فقه و بازار (42)؛
مسؤول سایت نسیم مطهر: کارگروه همکاری حوزه علمیه و اصناف تشکیل شود
خبرگزاری رسا ـ مسؤول سایت نسیم مطهر گفت: کارگروه همکاری حوزه علمیه و اصناف برای پاسخ گویی به مسائل مبتلا به مشاغل تشکیل شود.
شکی نیست که احکام فقهی تمام گستره زندگی را شامل میشود. اما برخی از موضوعات بهصورت جدیتری با زندگی مردم در ارتباط است. یکی از آن موارد کسبوکار و بهتبع آن احکام فقهی آن است. ضرورت دارد پیرامون احکام فقهی مشاغل، فعالیتهای جدیتری صورت گیرد تا احساس خلاء احکام فقهی در جامعه برطرف شود. با این رویکرد بر آن شدیم تا گفتوگویی با حجتالاسلام محسن طباطبایی، مسؤول سایت نسیم مطهر در مورد ضرورت آشنایی اصناف با حقوق شرعی و قانونی و اخلاقی شغل خود را صورت دهیم. متن زیر حاصل این گفتوگو است که از حضور شما خوانندگان محترم رسا میگذرد.
رسا ـ در دیدگاه شما ضرورت آشنایی اصناف با حقوق شرعی و قانونی و اخلاق شغلی تا چه حدی است؟
قبل از پاسخ به سؤال شما، تشکر میکنم از خبرگزاری رسا که با پرداختن به موضوعات مبتلابه جامعه به ایجاد دغدغه در مسؤولان مربوط کمک میکند. همانطور که میدانیم از سوی خداوند متعال برای تنظیم روابط اجتماعی و فردی انسانها احکامی وضعشده که با تخصصیتر و دقیقتر شدن روابط و حرکتهای انسان، نکات و دستورات لازمِ دقیقتری از طرف دین اسلام مطرح میشود. قوانین مدنی و خاص برای همه مشاغل لحاظ شده است و همزمان نیز در میان احکام شرعی قوانین خاص هر صنف وجود دارد. جدا کردن و دستهبندی مباحث فقهی کار جدیدی است که بخشهای مختلف آن تاکنون مورد توجه نبوده است. احکام شرعی یک سری بایدها و نبایدها در قانون متعارف رسمی کشور است که عدم توجه به آن سبب زیان در زندگی میشود. انسان وقتی بدون توجه به احکام شرعی وارد شغلی شود مانند آن شیرفروشی است که آب در شیر میکرد و به مردم میفروخت که در نهایت سیل آمد و کل دامش را از بین برد.
رسا ـ وظیفه حوزه علمیه و روحانیون برای تبیین بهتر این مسأله چیست؟
البته وظیفه علما و اساتید آشنا با فقه، پرداختن به این موضوعات خاص و سپس برقراری ارتباط با افراد هر صنف است تا زمینه تدوین احکام خاص مشاغل فراهم شود.
رسا ـ آیا میتوان در این ارتباط به تربیت مبلغان خاص اصناف پرداخت؟
تربیت مبلّغ خاص اصناف مناسب نیست، زیرا روحانیت مجموعهای از آشناییها، مهارتها و تخصصهایی است که در کنار عمل فردی میتواند نقش مهمی را در زندگی اجتماعی ایفا کند. در واقع لازم نیست تا یک بخش به اصناف اختصاص پیدا کند و مبلغ خاص تربیت شود، بلکه در ارتباط اصناف با حوزه علمیه تعدادی مبلغِ آموزش دیده اعزام شوند و یا اینکه با پررنگتر شدن این خلأ به مسائل فقهی آن صنف یا شغل خاص پرداخته شود. این را در نظر داشته باشید که دفاتر مراجع تقلید بهصورت شبانهروزی پاسخگوی صدها سؤال شغلی مردم هست و حوزه نسبت به اصناف و مسائل خاص آنها بیگانه نیست.
رسا ـ پس این احساس خلأ را که اشاره فرمودید از کجا ناشی میشود؟
این احساس خلأ بهدلیل عدم توجه خود صاحبان مشاغل است. اگر به خاطر داشته باشید در گذشته افرادی که وارد کسبوکار میشدند و به اصطلاح فردی بازاری بودند، قبل از شروع به کار، در دروس فقهی علما و مراجع شرکت میکردند. بهتر بگویم که یک پیرمرد بازاری با بسیاری از مسائل شرعی آشنا بود، اما امروز بسیاری از مردم احساس نیاز نمیکنند و اهتمامی بر یادگیری احکام ندارند.
امروزه پاسخگویی حوزویان و علما امری نهادینه شده است و آنها پاسخگوی همه مسائل ارجاعی از صنفهای گوناگون هستند. البته باید گفت که کوتاهی از هر دو طرف است، بهطوری که مردم تمایلی به یادگیری احکام خود ندارند و بعضی از مبلغان هم با آشنایی کامل نسبت به مسائل فقهی مشاغل پا به عرصه تبلیغ نمیگذارند. مبلغان میتوانند با توجه و دقت موضوعی بیشتر نسبت به احکام جدید و مسائل مبتلابه زندگی مردم وارد عرصه تبلیغ شوند.
رسا ـ آیا این چالش میتواند بهعنوان دغدغهای از سوی رسانهها مطرح شود؟
رسانهها میتوانند خلأ موجود را برای مردم و روحانیت تبیین کنند. قبل از آن باید دید هر ایرانی که میخواهد وارد کسبوکار شود، در چه مدت زمانی احکام جدید و مسائلی که در آینده به آن نیاز دارد را فرا میگیرد.
رسا ـ نگارش آثار فقهی در مورد اصناف را تا چه حدی ضروری میدانید و آیا تاکنون در این زمینه فعالیت کردهاید؟
ضرورت این کار بر هیچکس پوشیده نیست. برای این امر مجموعه «نور احکام» شامل پنج ویسیدی از سوی طلاب فاضل مدرسه شهیدین، زیر نظر حجتالاسلام فلاحزاده تهیه شد که مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی تکثیر و توزیع آن را به عهده دارد. در تولید این مجموعه با یک سری از مسائل و احکام عادی زندگی مردم در ارتباط بودیم که آن را با قابلیتهای رسانهای متنوع و جذاب به تصویر کشیدیم. پس از تولید این مجموعه، از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تقاضا شد که مجموعهای فقهی برای مسائل مبتلابه بیماران بیمارستانهای کشور تولید شود که پس از بررسی کامل، درخواست کردیم مسائلی که بیماران در بیمارستانها با آن روبرو هستند برای ما لیست کنند که پس از گذشت چهار سال، هنوز پاسخی ندادهاند. باید دانست که تدوین متون فقهی یک امر تخصصی و بر عهده حوزه است. اگر مسائل شرعی مورد نیاز مطرح شود، یک روحانی با استفاده از مشورت، استفتاء و مراجعه به متون به این سؤالات پاسخ میدهد.
رسا ـ در مورد همکاری مشترک بین حوزه علمیه و اصناف نظرتان چیست؟
همکاری مشترک بین حوزه علمیه و اصناف ضروری است. البته برمیگردد به بحث قبلی که لازم است ابتدا مسائل مورد نیاز هر صنف لیست شود، در اختیار حوزه قرار گیرد تا حوزه بتواند به آن سؤالها و مسائل مبتلابه جواب دهد. دوباره تأکید میکنم که جواب همه مسائل نزد حوزه آماده است، اما تا مسائل لیست نشود، درست نیست از حوزه که ناآشنا با مسائل جاری صنف است بخواهیم مشکلات شرعی آن صنف را مطرح کند.
رسا ـ راهاندازی مرکز مشاورۀ احکام و اخلاق شغلی چقدر مؤثر است؟
با راهاندازی مرکز مشاورۀ احکام و اخلاق شغلی موافق نیستم. این کار باعث اتلاف وقت و هزینه بسیار میشود. اما تشکیل کارگروه همکاری حوزه علمیه و اصناف را ضروری میدانم. با تشکیل این کارگروه حوزه میتواند پس از برگزاری جلسات مختلف به بررسی مشکلات خاص اصناف پرداخته و مسائل مبتلابه مشاغل را پاسخ دهد.
رسا ـ از اینکه وقت گرانقدر خود را در اختیار خبرگزاری رسا قرار دادید، تشکر میکنم./گ402
ارسال نظرات