قلم سرنوشت جوامع را رقم می زند

همزمان با روز قلم، فرصت را غیمت شمرده و به سراغ حجت الاسلام سیدرضی شکوری، امام جمعه و مسؤول حوزه های علمیه خوی رفتیم تا گفت وگویی در این باره داشته باشیم.

رسا ـ درخصوص علت نامگذاری، اهمیت و نقش قلم در تمدن بشری توضیح دهید.

بر اساس پیشنهاد انجمن قلم ایران و تصویب شورای فرهنگ عمومی روز چهاردهم تیرماه به عنوان روز قلم در تقویم رسمی جمهوری اسلامی ایران به ثبت رسیده است و در ارتباط با اهمیت و نقش قلم و جایگاه والای آن مطالب برای بیان زیاد است.
از امام صادق(ع) نقل شده که فرمودند؛ اول ما خلق الله القلم یعنی نخستین چیزی که خداآفرید قلم بود.
یکی از سوره های قرآن بنام قلم است و خداوند به قلم و نوشته های او قسم یاد کرده است، و القلم و ما یسترون در سوره علق تعلیم هنر نویسندگی به خود خداوند احدیت نسبت داده شده است؛ الذی علم بالقلم.
در روایات متعدد در ارتباط با نقش آفرینی قلم مطالب زیادی مطرح شده است از قبیل اینکه؛ قوام دنیا و دین با قلم است و همچنین اولین مخلوق در میان اشیاء قلم بوده است.
امیرمؤمنان (ع) فرمود؛ خردهای دانشمندان در نوک قلمشان است. عقول الفضلاء فی اطراف اقلامها، همچنین وارد شده که قلم گویا ترین سخنگوی انسان است.
اما در ارتباط با نقش قلم در تمدن بشری اجمالاً از مفاد روایات مذکور می توان نقش اساسی آن را برداشت کرد در واقع قلم حافظ علوم و پاسدار اندیشه دانشمندان است و حلقه اتصال فکری آنان و پل ارتباطی گذشته و آینده بشر است.
قلم راز دار انسانها و خزانه دار علوم و جمع آوری کننده تجربیات قرون و اعصار است،قلم انسانهای جدا از هم از نظر زمانی و مکانی را به هم پیوند می دهد.

رسا ـ تا چه حد نویسندگان در تعیین سرنوشت جامعه خود مؤثر بوده اند؟

فکر می کنم قسمتی از پاسخ این پرسش در توضیحات پرسش قبلی مشخص شد و چیزیکه می توان اضافه بر مطالب قبلی مطرح کرد اینکه بخش اساسی تمدن بشری مبتنی بر اندیشه دانشمندان رشته های مختلف علوم در طول تاریخ است که در قالب کتاب ها بعنوان میراث جاودان و ماندگار بشری باقی مانده و انسان ها نسل در نسل محتوای آنها را در جوامع خود به مرحله عمل و اجرا در آورده اند و بدین طریق تمدن بشری پایه گذاری شد.
پس می توان نتیجه گرفت قلم سرنوشت جوامع را رقم می زند لذا در روایت می گوید مداد العلماء افضل من دماء الشهداء و باید گفت؛ قلم، ماقبل تاریخ را از تاریخ بشر جدا می سازد.

رسا ـ وضعیت آزادی قلم و بیان در ایران را چگونه ارزیابی می کنید؟

اگر هدف شما از وضعیت آزادی قلم و بیان در حال حاضر است،یعنی پس از پیروزی انقلاب اسلامی و حاکمیت نظام جمهوری اسلامی، این پرسش پاسخش زمانی روشن می شود که ما بتوانیم وضعیت و شرایط فعلی قلم و بیان را با ادوار مختلف تاریخ گذشته ایران و حتی با جوامع متمدن امروزی مقایسه بکنیم و می توان گفت؛ به هیچ وجه قابل مقایسه نیست چون آزادیی که از نظر قلم و بیان در ایران وجود دارد در هیچ جای دنیا متمدن امروزی وجود ندارد.
البته لازم به یادآوری است که در نظام جمهوری اسلامی بر اساس تعالیم قرآنی و سنت رسول خدا (ص) هرزه گویی و هرزه نویسی ممنوع است و از صدر اسلام فقهای ما در کتابهای فقهی خود بحثی را تحت عنوان کُتب ضاله مطرح فرموده اند که انسانهای معمولی را از خواندن این قبیل مطالب که عامل انحراف اعتقادی و یا اخلاقی انسانهای خالی الذهن می شود ممنوع کرده اند.
غیر از این موارد در سایر موضوعات در نظام ما و اساساً در دین ما آزادی بیان و قلم کاملاً تأمین شده است.
البته اینجانب مدافع بعضی از تندروی ها و برداشتهای شخصی و سلیقه ای نیستم که احتمال دارد بعضی جاها وجود داشته باشد و این را نباید به حساب اصل نظام گذاشت .

رسا ـ مشکلات اقشاری چون نویسندگان در جامعه کنونی را چه می دانید؟

در عین حال که اینجانب هر روز با کتاب و نویسندگی سروکار دارم، ولی به نظر می رسد هدف شما از این مشکلات شاید مربوط به چاپ و نشر باشد که اینجانب زیاد در جریان آن نیستم،ولی این مقدار می دانم که در نظام ما چارچوب و حدود نوع موضوعات فرهنگی و علمی در قانون مشخص و معین شده است،لذا اگر تشکل ای مربوط به نویسندگان ، مؤلفان و ناشران بتوانند با ایجاد هماهنگی و وحدت نظر با مسئولان مربوطه بخصوص وزارت محترم ارشاد که متولی این موضوع است به راحتی مشکلات را حل بکنند دیگر فکر نمی کنم مشکل خاصی که مانع فعالیتهای قلمی و بیانی باشد وجود داشته باشد.

رسا ـ با تشکر از اینکه وقت خود را در اختیار ما قرار دادید.