ویژگیهای بدعت و تفاوت آن با تشریع
به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، حجتالاسلام والمسلمین محمدمهدی طائب، استاد سطح عالی حوزه علمیه قم، در درس خارج فقه خبر و خبرگزاری که در خبرگزاری رسا برگزار شد، گفت: اگر خبر حاوی یا مبلغ بدعت باشد، یا تبلیغ از بدعتگذار باشد در ابتدا حرام بودن آن به ذهن میرسد، اما باید مدارک آن بررسی شود.
وی افزود: اما آنچه که در جریان خبر و کنترل خبر و حکمگذاری روی خبر حساسیت دارد، تشخیص مصداق در این موضوع است، که آیا این محتوای خبر بدعت است، یا نیست، آیا از شخصی که تبلیغ کردیم آیا به واقع بدعتگذار است.
تقسیم بندی شهید در قواعد نسبت به بدعت
رییس قرارگاه فرهنگی عمار با بیان اینکه اگر کسی مطلبی را که درون شریعت نیست، عمدا درون شریعت وارد کند، بدعت رخ داده است، اظهار داشت: در بدعت باید آن بدعت در شریعت نباشد و همچنین باید بدعت را به عنوان دین اعلان کند.
وی ابراز داشت: پس بر این اساس تقسیمبندی مرحوم شهید در قواعد که فرمود محدثات پنجم قسم است و یکی از آن ها بدعت حرام است، این تقسیم بندی موضوعا از بحث ما خارج میشود.
حجتالاسلام والمسلمین طائب اظهار داشت: مرحوم شهید در قواعد بدعت واجب را ذکر میکند، اما باید دانست که در تعریف بدعت «لیس من الدین» وجود دارد، پس بدعت هیچ دلیل و منشأ دینی ندارد.
وی بیان داشت: گاه در زمان رسول خدا(ص) حکمی مصداق نیافت و پس از آن این حکم مصداق یافت، این مطلب بدعت نیست، به عنوان مثال تکثیر مصحف در زمان رسول خدا(ص) مصداق نیافت، اما بعد از آن مصداق یافت.
استاد سطح عالی حوزه علمیه با اشاره به اینکه مرحوم شهید در قواعد، بدعت مباح را هم ذکر میکند، ابراز داشت: این نوع بدعت نیز در تعریف ما از بدعت نمیگنجد، زیرا در برخی موارد مباح امری منتسب به دین نیست که در تعریف بدعت ذکر نشده است.
مرحوم بروجردی بدعت را در عبادیات میداند
وی گفت: همچنین اگر این مباح به دلیلی دینی مباح شود، که دین آن را امضا کرده است و بدعت نیست، اما اگر دین آن را امضا نکرده باشد، که جزو بدعت حرام محسوب میشود و همچنین بدعت مکروه، مستحب و واجب این چنین است.
حجتالاسلام والمسلمین طائب ابراز کرد: تشریع در موضوع بدعت مطرح میشود، که باید دانست که درباره تشریع نظرات مختلفی وجود دارد، تشریع به معنای نشستن به جای شارع و حکم کردن به جای وی و خود را شارع محسوب کردن است.
وی اظهار داشت: بدعت و تشریع ظاهرا با یک دیگر مترادف است، مرحوم حضرت امام(ره) بدعت و تشریع را یکی گرفتهاند، مرحوم آقای بروجردی بدعت و تشریع را متفاوت میدانند.
رییس قرارگاه فرهنگی عمار با اشاره به اینکه مرحوم آقای بروجردی تشریع را در عبادیات و جاهایی که نیاز به قصد قربت است، میداند، خاطرنشان کرد: از نظر مرحوم آقای بروجردی بدعت اعم از تشریع است، زیرا در نظر ایشان تنها در عبادت تشریع پیش میآید.
وی تصریح کرد: امام(ره) میفرماید در عبادیات تشریع معنا ندارد، ایشان میفرماید محال است مطلبی را که میدانم شارع نگفته است، فعل را منسوبا به امر او انجام دهم، اراده از امور نفسانی است اما یک سلسله مبادی خارجیه دارد که ربطی به نفس ندارد.
بررسی نظر امام خمینی درباره تشریع
حجتالاسلام والمسملین طائب خاطرنشان کرد: امام(ره) میفرماید امر عبادی انتساب الی الشارع میخواهد، یعنی فعل عبادی را زمانی عبادیا انجام میدهید که آن را منتسب به شارع کنید، وقتی یقین دارید مطلبی را شارع نگفته است، محال است آن را انتسابا به شارع بیاورید.
وی گفت: وقتی این فعل را انتسابا به شارع نیاوردید، یعنی عبادت تحقق نیافته است، به معنای دیگر یعنی بدعتی صورت نگرفته است و همچنین مصداق تشریع نیز قرار نمیگیرد.
استاد سطح عالی حوزه علمیه قم با بیان اینکه ثمره عملی این مطلب در فقه ظاهر میشود، گفت: در تعداد شستن اعضا در هنگام وضو این مطلب تأثیر میگذارد، که درباره عمدی انجام دادن و عمدی انجام ندادن شستن بار سوم تأثیر میگذارد.
وی ابراز داشت: آن کس که میداند دارد وضو میگیرد و میداند غسله سوم مشروع نیست و عمدا انجام میدهد، بدعت صورت نگرفته است و وقتی بدعت نباشد، مبطل نیست.
حجتالاسلام والمسلمین طائب با اشاره به روایتی معارض با نظر امام(ره) بیان کرد: نماز تراویح از سوی اهلسنت منسوبا الی الشارع خوانده میشود، امام جماعت این نماز نیز میداند که این نماز از سوی خلیفه دوم وارد شده است، در روایتی این نماز بدعت خوانده شده است./914/پ202/ن