نشريه قرآن و علم منتشر شد
رسا ـ پيشينه اين كار و انگيزه شما از انتشار آن چيست؟
ـ با ياري خداي متعال، مجله تخصصي «قرآن و علم»، به عنوان نخستين مجله تخصصي فارسي در اين زمينه كار خويش را از سال 1386 آغاز كرد. اين مجله در حقيقت پاسخ به نياز علمي معاصر است و سالها جاي خالي آن احساس ميشد. اين نياز جمعي از پژوهشگران قرآن حوزه و دانشگاه را بر آن داشت كه گامي علمي در اين زمينه بردارند تا خدمتي باشد به ساحت قرآن و علم. اميد است ژرف انديشي و گسترده نگري هيأت تحريريه و نويسندگان مجله، شروع دير هنگام آن را جبران كند.
رسا ـ مجله «قرآن و علم» غير از جمع آوري مقالات پژوهشگران هدف ديگري نيز دنبال ميكند؟
ما اهداف اساسي مجله را بدين ترتيب ديدهايم: تبيين مباحث نظري قرآن و علم مانند قلمرو، رابطه، تعارض و مباني تفسير علمي، جهت دهي به مباني علوم به ويژه علوم انساني بر اساس آموزههاي قرآني، زمينه سازي براي توليد علم ديني با نگرش معقول، پاسخگويي به شبهات تعارض قرآن و علم، تبيين و تفسير آيات علمي قرآن و روايات علمي اهل بيت(ع) و يادآوري اعجازهاي علمي قرآن بر اساس معيارهاي صحيح در جهت افزايش ايمان مردم.
رسا ـ عنوان نشريه «قرآن و علم» است. اين دو واژه از نظر هيأت تحريريه آن چه معنايي را در خود دارد؟
هنگامي كه از «قرآن و علم» سخن ميگوييم، مقصود، همه علوم بشري است كه شامل علوم طبيعي، انساني، عقلي، نقلي و شهودي ميشود، هرچند كه جهت گيري اساسي اين مجله به طرف علوم انساني است. از طرفي هدف اساسي قرآن هدايت انسان به سوي خداست. بنابراين قرآن براي بيان جزئيات همه علوم بشري (از جمله فرمولهاي فيزيك ـ شيمي و از اين قبيل) نازل نشده است. اين مطلب پيش فرض ما در مجله است.
رسا ـ پس چه ارتباطي بين قرآن و علم هست كه مجله براي آن منتشر ميشود؟
ـ قرآن كريم براي هدايت همه جانبه بشر در زندگي نازل شده است؛ يعني به همه ابعاد معنوي، تربيتي، اقتصادي، سياسي، مديريتي انسان پرداخته و خطوط اساسي حركت انسان در دنيا و آخرت را بيان كرده است؛ بنابراين قرآن با بسياري از علوم بشري به ويژه علوم انساني رابطه دارد و درباره آنها مطالبي بيان كرده است كه ميتواند براي جهت دهي، مبنادهي و نظريهپردازي در آن علوم مفيد باشد.
بيش از دو هزار آيه علمي در قرآن وجود دارد كه به علوم گوناگون اشاره دارد. مثلاً بيش از صد و پنجاه آيه به مباحث كيهان شناسي، دهها آيه به مطالب بهداشتي و پزشكي، دهها آيه به مباحث مديريتي، صدها آيه به احكام فقهي و صدها آيه به مباحث تربيتي اشاره دارد. اين آيات را نيز ميتوان دستكم در سه دسته اشارات علمي، شگفتيهاي علمي و اعجازهاي علمي قرآن خلاصه كرد.
رسا ـ اين شيوه نگاه علمي به قرآن پيشينه مكتوب و درخوري در آثار گذشتگان دارد؟
ـ شيوههاي استنباط از آيات علمي قرآن در طول تاريخ چهارگونه بوده است. استخراج همه علوم از قرآن كريم، تطبيق و تحميل نظريات علمي بر قرآن كريم، به كار گيري علوم براي فهم و تبيين بهتر قرآن و نظريه پردازيهاي علمي قرآن و جهت دهي به مباني علوم انساني. اما تفسير و برداشت علمي از قرآن خود داراي روشهاي فرعي متفاوتي است كه بعضي از آنها سر از تفسير به رأي در ميآورد و شماري منجر به تفسير معتبر و صحيح ميشود. برخي نيز به نظريه پردازيهاي علمي قرآن در حوزه علوم مختلف ميانجامد.
رسا ـ در دورهاي زندگي ميكنيم كه پيشرفت و فنآوري خبر جديد و شگفتي براي بشر نيست و هر روز چهره تازه تري از علم رخ مينمايد و هر از گاه به دين و دين داري نيز طعنه ميزند. در اين عصر وحي چه جايگاهي در حيات علمي بشر ميتواند داشته باشد؟
ـ پيش بيني ميشود مهمترين چالش بشر در قرن 21، چالش علم و دين در حوزه علوم انساني باشد. از اين رو مباحث بين رشتهاي قرآن و علوم در قرن حاضر از اهميت ويژهاي برخوردار است؛ زيرا ميتواند مسير بشريت را تغيير دهد و او را از سقوط در پرتگاه تعارض علم و دين نجات دهد، بلكه تربيت، سياست، اقتصاد و مديريت را در راستاي اهداف انساني و الاهي همچون عدالت و فقرزدايي، همراه با معنويت و اخلاق ساماني جديد دهد. در همين راستاست كه تعريف رشتههاي دانشگاهي در اين زمينه ضرورت مييابد. اميد است اين مجله بتواند گامي عالمانه در اين زمينه بردارد.
در اولين شماره دوفصلنامه «قرآن و علم» مقالاتي همچون «رويكرد علمي به قرآن، ضرورتها و چالشها» به قلم دكتر علي نصيري، «رابطه گزارههاي قرآني و گزارههاي علمي» نوشته دكتر حميد فغفور مغربي، «علم و قرآن» اثر پرفسور احمد دلال با بررسي و نقد دكتر محمد علي رضايي اصفهاني و «دانش نشانه شناسي و تفسير قرآن» نوشته دكتر عليرضا قائمي نيا ديده ميشود.
«دانش زبان شناسي و كاربردهاي آن در مطالعات قرآني» به قلم دكتر علي معموري و «رابطه قرآن و دانش فقه» اثر دكتر محمد فاكر ميبدي نيز از جمقالات ديگر اين شماره از «قرآن و علم» است.
گفتني است، هيأت تحريريه اين نشريه را محمد جواد اسكندرلو، عبدالكريم بهجت پور، عبدالكريم بي آزار شيرازي، سيد عبدالكريم حيدري، محمد حسين رستمي، ناصر رفيعي محمدي، محمد علي رضايي اصفهاني، محمد حسن زماني، حسين علوي مهر، قاسم كاكايي، ابراهيم كلانتري، مجيد معارف، سيد رضا مؤدب، محمد فاكر ميبدي، فتح الله نجار زادگان، علي نصيري و لاله افتخاري تشكيل ميدهند.