تبلیغ، معنا آفرین قدرت نرم در منظومه تمدنی/بازتعریف پیشرفت؛ از ابزار تا حقیقت سبک زندگی

به گزارش خبرنگار سرویس حوزه و روحانیت خبرگزاری رسا، ششمین نشست از سلسله نشست‌های «تبیین شاخص‌های قدرت نرم تمدنی جمهوری اسلامی ایران در دوران رهبری سوم» با موضوع «ابعاد معرفتی و کارکردی معنویت در تقویت ظرفیت‌های قدرت نرم تمدنی» عصر یکشنبه ۶ اردیبهشت ۱۴۰۵ در سالن جلسات خبرگزاری رسا با ارائه حجت‌الاسلام والمسلمین جعفر واضحی دبیر ستاد راهبری رثا و دعای حوزه‌های علمیه، با عنوان «تبلیغ به مثابه سازوکار معنا آفرینی و تولید قدرت نرم در منظومه تمدنی» برگزار شد.

 

وی در ابتدا با اشاره به نگاه راهبردی مقام معظم رهبری(مدظله‌العالی) به مقوله پیشرفت، گفت: از نگاه رهبر حکیم انقلاب، واژه «پیشرفت» می‌تواند جامع تمام اهداف نظام اسلامی در مسیر تمدن نوین اسلامی باشد، زیرا پیشرفت یعنی حرکت، طی مسیر و عدم توقف و سکون. ایشان پیشرفت را به دو بخش «ابزاری» و «حقیقی» تقسیم می‌کنند.

 

حجت‌الاسلام والمسلمین واضحی توضیح داد: بخش ابزاری شامل پیشرفت‌هایی مانند اقتصاد موفق، پیشرفت علمی و صنعتی، اختراعات، اکتشافات و حتی ابزارهای تبلیغی است که اعتبار بین‌المللی جامعه را افزایش می‌دهد. اما اینها همه وسیله هستند، نه هدف نهایی تمدن نوین اسلامی.

 

 

این استاد حوزه با تأکید بر اینکه بخش حقیقی پیشرفت بسیار مهم‌تر است، افزود: اگر پیشرفت حقیقی رقم نخورد، پیشرفت‌های ابزاری نیز ارزش خود را از دست می‌دهند. جامعه غربی با وجود قله‌نشینی در ثروت، صنعت و حتی بمب اتم، از امنیت روانی، آرامش روحی و سکون خبری ندارد. این نشان می‌دهد که پیشرفت حقیقی رقم نخورده است.

 

وی تصریح کرد: پیشرفت حقیقی به متن زندگی برمی‌گردد؛ یعنی اصلاح سبک زندگی. نوع برخورد و رفتار با اطرافیان، نوع پوشاک، خوراک، مسکن، محاسبات، رفتار با والدین، همسر، فرزندان، همسایه، مأمور دولت و پلیس، همه این نگاه‌ها به زندگی، همان پیشرفت حقیقی است. اگر سبک زندگی اصلاح شود، تمدن نوین اسلامی رقم می‌خورد؛ وگرنه با صرف رشد علمی، نظامی و حتی اعتبار بین‌المللی به آن تمدن نخواهیم رسید.

 

 

حجت‌الاسلام والمسلمین واضحی با طرح این پرسش که چه سازوکاری می‌تواند جامعه را به پیشرفت حقیقی برساند، خاطرنشان کرد: مهم‌ترین اتفاقی که باید در جامعه رقم بخورد، ابلاغ سبک زندگی صحیح و نگاه واقعی به زندگی است. از همین جا نقش تبلیغ در منظومه تمدنی آشکار می‌شود. جامعه توحیدی به نگاهی ورای زندگی ظاهری نیاز دارد؛ در غیر این صورت به جامعه غربی تبدیل می‌شود که از کمال و قرب الهی دور است.

 

وی با یادآوری بیانیه گام دوم انقلاب و تأکید رهبر معظم انقلاب بر اخلاق و معنویت، اظهار داشت: جنگ تحمیلی اخیر(اشاره به تحولات منطقه) یک زمینه رشد برای جامعه ایجاد کرد. مردم بدون اینکه کسی دعوت کند، به میدان آمدند؛ این «بعثت مردمی» به برکت خون شهدا و رهبر شهید رقم خورد. اما برای طی موفق این دوران جنگ و پساجنگ و حرکت به سمت قله تمدن نوین اسلامی، باید در عرصه تبلیغ تجدید نظر کنیم و آن را به‌روز کنیم.

 

 

این پژوهشگر مسائل دینی در ادامه، هفت نکته اساسی را برای کارآمدی تبلیغ در مسیر تمدن‌سازی برشمرد و پس از ذکر عنوان اول در خصوص «شناسایی، سطح‌بندی و اولویت‌بندی نیازهای تبلیغی» گفت: جامعه امروز به جای صرف توصیه‌های اخلاقی یا احکام جزئی، نیاز به تقویت «بصیرت» و «عقل قدسی» دارد. همان‌گونه که رهبر معظم انقلاب بارها بر ضعف بصیرت تأکید کرده‌اند، اگر جایگاه امام صادق(ع) و قرآن برای نسل امروز تبیین نشود، امر به حجاب یا ترک غیبت مؤثر نخواهد بود.

 

وی در ادامه با بیان اینکه آسیب‌های قم با کرمان و تهران تفاوت دارد، اما بسیاری از مبلغان بدون توجه به آسیب‌های بومی، محتوای یکسان ارائه می‌دهند، تصریح کرد: لازم است اولویت‌بندی و تقسیم‌بندی جامعه هدف صورت گیرد. هنوز در کشور سیر مطالعاتی و نیازسنجی اعتقادی برای گروه‌های سنی مختلف(کودک هشت ساله، نوجوان دوازده ساله، جوان پانزده ساله) و اصناف گوناگون(زن، مرد، طلبه، غیرطلبه، دانشگاهی و غیردانشگاهی) به صورت کامل تدوین نشده است.

 

دبیر ستاد دعا و رثا در حوزه علمیه قم گفت: تدوین و تولید محتوای مورد نیاز جامعه بر اساس صنوف و گروه‌های سنی مختلف ضروری است و همچنین  تربیت مبلغان تخصصی با شرایط ویژه امری لازم است. مبلغ باید از مهارت‌های ارتباطی، توانمندی علمی و محتوایی کافی، تقوا و آداب برخورد با نسل نوجوان و جوان برخوردار باشد. همچنین باید توان تبیین «ظرائف فرمایشات معصومین(ع)» را داشته باشد، چنانکه امام رضا(ع) فرمود: اگر مردم ظرائف کلام ما را بفهمند، تابع ما خواهند شد.

 

وی با بیان اینکه تبلیغ باید متناسب با مکان انجام شود، تأکید کرد: مسجد، مدرسه، دانشگاه یا ورزشگاه هر کدام اقتضائات خاص خود را دارد.  تنوع‌بخشی به انواع تبلیغ و روزآمدسازی روش‌ها نیز مورد هفتم بوده و بسیار ضروری است. منبر سنتی جایگاه خود را دارد، اما برای نسل امروز کافی نیست.

 

حجت‌الاسلام والمسلمین واضحی با نقد عملکرد ستاد اربعین در سال‌های گذشته گفت: در اربعین، بیشتر جمعیت را کسانی تشکیل می‌دهند که اهل منبر نیستند. باید مبلغان جوان، خوش‌مشرب و باسواد را در مسیر پیاده‌روی اربعین حضور داد تا شبهات نسل جوان را در همان فضا و یا در فضای مجازی پاسخ دهند.

 

 

حجت‌الاسلام والمسلمین واضحی در بخش پایانی سخنان خود با اشاره به اغتشاشات سال ۱۴۰۱ و حضور ۶۰ درصدی نوجوانان مدرسه‌ای در آن حوادث، به شدت از کم‌توجهی به عرصه آموزش و پرورش انتقاد کرد و گفت: یکی از اشتباهات راهبردی در انقلاب این بود که به جای تمرکز بر آموزش و پرورش، نهاد رهبری در دانشگاه‌ها شکل گرفت. من سال گذشته طی نامه‌ای به مرکز پژوهش‌های مجلس، پیشنهاد ایجاد «نهاد رهبری در آموزش و پرورش» را مطرح کردم. باید معلمان و مربیان مدرسه از فیلتر این نهاد عبور کنند تا شاهد نباشیم که در اغتشاشات، بخش قابل توجهی از دانش‌آموزان توسط معلمان خود تحریک شوند.

 

وی در پایان تأکید کرد: تحقق منظومه تمدن نوین اسلامی و تولید قدرت نرم، بدون بازتعریف جایگاه، روش‌ها و محتوای تبلیغ ممکن نیست. باید با یک جهش تبلیغی، جامعه را به سرعت در مسیر پیشرفت حقیقی و تمدن توحیدی قرار دهیم.