نشست سیر تطور مطالعات امنیت در غرب برگزار شد

به گزارش خبرگزاری رسا به نقل از پایگاه اطلاع‌رسانی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، نشست سیر تطور مطالعات امنیت در غرب از سلسله نشست‌های فقه امنیت با حضور اعضای هیات علمی گروه فقه سیاسی و شماری از محققان و پژوهشگران علاقه‌مند به مباحث فقه امنیت در سالن جلسات پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی برگزار شد.

«سعید خطیب‌زاده»، معاون مرکز مطالعات بین‌الملل در ابتدای این نشست با اشاره به تاریخچه شکل‌گیری مطالعات امنیت در غرب گفت: مطالعات امنیت از آغاز جنگ جهانی اول شروع شد و پیش از آن رشته‌ای تحت این عنوان security studis نبوده و رشته نوپایی است.

وی افزود: این رشته ابتدا از حوزه سیاست داخلی به دلیل غلبه مطالعات امنیت ملی، حرکت کرده و به رشته روابط بین‌الملل سرایت کرده و در زیر مجموعه این رشته بحث می‌شود.

معاون مرکز مطالعات بین‌الملل سپس در خصوص شکل‌گیری مراحل مطالعات امنیت در غرب گفت: در سیر مطالعاتی امنیت، هفت دوره را می‌توان احصاء نمود: اولین دوره بین دو جنگ اول و دوم جهانی شکل گرفت.

وی افزود: در این دوره رشته روابط بین‌الملل هنوز شکل نگرفته بود و به صورت عام و به عنوان مطالعات بین‌الملل بحث می‌شد. امنیت در این مقطع نیز، در تعریف کلاسیک آن، یعنی ماهیت، دلایل، تأثیرات و عوامل جلوگیری از جنگ، مورد بررسی قرار گرفته، که متأثر از نگاه آرمانگرایانه بود. آنها جنگ را نوعی بیماری می‌دیدند که باید درمان شود. همچنین، آرمانگرایان به رویکردهای فهم، درک و نقش سازمان‌های بین‌المللی تأکید داشتند.

خطیب‌زاده در مورد نحوه شکل‌گیری دوره دوم و سوم گفت: پس از آغاز جنگ جهانی دوم، برخی از دانشگاه‌های امریکا مثل دانشگاه ییل و پرینستون، درسی را به نام امنیت بنا نهادند. اما دوره سوم که دوره طلائی مطالعات امنیت است، از سال 65 ـ 1955 نضج یافت و مطالعات امنیت تحت سیطره مطالعات مرتبط با نظامی‌گری، هسته‌ای شدن ، رقابت‌های هسته‌ای و کنترل سلاح قرار گرفت.

وی ادامه داد: سؤالی که در این دوره در پی پاسخ آن بر آمده شد این بود که چگونه می‌توان از سلاح‌های موجود غیر کلاسیک راهبردی و هسته‌ای برای تأمین امنیت استفاده کرد و در عین حال به ریسک عمل متقابل نیز توجه داشت.

خطیب‌زاده در ادامه افزود: دوره چهارم مصادف با جنگ ویتنام است که از سال 80 ـ 1965 را شامل می‌شود، در این دوره جنبه نظامی مطالعات امنیت به طور جدی مورد چالش واقع شده و به مطالعات صلح توجه شد.

وی اظهار داشت: دوره پنجم در دهه 90 ـ 1980 شکل می‌گیرد. در این مقطع جنگ سرد شدت یافته و مجدداً مباحث مطالعات امنیت اوج می‌گیرد. اما در دوره ششم با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، مهمترین دشمن غرب نیز از بین رفت. بنابراین تهدیدات نظامی به نظر بعید می‌رسید علاوه بر این شدت گرفتن فرایند جهانی شدن موجب سیال شدن موضوعات امنیتی گردیده و از حوزه اختیارات حاکمیتی کشورها فراتر رفت.

معاون مرکز مطالعات بین‌الملل، دوران هفتم را دوران گذار نام برده و افزود: این دوران پس از 11 سپتامبر است که دوران گذار مطالعات امنیت است و نمی‌دانیم که به کدام سمت می‌رود اما مهمترین ویژگی آن استفاده هنجاری قدرت‌های سودجو از مفهوم امنیت، و ورود سازمان‌های غیر دولتی به امنیت می‌باشد.

در پایان این جلسه خطیب‌زاده به سؤالات حضار پاسخ گفت./916/د102/ع