فرآيند تبليغ دين و تهيه منابع تبليغي
به گزارش خبرنگار رسا، كتابهاي تبليغي از اين جهت با اهميت است كه از نظر محتوايي مبلغان را تغذيه فكري ميكند و آنان را به موضوعهاي گوناگون رهنمون ميشود. به بيان ديگر هر مبلغ در منطقه تبليغي خود با گروه زيادي از مردم ارتباط دارد و هر كدام از آنان مانند سرچشمهاي از معارف، وظيفه سيراب كردن جانهاي تشنه بسياري را بر عهده دارند، از اين رو بر منابع انديشهها و سخناني كه مبلغان با نام آموزههاي اسلامي در سطح گسترده كشوري بيان ميكنند، بايد نظارت دقيقي شود.
كتابهايي كه در حوزه تبليغ منتشر ميشوند بر چند دستهاند: دستهاي از آنها به بحثهاي آموزشي مانند روشهاي تبليغ، سخنراني، روضهخواني و ديگر امور آموزشي ميپردازند.
از آنجا كه اين دسته از كتابها جنبه آموزشي دارند، ميتواند براي مبلغان بسيار سودمند باشد، هر چند در بيشتر آنها از ارايه روشهاي جديد تبليغي غفلت شده است.
گروه ديگري از اين كتابها را با عناوين چهل مجلس، سي مجلس، ده مجلس و نامهايي از اين دسته ميتوان شناخت كه نويسندگان آن به ارايه مطالبي در موضوعهاي مختلف ميپردازند، به گونهاي كه هربخش از آنها دربردارنده يك سخنراني كامل از ابتدا تا پايان است.
برخي منتقدان از اين كتابها به «منبرهاي آماده» تعبير ميكنند و آن را خطر و آفت بزرگي در امر تبليغ ميدانند. يكي از مبلغان حوزه علميه قم در اين باره بر اين باور است كه اين گونه كتابها هر چند در بردارنده مطالب و نكات جالبي است و استفاده از آن در سخنراني ميتواند سودمند باشد ولي از بين رفتن انگيزه مطالعه، انديشه و ابتكار را از تهديدهاي اين گونه آثار ميداند.
وي مطالعه گذراي اين دسته از كتب را سودمند ميداند و استفاده پيوسته از آن را سبب در جا زدن مبلغ و تكراري شدن مطالب و شيوه تبليغي وي عنوان ميكند.
دسته ديگري از كتابهايي كه بازار نشر را به خود مشغول كرده است، كتابهاي خاطرات تبليغ است، مطالعه اين دسته از كتابها كه دربردارنده خاطرات و نكات جالب تبليغي است ميتواند تجربههاي فراواني را در اختيار مبلغان به ويژه طلابي كه به تازگي گام در اين عرصه نهادهاند، قرار دهد. به هر حال آنچه در اين راستا مهم به نظر ميرسد، ساماندهي و نظارت بر چاپ و نشر اين كتابها از نظر شكلي و محتوايي است كه اين امر تلاش مراكز فرهنگي به ويژه مراكز اعزام مبلغ را ميطلبد، چرا كه اين مراكز افزون بر اعزام مبلغ به مناطق مورد نياز تغذيه فكري و محتوايي مبلغان راهم بر عهده دارد.
حجتالاسلام محمود نجاريانزاده، رييس اداره امور فرهنگي و تبليغ سازمان تبليغات اسلامي نظارت بر محتواي كتب تبليغي را بسيار مهم ميداند و ميگويد: متأسفانه تاكنون هيچ كميته مشتركي از سوي مراكز تبليغي و اداره ارشاد براي نظارت بر محتواي آثار منتشر شده در اين زمينه صورت نگرفته است.
وي آثار منتشر شده در اين باره را خوب ارزيابي ميكند و ادامه ميدهد: با اين وجود زمان شناسي، مخاطب شناسي و نيازسنجي در اين آثار در نظر گرفته نشده است از اين رو هر مبلغ بايد با نگاهي كارشناسانه بر مخاطب و نيازهاي وي، مطالب و موضوعهايي را آماده و آنها را براي مردم بيان كند.
به هر حال اهميت اين مسأله ميطلبد تا مراكز بررسي كتابهاي ديني تلاش بيشتري براي نظارت محتوايي بر اين آثار داشته باشند.
حجتالاسلام ابوالفضل هاديمنش، مسؤول واحد بررسي كتب اداره ارشاد استان قم با اشاره به اين كه مؤسسهها و مراكزي مانند دفتر تبليغات و سازمان تبليغات اسلامي شوارهايي با عنوان نظارت بر چاپ كتاب دارند، افزود: اين شوراها بيشتر بر محتوا و كيفيت آثار خود نظارت دارند ولي كتابهايي كه به وسيله انتشارات ديگر چاپ ميشود تنها در اداره ارشاد مورد بررسي قرار ميگيرند.
حجت الاسلام رضا اسکندري، معاون فرهنگي، تبليغي دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم با اشاره به انتشار کتابهاي تبليغي از سوي مراکز مختلف انتشار كتاب، خبر از موافقت اوليه وزارت ارشاد براي همكاري دفتر تيليغات اسلامي حوزه علميه قم در نظارت بر کتاب هاي مذهبي ميدهد.
مسأله كتب تبليغي به عنوان يكي از منابع فكري مبلغان افزون بر اهميت نظارت بر محتوا، بحثهاي ديگري مانند توجه به شيوههاي نوين تبليغ، در نظر گرفتن گروههاي مختلف سني و مسايل ديگري را هم در پي دارد كه توجه به آن زمينه فعاليت گستردهاي را ميطلبد.
مساله ديگري كه توجه به آن بايد از دغدغههاي اساسي مراكز تبليغي باشد، تهيه و توليد نرمافزارهاي سودمند تبليغي است كه تاكنون پيشينه و فعاليت جدي درباره آن صورت نگرفته است.
اهميت اين مساله با توجه به گسترش روز افزون علوم رايانهاي، امكان دستيابي سريع به اطلاعات فراوان، كم حجمي و كم خرج بودن نرمافزارهاي رايانهاي بيش از پيش احساس ميشود.
حجتالاسلام نجاريانزاده با اذعان به اهميت آشنايي طلاب با علوم رايانهاي و استفاده آنان از ابزار اينترنت در بالا بردن سطح كيفي فعاليتهاي تبليغي، پايگاه اينترنتي تبيان را بزرگترين مجموعه مجازي معارف اسلامي ميداند كه مبلغان ميتوانند با استفاده از كتابخانه ديجيتالي و ديگر بخشهاي سودمند آن نيازهاي تبليغي خود را تا اندازهاي برطرف كنند.
نياز سنجيهاي انجام شده از سوي ديگر مراكز هم در اين راستا به بار نشسته است و مركز بزرگي همچون دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم را بر آن داشته تا افزون بر تهيه نرمافزار تبليغي در صدد ايجاد پايگاهي اينترنتي براي اين منظور باشد.
حجت الاسلام اسکندري نرم افزار تبليغي اين مركز را دربردارنده همه شماره هاي كتاب ره توشه راهيان نور ميداند و از راهاندازي پايگاه اينترنتي صمتا براي ايجاد فضاي ارتباطي مبلغان با دستگاه هاي تبليغي و مردم خبر ميدهد.
وي اين سيستم را سبب برقراري ارتباط آسان با مبلغان ميداند و آن را برطرف كننده بخش زيادي از نيازهاي محتوايي آنان برميشمرد.
به هر حال پرداختن به نرمافزارهاي تبليغي و گسترش روزآفزون آن در آينده نزديك بحث نظارت محتوايي را به اين سيستم هم ميكشاند، از اين رو بر مراكز فرهنگي و تبليغي است تا از هماكنون در انديشه ساماندهي به اين امر باشند.