحيح متون، تأليف، تصنيف و احياي متون، اگرچه مناسب است، اما از مقوله كار ما خارج است و آن‌چه مورد نظر ماست ارائه نظريه راهشگا براي جامعه امروز است.

دبير دبيرخانه دين‌پژوهان كشور افزود: با توجه به اين‌كه پژوهش‌هاي ديني در هيچ‌ كجا پيش از انتشار به ثبت نمي‌رسد و شماري از اين آثار در يك فرايند طولاني منتشر مي‌شوند، تلاش‌هايي انجام شده است تا با ايجاد تعامل، فرهنگ‌سازي، تفاهم با پژوهشگران، پژوهشكده‌ها و پژوهشگاه‌ها اين طرح‌ها به انجام برسد.

وي هدف اصلي برگزاري آيين تجليل از پژوهشگران حوزه دين را شناسايي كميّت و كيفيّت پژوهش‌هاي ديني، گرايش‌هاي مختلفي كه دارد و نيز آسيب‌شناسي پژوهش‌ها و حركت به سوي پژوهش‌هاي راهبردي و كاربردي معرفي كرد، و گفت: اين كار در زماني توسط دبيرخانه دين‌پژوهان آغاز شد كه هيچ‌كدام از جشنواره‌هاي فعلي وجود نداشتند.

محمد جواد صاحبي ادامه داد: دبيرخانه دين‌پژوهان اين رسالت را به عهده دارد كه آثار پيش از نشر را جمع‌آوري كرده و مورد تحليل و بررسي قرار دهد. آثاري كه فرصت نشر پيدا نمي‌كنند، مورد بررسي، تحليل و قدرداني قرار مي‌گيرند و فرصت اصلاح و تكميل پيش از انتشار را دارند. اين كار توسط كارشناسان، خبرگان و افراد محقق با سابقه انجام مي‌شود و اين قدم به بهينه كردن پژوهش‌هاي ديني كمك مي‌كند.

دبير دبيرخانه دين‌پژوهان كشور، به عدم برگزاري نهمين آيين تجليل از پژوهشگران حوزه دين در سال گذشته اشاره كرد و گفت: با توجه به كمبود امكانات، نتوانستيم دوره نهم را برگزار كنيم و امسال هم دستگاه‌هايي كه قول مساعد براي حمايت داده بودند، به تعهداتشان عمل نكردند و بالاخره توانستيم با حداقل كمك وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، و با همكاري پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي اين دوره را به سامان برسانيم.

وي آثار انتخاب شده توسط پژوهشكده‌ها و پژوهشگران را 213 اثر عنوان كرد و افزود:‌ 188 اثر از قم و 25 اثر از شهرستان‌ها ارسال و توسط سه كارشناس دبيرخانه مورد ارزيابي قرار گرفته و 112 اثر به دور سوم راه پيدا كرد. در دوره سوم، 46 اثر توسط دو ارزياب و داور متخصص بررسي شده و به دور نهايي راه يافت. در آخر 18 اثر به عنوان آثار نهايي توسط ناظران هيأت داوران و رييس هيأت داوران به ده اثر تقليل پيدا كرده و انتخاب شدند كه مورد قدرداني قرار خواهند گرفت.

دبير دبيرخانه دين‌پژوهان كشور با اشاره به آثار ارسال شده به دبيرخانه و انتخاب اثرهاي برگزيده توسط هيأت داوران، گفت:‌ چهار اثر در رشته فلسفه و كلام، چهار اثر در رشته تفسير و علوم قرآن، هفت اثر در دين و علوم اقتصادي، دو اثر در علوم تربيتي و روانشناسي، سه اثر در حوزه اديان و مذاهب، سه اثر در حوزه دين و علوم اجتماعي، هفده اثر در رشته فقه و حقوق، يك اثر در رشته آيين و سيره، چهار اثر در رشته دين و علوم سياسي و يك اثر در رشته عرفان اسلامي به دور نهايي رسيده و در رشته ادبيات و هنر ديني و حديث و رجال، اثري به دور نهايي راه نيافت.

همچنين در پايان نهمين آيين تجليل از پژوهشگران برتر حوزه دين با قرائت بيانيه‌اي كه در ادامه مي‌آيد، از پژوهش‌هاي ذيل آن تقدير و تجليل شد:
بسم‌الله الرحمن الرحيم
سپاس و ستايش پروردگاري را سزاست كه گويندگان را ياراي دستيابي به مدحتش و شمارندگان را توان برشمردن نعمتش نيست. درود بي‌پايان او بر عصاره خلقت كه هرآنچه به جلوه ظهور درآمده به سبب ذات حميده او صورت وجود يافته. آن‌كه اولين ميقات او، عالم و آدم تفيل ذات اوست. عاليجاتي كه كه مخاطب به خطاب لولاك لما خلقت الافلاك است. مقتدايي كه خلايق را به نور هدايت از ظلمت رهانيد و پيشوايي كه سرگشتگان باديه كفر را از بيم دست‌انداز به مقام امن و امان رسانيد. درود خدا بر او و بر خاندان پاكش باد كه امت اسلامي به پيروي از سلاله وي حماسه اتحاد را سرود و هفته وحدت را به درستي نام اين ايام نمود. سپاس و ستايش خدايي را كه به ما توفيق داد در ايامي كه منتسب به زادروز حضرت ختمي مرتبت و ذريه بزرگوارش صادق آل محمد(ص) هست، نهمين دوره جشنواره آيين تجليل از پژوهشگران برتر حوزه دين را در محضر جمعي از شاگردان مكتب قرآن و عترت برگزار كنيم و از ميان 213 پژوهش ارسالي به دبيرخانه دين‌پژوهان كشور، ده اثر از چهارده پژوهشگر ارجمند را پس از بررسي در چهار مرحله به پيشگاه شما فرهيختگان معرفي نماييم.
ـ بررسي فقهي ابزارهاي مشتقه اثر حجت‌الاسلام غلامعلي معصومي‌نيا؛ به جهت پرداختن به موضوع كارآمد و مورد نياز مهم بازار سرمايه و بورس با استفاده از منابع متعدد و معتبر عربي، لاتين و همچنين تحليل دقيق و استدلال‌هاي محكم فقهي و اقتصادي.
ـ‌ اهداف مجازات‌ها در جرايم عفافي اثر حجت‌الاسلام رحيم نوبهار؛ به جهت تلاش و ابتكار در ارائه اثر، استفاده از منابع اصيل اسلامي و نقادي منابع غير ديني، روزآمدي و نگارش متناسب و روش‌مند.
ـ اعتبار سند و تعارض آن با ادلّه ديگر اثر حجت‌الاسلام محمدجواد ارسطا؛ به جهت مطالعه تطبيقي بين حقوق ايران و فقه اماميه، توفيق در شيوه ادلال و استنتاج منتقي بر اساس روش فقهي.
ـ مطالعه تطبيقي حقوقي جزاي عمومي اثر مشترك حجج اسلام جلال‌الدين قياسي، عادل ساريخاني، قدرت‌الله خسروشاهي؛ به جهت انتخاب شيوه تطبيقي، استدلال‌هاي منطقي و دارا بودن ويژگي‌ متن درسي.
ـ فقه تربيتي اثر حجت‌الاسلام عليرضا اعرافي؛ به جهت انتخاب موضوع جديد و ابتكاري، استفاده از منابع معتبر و اصلي و شيوه نگارشي مناسب، توفيق در تحليل و استدلال و نتيجه‌گيري.
ـ نقد روان‌شناسي دين از ديدگاه ويليام جيمز اثر حجت‌الاسلام مسعود آذربايجاني؛ به جهت پرداختن به موضوع روزآمد و مورد نياز مجامع علمي و دانشگاهي در رشته روان‌شناسي،‌ استفاده از منابع متعدد فارسي، عربي و لاتين معتبر و اصلي.
ـ همنشيني و كجروي، تحليل تطبيقي از ديدگاه‌هاي اسلامي اثر مشترك حجج اسلام محمود ابوترابي، محمد داوري و علي سليمي؛ به جهت نوآوري و روزآمدي، تحليل تطبيقي و مقايسه‌اي و مبتني بر نظريات ارزشمندان علوم اجتماعي و سنجش آنها با ديدگاه‌هاي رهبران ديني.
ـ بازار سرمايه اسلامي اثر حجت‌الاسلام والمسلمين سيدعباس موسويان؛ به جهت توجه به مباني فقهي و اقتصادي مناسب، پرداختن به موضوع مورد نياز فعلي ايران و ديگر كشورهاي اسلامي در زمينه اقتصاد اسلامي.
ـ اقتصاد، منابع طبيعي از ديدگاه اسلام اثر حجت‌الاسلام سعيد فرهاني‌فرد؛ به جهت استفاده چشم‌گير از منابع معتبر فقهي، اقتصادي عربي و لاتين، تحليل موضوع با توجه به عدالت در استفاده از محيط زيست و منابع طبيعي.
ـ امامان شيعه و وحدت اسلامي اثر علي آقانوري؛ به جهت ديد جامع و تحليلي، ابهام‌زدايي از موضوعي ضروري، استفاده از منابع دست اول معتبر و اصيل اسلامي.

لازم به ذكر است در ديگر گروه‌ها، نهمين آيين تجليل از پژوهشگران برتر حوزه دين، پژوهشي را شايسته تقدير ندانست.

گفتني است، نهمين آيين تجليل از پژوهشگران برتر حوزه دين، پنج‌شنبه، بيست و دوم اسفند، به همت دبيرخانه دين‌پژوهان كشور و با همكاري دفتر جنبش نرم‌افزاري پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي، در سالن اجتماعات دفتر تبليغات حوزه علميه قم برگزار برگزار شد.