مسجد بهترین مرکز تصمیم‌گیری و تأثیرگذاری بر حرکت‌ها و جریان‌های اجتماعی و سیاسی جامعه است

 مسجدمحوری، اعتلای جایگاه اصلی مساجد و نقش آن در جامعه ایرانی، اسلامی ما از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. در نگاه اول آثار معنوی حاصل از روح عبادت جمعی، نزدیکی قلوب مسلمین، باخبر شدن مردم از حال یکدیگر و همچنین نقش مهمی که مسجد به عنوان یک رسانه ایفا می‌کند را باید مورد توجه قرار داد و در نگاهی دیگر باید توجه داشت که مسجد محل تعامل و همکاری مردم برای اداره زندگی در همه ابعاد آن است و محل اخوت ایمانی است که باید این نقش را به درستی در مساجد ایفا کنیم. 
آنچه در پی می‌آید حاصل گفت‌وگوی خبرنگار خبرگزاری رسا با حجت‌الاسلام عبدالمقیم ناصحی، عضو ستاد پشتیبانی و هماهنگی امور مساجد کشور پیرامون فعالیت‌های دینی شهرداری تهران در این زمینه است.

رسا ـ سابقه تأسیس مرکز فعالیت‌های دینی شهرداری تهران به چه زمانی برمی‌گردد و این نهاد از زمان تأسیس خود تا کنون چه فعالیت‌هایی را انجام داده است؟

گرچه که متدینان در میان کارکنان محترم و در رده‌های مسئولیتی بالای شهرداری بسیار هستند و موضوعات دینی دغدغه همه ‌آنها است؛ اما نهادی که مستقلاً متولی امور دینی در شهرداری باشد، وجود نداشت و بسیاری از مسائل دینی در حاشیه موضوعات دیگر و از منظر فرهنگی و اجتماعی و شهرسازی دیده می‌شد که این اجحافی بود نسبت به دین. لذا شهردار محترم تهران، آقای دکتر قالیباف که درایت کم‌نظیری در نوآوری‌ها و استفاده از روش‌های نوین دارند، دستور تأسیس این مرکز را در پایان سال 1385 صادر فرمودند.
اهداف این مرکز ایجاد پل ارتباطی بین اقشار مردم و متولیان امور دینی با شهردار محترم و همچنین رسیدگی به مراکز دینی اعم از مساجد، حوزه‌های علمیه، تکایا و هیأت‌های مذهبی و ... می‌باشد. تمامی این موارد با محوریت مسجد، به عنوان پایگاه حضور الهی مردم مدنظر خواهد بود.
این مرکز با استعانت از خدا و بهره‌گیری از نظرات علما و کارشناسان دینی، طبق برنامه‌ریزی‌های صورت گرفته عملاً فعالیت خود را از سال 86 آغاز کرده، بحمدالله در این مدت توانسته است گام‌های موثری در راه نشر فرهنگ دین در جامعه بردارد. از جملة این فعالیت‌ها می‌توان به موارد ذیل اشاره نمود: تشکیل جلسات و هم‌اندیشی با روحانیون و ائمه محترم جماعات تهران در جهت همکاری‌های مشترک با شهرداری؛ بازدید از مساجد و حسینیه‌ها و بررسی نیازها و شناسایی اولویت‌های عمرانی و اختصاص بودجه (در سال 87 مبلغ هفده میلیارد تومان منظور شده بود که در سال 88 افزایش یافته است.)؛ تهیه و تدوین بیش از هجده عنوان مقاله آموزشی- پژوهشی دینی، فرهنگی و اجتماعی به وسیله این‌جانب و انتشار آن در نشریه‌ها و سایت‌های اینترنتی؛ تدوین و چاپ بیش از بیست عنوان کتابچه به مناسبت‌های مذهبی - ملی و انتشار این کتابچه‌ها در شهرداری، مساجد و حوزه‌های علمیه؛ اقدام و شروع به ساخت و احداث چهل باب مسجد در مناطق مختلف شهر، توسط شهرداری تهران که در ابعاد قابل ملاحظه در حال احداث هستند؛ تشکیل ستاد اقامه نماز شهرداری تهران و برگزاری جلسات پیوسته با ائمه محترم جماعات و اعضای ستاد اقامه نماز شهرداری تهران و بررسی مشکلات و ارائه راه‌کارهای مناسب؛ ایمن‌سازی 250 مسجد جامع و محوری شهر تهران با سیستم هوزریل و اطفاء حریق به وسیله آب فشار قوی با دستگاه شیلنگ قرقره‌ای با هزینه تقریبی سیصد میلیون تومان؛ بیمه کلیه مساجد و حوزه‌های علمیه شهر تهران در مقابل آتش‌سوزی با همکاری سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی شهرداری تهران؛ مفروش کردن تمام مساجد منطقه چهار شهرداری تهران به صورت پایلوت، با اعتباری بالغ بر دو میلیارد و دویست میلیون تومان؛ معرفی 75 حوزه علمیه به نمایشگاه کتاب «یاد یار مهربان» جهت خرید کتاب، به ازاء هر حوزه یک میلیون و سیصد و پنجاه هزار تومان (جمعاً یکصد و یک میلیون و دویست و پنجاه هزار تومان)؛ اهداء دویست هزار قطعه کارت ورزشی شهروندی به کلیة مساجد و حوزه‌های علمیه و پایگاه‌های بسیج مساجد شهر تهران (یکصدهزار قطعه در سال 87 و یکصد هزار قطعه در سال 88 توزیع گردیده است)؛ تهیه دو هزار بستة فرهنگی تزئینی و اهداء به دو هزار مسجد و حوزة علمیة سطح شهر تهران به مناسبت ولادت امام زمان‌(عج)؛ برگزاری کلاس‌های تابستانی در مساجد نواحی 122گانه تهران با موضوع نماز، قرآن، احکام، اصول اعتقادات؛ برگزاری همایش‌های علمی-کاربردی برای ائمه محترم جماعات شهرداری تهران در دو مرحله با بهترین اساتید در شهر قم و مشهد؛ برگزاری همزمان یکصد جشن در یکصد مسجد شاخص و محوری در سطح شهر تهران به مناسبت ولادت امام رضا‌(ع)؛ برگزاری مسابقات ورزشی ویژه طلاب شهر تهران؛ برگزاری مسابقه اینترانتی «آخرین منجی عالم بشریت» در پرتال شهرداری تهران و اعطای 313 جایزه (به تعداد یاران امام زمان‌(عج)) به برندگان مسابقه؛ برگزاری بیش از پنجاه جشن بزرگ به مناسبت ولادت حضرت صاحب الزمان‌(عج) در پنجاه مسجد شاخص و محوری که به نام و القاب حضرت مهدی‌(عج) مزین شده‌اند؛ برگزاری جشن «روزه‌ اولی‌ها» با شرکت 2 هزار نفر در تالار بزرگ کشور.

رسا ـ اهداف شهرداری تهران از انجام فعالیت‌های دینی و مذهبی چیست؟
اگر بخواهیم اهداف این مرکز را بیان کنیم، بسیار است؛ اما اهداف کلی که توسط این مرکز دنبال می‌شود شامل این موارد است: صیانت از مساجد و مراکز دینی و ارزش‌های انقلاب اسلامی، رسیدن به چشم‌انداز والای «تهران اسلامی؛ ام‌القرای جهان اسلام و پیشتاز در خدمات همه جانبه به شهروندان»، رسیدن به هویت اسلامی ایرانی برای پایتخت نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران مطابق با منویات مقام معظم رهبری (مدظله العالی)، بهره‌گیری از نظرات حکیمانه روحانیان معزز و ائمه محترم جماعات به عنوان طلایه‌داران فرهنگ اسلامی و نقطه تماس امین نظام در محلات و دردآشنایان شهروندان عزیز، اشاعه علوم قرآنی و معارف اسلامی در جامعه و نیز احیاء و تقویت اندیشه‌های اسلامی در جامعه و اعتلای فرهنگ غنی اسلامی.

رسا ـ گفتید که هدف شما رسیدن به «تهران اسلامی» به عنوان الگوی جهان اسلام است. شهرداری چگونه و با چه برنامه‌ای می‌خواهد به این هدف بزرگ خود دست یابد؟
یکی از مهم‌ترین اقداماتی که شهرداری تهران برای رسیدن به هدف «تهران، ام‌االقرای جهان اسلام» دنبال می‌کند بحث مسجدمحوری و اعتلای جایگاه اصلی مساجد در شهر تهران است. در نگاه اول آثار معنوی حاصل از روح عبادت جمعی، نزدیکی قلوب مسلمین، باخبر شدن مردم از حال یکدیگر و همچنین نقش مهمی که مسجد به عنوان یک رسانه ایفا می‌کند را باید مورد توجه قرار داد و در نگاهی دیگر باید توجه داشت که مسجد محل تعامل و همکاری مردم برای اداره زندگی در همه ابعاد آن است و محل اخوت ایمانی است که باید این نقش را به درستی در مساجد ایفا کنیم. مساجد بهترین مرکز تصمیم‌گیری و تأثیرگذاری بر حرکت‌ها و جریان‌های اجتماعی و سیاسی جامعه هستند.
مجموعه شهرداری تهران در ابرشهری چون تهران به عنوان ام‌القرای جهان اسلام، توجه به مساجد را یک‌سو معماری ایرانی ـ اسلامی بر کالبد مساجد را مورد توجه قرار داده است و از سوی دیگر به طور جدی پیگیر بحث کارآمدی مساجد در انسجام جامعه و پیوند میان بخش‌های مختلف مردم و مسؤولان است. از همین رو است که مدیریت شهری تهران در کنار فعال‌سازی شورایاری‌ها به منظور واگذاری امور مدیریت شهری به مردم با رویکرد محله‌گرایی، مسجدمحوری را نیز به عنوان رکن مهم این گرایش در دستور کار قرار داده است تا هم آثار همگرایی مردم با تفکرِ مسجدی، باعث توسعه روحیه دینی و جهادی شود و هم توسعه فرهنگی و شکلی محلات بر محور مساجد صورت پذیرد. چون مساجد، زادگاه انقلاب هستند و بدون مسجد انقلاب اسلامی قابل تفسیر نیست، لذا لازم است همه فعالیت‌ها در هر سازمان وزارتخانه و نهادها با محوریت و تفکر مسجد صورت پذیرد.

رساـ شهرداری تهران تا چه میزان در ایجاد فضاهای دینی موفق عمل کرده است؟
همان‌طور که می‌دانید طبق تدابیر شهردار محترم تهران، رویکرد مجموعه شهرداری تهران از یک سازمان خدماتی صرف، تبدیل به یک نهاد اجتماعی و فرهنگی با رویکرد مسجدمحوری شده است. لذا فعالیت‌های دینی و فرهنگی شهرداری با تفکر مسجدی و برنامه‌ریزی منظم و با جهت‌گیری اصولی و با پتانسیل قوی، انجام گرفته است، به صورتی که در اذهان عمومی، شهرداری دیگر تنها یک سازمان خدماتی نیست و به عنوان یک نهاد اجتماعی، دینی و فرهنگی مطرح است. همچنین در زمینه دینی نیز فعالیت‌های بسیار گستردة این مرکز در مساجد و حوزه‌های علمیه شهر تهران کاملاً مشهود بوده است و در تمامی مناسبت‌های مذهبی، اعم از اعیاد و سوگواری‌ها برنامه‌های خاص و ویژه‌ای با حضور سخنرانان مذهبی، مداحان اهل‌بیت‌(علیهم‌السلام) قاریان ممتاز، گروه‌های تواشیح بین‌المللی و مسابقه‌های دینی و ... برگزار نموده است. همچنین در زمینه مساعدت‌های عمرانی به مساجد، به جرات می‌توان گفت در تهران کمتر مسجدی است که نیازهای عمرانی آن از قبیل ایزوگام پشت‌بام، سرویس بهداشتی و تعمیرات و بازسازی در آن صورت نگرفته باشد. لذا با توجه به فعالیت‌های این مرکز در برگزاری مراسمات مذهبی و کمک‌های فرهنگی و عمرانی، می‌توان عملکرد این مرکز را مثبت و خوب ارزیابی کرد. البته مصمم هستیم در آینده با هماهنگی سایر نهادهای مربوط به امور فرهنگی و عمرانی مراکز دینی، فعالیت‌های این مجموعه را چه به لحاظ کمی و چه کیفی گسترش دهیم. امید است مورد قبول درگاه احدیت واقع شود.

رسا ـ آیا شهرداری تهران برای انجام فعالیت‌های خود با چالش‌ها و مشکلاتی مواجه است؟
یکی از مشکلات این مرکز در خصوص مسجد، بافت قدیمی و فرسودة برخی از مناطق است. مسئله دوم کمبود مساجد در برخی مناطق شهر به خصوص مناطق شمال شهر است.
سیاستگذاری مرکز فعالیت‌های دینی در حل این مشکل بر دو روش است. اول در خصوص مناطقی از شهر که از لحاظ کمیت دارای تناسب می‌باشد. سعی ما بر این است که این مساجد به‌سازی و نوسازی شوند و در صورت امکان این مساجد را توسعه دهیم؛ دوم در خصوص مناطقی از شهر که از لحاظ مسجد دچار کمبود هستند، مخصوصاً بعضی از مناطق شمالی شهر. چهل باب مسجد در زمینهای قابل قبول از نظر متراژ و موقعیت جغرافیایی و دارای کاربری‌های چند منظوره از قبیل شبستان، کتابخانه، سالن اجتماعات، کلاسهای آموزشی و گنبد و گلدسته بر اساس معماری ایرانی اسلامی توسط بهترین مهندسان و معمارهای مجرب، در حال ساخت است. البته لازم به ذکر است که تا کنون چند باب از این مساجد افتتاح شده و در اختیار مؤمنان و نمازگزاران قرار گرفته است.

رسا ـ آیا مرکز فعالیت‌های دینی شهرداری تهران به صورت مستقل عمل می‌کند یا زیر نظر سایر ارگان‌های اسلامی نظیر سازمان رسیدگی به امور مساجد یا سازمان تبلیغات اسلامی فعالیت می‌نماید؟
مرکز فعالیت‌های دینی همواره با تشکیل جلسات مدون و مرتب با سایر نهادها و ارگان‌های اسلامی کشور از نظرات و تجربیات این ارگان‌ها استفاده می‌کند و بعضاً با همکاری آنها اقدام به برگزاری برنامه‌های مشترک می‌کند. ولی به طور کلی با توجه به این‌که بودجه این مرکز از شهرداری تهران تأمین می‌شود، لذا عملکرد کلی این مرکز به صورت مستقل بوده، زیر نظر سایر ارگان‌های نیست. البته تأکید می‌کنم این مرکز همواره از نظریات و تجربیات و رهنمون‌های سایر ارگان‌های اسلامی، نهادها و علما در جهت غنی‌سازی برنامه‌های خود بهره می‌برد.

رسا ـ برنامه‌های مرکز فعالیت‌های دینی شهرداری تهران در فصول مختلف سال چه تغییراتی می‌کند؟
برنامه‌ریزی‌های صورت گرفته در این مرکز به گونه‌ای است که در آن شرایط زمانی، مکانی و دوره سنی مخاطبان و همچنین اوقات فراغت آنها مدنظر قرار می‌گیرد. لذا برنامه‌هایی که در خصوص اوقات فراغت دانش‌آموزان از قبیل کلاس‌های آموزش احکام، قرآن، نماز و .. در مساجد نواحی 123گانه، در نظر گرفته شده‌اند، در فصل تابستان قابل انجام هستند. همچنین برخی برنامه‌ها نیز در ایام خاصی همچون ماه رمضان، نیمه شعبان، ولادتها و شهادتها و ایام‌ا.. در نظر گرفته می‌شود که در زمان خاص خود قابل برگزاری هستند.

رسا ـ آیا مرکز فعالیت‌های دینی شهرداری تهران برنامه‌ای برای گسترش فعالیت‌های خود در آینده دارد؟
با توجه به برنامه‌ریزی‌های اصولی، کلان و نسبتاً بلند مدت این مرکز که با کار کاشناسی و با بهره‌گیری از نظر علما و روحانیون محترم، مرکز رسیدگی به امور مساجد، حوزه‌های علمیه و سایر مراکز دینی و فرهنگی صورت گرفته است، لذا این مرکز در نظر دارد با گسترش طرح‌های خود در سطح وسیع و جهت‌‌دهی اساسی و اصولی به برنامه‌های خود به دور از هرگونه موازی‌کاری در جهت ارتقاء کیفی گام‌های مؤثری بردارد.