بومی‌سازی علوم انسانی بر اسلامی‌سازی این علوم مقدم است

به گزارش خبرگزاری رسا به نقل از روابط عمومی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، حجت‌الاسلام‌ مسعود آذربایجانی، قائم مقام پژوهشگاه حوزه و دانشگاه با تاکید بر لزوم ایجاد نگرش فرابخشی به علوم انسانی به عنوان یکی از زیرساخت‌های اساسی برای تمدن اسلامی، افزود: «نگرش فرابخشی به معنای محدود نکردن این علوم به عرصه آموزش و پژوهش و توجه جدی به مبانی و یافته‌های علوم انسانی در سطوح خرد و کلان تصمیم‌گیری کشور، مدیریت‌فرهنگی و مدیریت‌های اجرایی جامعه است. همچنین وارد شدن علومی مانند اقتصاد و سیاست به متن کارشناسی‌ها، جامعه را به مسیر صحیح پیشرفت هدایت کرده در چنین وضعی نیاز به علوم انسانی بومی‌ به طور جدی بروز می‌یابد.»

عضو هیات علمی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه بحث بومی‌سازی علوم انسانی را بر اسلامی‌سازی این علوم مقدم دانسته و دلایل آن را این‌گونه بیان داشت: «بومی‌سازی علوم انسانی به جهت تطبیق با فرهنگ و اقتضائات بومی از قابلیت دسترسی بیشتری برخوردار بوده و از سوی دیگر ممکن است برای اسلامی‌سازی این علوم در برخی از شاخه‌ها مواد لازم موجود نباشد. این در حالی است که در فرایند بومی‌سازی، با تکیه بر تحقیق میدانی و شناخت فرهنگ بومی، کاستی وجود ندارد. همچنین برای بومی‌سازی علوم انسانی وفاق بیشتری نسبت به اسلامی‌سازی وجود دارد و از جانب برخی افراد اشکالاتی بر اسلامی‌سازی وارد شده است که با کار کارشناسی و تحقیق میدانی می‌توان در این زمینه به نتیجه مطلوب دست یافت.»

وی ادامه داد: «یکی از پیشنهادات پژوهشگاه حوزه و دانشگاه در جهت تحول در علوم انسانی، بازرسی نهادهای متکفل این امر است. زیرا بررسی عملکرد و توجه به دستاوردها، ظرفیت‌ها، کاستی‌ها و کمبودهای این نهادها منجر به رفع موانع، برنامه‌ریزی بهتر، تقویت آن‌ها و نیز جلوگیری از تاسیس و رشد نهادهای موازی خواهد شد.»

دکتر آذربایجانی با ضروری خواندن توجه به فلسفه علوم انسانی افزود: «فلسفه علوم انسانی بایستی در سطوح کارشناسی و کارشناسی ارشد به عنوان یک درس مورد توجه قرار گیرد تا دانشجویان نسبت به این علوم نگرشی عالمانه داشته باشند.»

قائم‌مقام پژوهشگاه حوزه و دانشگاه همچنین به حاکمیت پارادایم پوزتیویستی بر علوم انسانی در کشور اشاره داشته و آن را یکی از عوامل عدم پیوند علوم انسانی با فرهنگ جامعه دانست و گفت: «هم‌اکنون در جامعه ما نگاهی کمی‌گرایانه و پوزتیویستی نسبت به علوم انسانی وجود دارد که این نگاه بایستی از مدرسه تا سطوح عالی دانشگاهی مورد تجدیدنظر و بازنگری واقع شود. یعنی لازم است که در کنار چنین نگرشی، از روش‌های انتقادی و تفسیری نیز استفاده کرد.»

این پژوهشگر علم دینی معتقد است که در بحث اسلامی‌سازی علوم انسانی توام با نکاه اعتدالی است و می‌گوید:‌ «آن بخش از علوم را که مبتنی بر مبانی انسان‌شناسی و معرفت‌شناسی ویژه‌ای باشند می‌توان اسلامی کرد و از آن‌جا که این حرکت از جنس تولید علم است، با نگاه زودگذر و اقدامات شتاب‌زده به نتیجه نخواهد رسید. بلکه نیازمند نظریه‌پردازی و نوآوری و استفاده از روش‌های نقد می‌باشد.»

وی در پایان خاطرنشان ساخت که این فرایند باید در فضای منطقی و علمی مناسب، با استفاده از همه ظرفیت‌های فرهیخته دانشگاهی و حوزوی و به دور از هرگونه نگاه سیاسی انجام گیرد چراکه معتقد است: «داشتن نگاه سیاسی به این موضوع، ضمن ایجاد مشکلات جدی، این حرکت را از بخش عظیمی از ظرفیت‌های علمی، متعهد و دلسوز جامعه محروم می‌سازد.»/د102