طرح تدوین الگوی مدیریت اثربخش مسجد ارائه شد
به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، رسول عباسی، دانشجوی دکتری مدیریت رفتار سازمانی دانشکده مدیریت دانشگاه تهران، عصر سوم اردیبهشتماه در نشستی علمی که با هدف تبیین طرح تدوین الگوی مدیریت اثربخش مسجد و با حضور پژوهشگران حوزه و دانشگاه در سالن همایشهای پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی برگزار شده بود به ارائه این طرح پرداخت.
این پژوهشگر دانشگاهی در ابتدای سخنان خود ضعف آشنایی ائمه جماعت به علم مدیریت و مشاوره، توجه بیشتر به سخنرانی و خطابه تا مدیریت مسجد، ریاستطلبانه و قدرتطلبانه بودن رفتار برخی اعضای امنا در مساجد و ضعف نیت خدمتگزاری را از جمله دلایل تدوین این اثر عنوان کرد.
وی همچنین عدم آشنایی کامل به تقدس و جایگاه مساجد در دین اسلام، عدم آشنایی کامل و ضعف در رعایت آداب حضور و آداب نماز جماعت و خارج شدن مسجد از نماد نظم و زیبایی را از مهمترین اهداف خود در تدوین این طرح برشمرد.
رسولی خاطرنشان کرد: وضعیت کمرونق مساجد ما را بر آن واداشت که از زاویه علم مدیریت به تدوین این برنامه بپردازیم و نقش مدیران را در موفقیت مساجد مورد ارزیابی قرار دهیم.
وی با طرح این سؤال که ابعاد، مؤلفهها و شاخصهای اساسی الگوی مدیریت اثربخش مسجد کدام است، به تقسیمبندی نوع سازمانهای پرداخت و اظهار داشت: سازمانها به سازمانیهای اجباری، سازمانهای سوداگر و مادی و سازمانهای هنجاری تقسیم میشوند.
این دانشجوی دکترای مدیریت دانشگاه تهران با تأکید بر نهادینه کردن ارزشها و هنجارها در یک جامعه، تصریح کرد: زمانی یک نهاد دینی از موفقیت لازم برخوردار است که بتواند ارزشها و هنجارها را در یک جامعه حاکم کند.
وی اضافه کرد: تا زمانی که هنجارهایی که بر سازمان حاکم هستند شکل ارزشی دارند، مشارکت کنندگان در سازمانها با تعهد اخلاقی به فعالیت مشغول هستند.
رسولی در ادامه با بیان اینکه چهار رویکرد دستیابی به هدف، منابع سیستم، فرآیند داخلی و اجزای استراتژیک یا رضایت ذینفعان در سنجش اثربخش سازمانی متصور است، سوء مدیریت سازمانها، نداشتن هیأت امنای هماهنگ و قوی و نداشتن امام جماعت قوی و آگاه را از جمله ضعف مساجد برشمرد.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به روش دلفی که برای این الگو استفاده شده است، اشاره کرد و با بیان اینکه روش دلفی نظرخواهی از خبرگان و متخصصان یک حوزه است، ابراز داشت: منابع علم مدیریت، منابع مربوط به مسجد، شایستگیهای امام مسجد، شایستگیهای فعالان و شایستگیهای جماعت در این طرح مورد بررسی قرار گرفته است.
این پژوهشگر دانشگاهی با بیان اینکه در این طرح تأثیرگذارترین عنصر در موفقیت مسجد امام مسجد است، به شایستگیهای امام مسجد اشاره و آن را در چهار بُعد هدفداری، فضایل ایمانی ـ اخلاقی، تمایل و انگیزش و دانش و مهارت دانست و گفت: پیشگامی در ارتباطات، مخاطبشناسی، فن خطابه، آگاهی و بصیرت، بینش سیاسی، دانش روز و دانش مدیریت از جمله ویژگیهای امام مسجد است.
وی همچنین به شایستگیهای فعالان مسجد اشاره و تصریح کرد: فعالان مسجد باید دارای ویژگیهای فردی، بین فردی و اجتماعی بوده و از سعه صدر و مدارا و التزام عملی به دین برخوردار باشند.
رسولی با بیان اینکه جهتگیریهای ارزشی، وظایف عمومی مدیریت و مدیریت، عملیات یا فرآیند در بخش دیدگاهها و اقدامات انجام شده در این طرح تبیین شده است، رهبری معنوی، توسعه منابع انسانی، مدیریت و توسعه ارتباطات، برنامهریزی، هماهنگی، تقسیم کار و شرح نقشها و تخصیص منابع و مدیریت مالی را از جمله عناوین مؤلفه دوم برشمرد.
وی ابراز داشت: در مدیریت مسجد باید سیره و سنت معصومین(ع) در سیره مدیریت مسجد به عنوان الگویی برای مخاطبان معرفی شود که الگوبرداری از مساجد موفق، طراحی محتوای برنامهها و خدمات براساس نیاز و بهبود فرایندها با ارائه برنامههای مناسب را طلب میکند.
این دانشجوی مدیریت دانشگاه تهران با اشاره به کیفیت برنامهها و خدمات، مؤلفههای اطمینان برگزاری نماز، تعامل و در دسترس بودن را از جمله مؤلفههای لازم یک مسجد کیفی برشمرد و اذعان داشت: مساجدی که از لحاظ برگزاری نماز جماعت میتوانند نوعی ارتباط خاص و صمیمی با مخاطب برقرار کنند، وضعیت بهتری نسبت به سایر مساجد دارند.
وی با بیان اینکه آثار تحول و تعالی مسجد به سه مؤلفه شناخت عقیدتی، احساس عاطفی و رفتاری تقسیم شده است، گفت: به جذب حداکثری افزایش میزان حضور و میزان افزایش وفاداری مخاطبان به حضور در مساجد در این بخش پرداخته شده است.
رسولی با تأکید بر طرح آسیبزدایی و درونیسازی آداب مسجد به تبدیل مسجد به مسجد در ذهن مردم نه یک نمازخانه یا محل تجمع عمومی اشاره کرد و گفت: در این زمینه به طرحهای توانمندساز مانند افزایش مهارت تبلیغ روحانیان، افزایش تجهیزات فرهنگی مسجد و تأسیس کانون فرهنگی یا بسیج نیاز است.
وی در پایان خواستار انجام این تحقیق با روشهای متنوعتر از سوی محققان عرصه دین شد و افزود: این تحقیق در انواع مساجد دیگر با آزمون الگوی تدوین شده در نمونهای از مساجد، تدوین الگوی رهبری ائمه جماعت موفق در مساجد و نیازسنجی مخاطبان مسجد خصوصاً نوجوانان و جوانان انجام شود. /920/پ202/ص