برخورد با بدحجابی باید در قالب زیباسازی حجاب و قبیح سازی بدحجابی صورت گیرد

در طرح امنیت اجتماعی، برخورد با مقوله‌هایی همچون مبارزه با اراذل‌واوباش، برخورد با عاملان توزیع مواد مخدر و جمع‌آوری معتادان با استقبال بسیار خوب مردم مواجه بودیم؛ اما طرح امنیت اجتماعی در برخورد با پدیده بدحجابی که انصافاً در مدت چند سال اخیر به‌عنوان یک ناهنجاری اجتماعی باعث مخدوش شدن امنیت روانی جامعه شده، بنا بر دلایلی نتوانست همراهی عموم جامعه را به همراه داشته باشد. بنابراین اجرای طرح، زمینه‌ای را فراهم آورد تا عده‌ای با شیطنت به مخدوش کردن این طرح روی آورده و خواستند با ایجاد سؤال‌های گوناگون افکار عمومی را به واکنش درآورند. از این رو گفت‌وگویی را با حجت‌الاسلام محمدمهدی ابراهیم‌پور، مسؤول مرکز تحقیقات و طرح‌های کاربردی حجاب ریحانه النبی(ص) صورت داده‌ایم که از حضور شما خوانندگان محترم رسا می‌گذرد.

رسا ـ مسأله امر به معروف و نهی از منکر تا چه اندازه در اسلام با مسائل اجتماعی آمیخته است؟

تشکیل حکومت اسلامی، برای اجرای احکام اسلام است و هرکدام از احکام مبانی خاص خود را دارد. این احکام در زمان حاکمیت رسول گرامی اسلام هم بوده است. شاید یکی از علل پیدایش حکومت اسلامی امر به معروف و نهی از منکر باشد؛ چون احکام اسلامی وقتی در جامعه جنبه اجتماعی پیدا ‌‌کند ماندگاری آن به امر به معروف و نهی از منکر است. دین اسلام در تکالیف فردی خلاصه نمی‌شود بلکه احکام اجتماعی هم دارد و حکومت برای بقا، باید احکام اجتماعی اسلام را نیز در نظر بگیرد. بعد از انقلاب احکام اجتماعی با رویکرد فقة شیعه و دیگاه حضرت امام(ره) شکل گرفت.

رسا ـ حجاب یک از مباحثی است که در طرح امنیت اجتماعی مورد تأکید قرار گرفته؛ توضیح دهید مسأله حجاب یک امر فردی است یا اجتماعی؟

گاهی وقت‌ها بعضی از مسائل شخصی به اماکن عمومی راه می‌یابند و جنبه عمومی پیدا می‌کنند. چنانچه شخصی در اتوبوس سیگار بکشد و بگوید سلامتی من به خودم مربوط است. وقتی شما در فضای عمومی وارد شدید سلامتی دیگران نیز مطرح می‌شود. مسأله پوشش اگر یک امر شخصی هم باشد، اما وقتی شخص وارد اجتماع می‌شود آن مسأله شخصی به مسأله اجتماعی مبدل می‌شود. پس نمی‌توان حجاب را یک مسأله شخصی دانست؛ چون آثاری را که در جامعه به وجود می‌آورد، آثاری اجتماعی‌اند.

این‌که حاکمیت چگونه باید وارد بحث حجاب شود، یک بحثِ عمیقی است. در اینجا چند مبنا وجود دارد: نخست احترامِ زن مسلمان و دوم امر به معروف و همچنین با نگاه امر حسب‌های بودن که در صدر اسلام بیشتر به این مسأله اشاره شده است. به‌هر روی ائمه به مسأله حجاب بی‌تفاوت نبودند. و حتی حضرت امیر(ع) با اشاره به مردم عراق می‌گویند که چرا وضعیت زنان شما این‌گونه است؟

رسا ـ آیا شیوه‌های قهری در مسأله حجاب مطرح است یا شیوه‌های تربیتی؟ به عبارت دیگر روش برخورد پیامبر اسلام با این مسأله چگونه بود؟

ببینید در صدر اسلام این طور نبوده که به همه احکام آن‌گونه شایسته است، توجه شود و من فکر می‌کنم مهم این است که وظیفه ما در وضعیت کنونی چیست و چه روش‌های معقولی می‌تواند در این رابطه وجود داشته باشد؟ در بحث‌هایی هم که مطرح است کمتر کسی از شیوه‌های حجاب در صدر اسلام سؤال می‌کند و بیشتر پرسش‌ها و شبه‌ها به‌روز است؛ مثلاً سؤال می‌شود آیا حجاب با آزادی ما منافات دارد یا نه؟

رسا ـ آیا از شیوه‌های حضرت امیر(ع) در امر به معروف و نهی از منکر نمونه های تاریخی‌ای است؟

قطعاً چنین شیوه‌هایی از طرف حضرت امیر(ع) صورت می‌گرفت؛ اما باید در نظر داشت که آیا شیوهای حضرت با جامعه امروز ما سازگار دارد؟ پس اصل برخورد امام علی(ع) را کسی نمی‌تواند منکر شود؛ ولی این که تا چه ندازه می‌توان چنین شیوه‌هایی را در این زمان به‌کار گرفت، بحث است.

رسا ـ پس در نوع روش‌هایی که هم از سوی پیامبر(ص) و حضرت فاطمه زهرا(س) ارائه شده است، باید شرایط امروز را در نظر بگیریم؟

ببینید بهترین راهکاری را که می‌توان از احکام دینی برداشت کرد این است که اسلام با حضور زن در اجتماع مخالف نیست؛ اما با بودن بی‌ضابطه زن در جامعه مخالف است. بنابراین حضرت زهرا و زینب کبری(س) در مسائل سیاسی حضور داشتند و سخنرانی هم می‌کردند؛ اما ضابطه‌مند. و نمی‌توان گفت زنان در صدر اسلام هرگونه که می‌خواستند در جامعه حضور پیدا می‌کردند. بنابراین باید تعریف‌ها و محدوده‌ها مشخص شود.

رسا ـ آیا می‌توانیم معیارهای حجاب آن زمان را با جامعه امروز منطبق کنیم؟

یکی از فلسفه‌های حجاب که هم در آن زمان و هم زمان ما وجود دارد و هیچ کس هم نمی‌تواند منکر آن شود احترام به زن مسلمان است؛ حتی در آیه‌ای هم که بحث حجاب مطرح شده، خداوند می‌فرماید: زنان مسلمان و آزاده، حجاب را رعایت کنند تا مورد آزار و اذیت قرار نگیرند. این یکی از مبانی فقها در بحث پوشش است و ما می‌خواهیم این حرمت و احترام در جامعه اسلامی حفظ شود.

رسا ـ اما شأن زنان ما براساس منطقه زندگی آنان معین می‌شود؛ مثلاً ممکن است در منطقه‌ای بیرون آمدن زن با یک پوشش خاص مرسوم باشد.

اسلام در مورد پوشش که حتماً نوع پوشش به شکل خاصی باشد، دستوری ندارد. زن باید پوشیده باشد؛ اما پوشش زن نباید جلب توجه کند که این جلب توجه نکردن برای زن مفید است. بنابراین اگر لباس، جلب توجه کند نخستین ضرر متوجه خود زن می‌شود. البته ما در روایات هم داریم که زنان بادیه‌نشین از این مسأله جدا شده‌اند؛ یعنی زنان که روستایی، خارج از این قانون‌اند؛ چون روش زندگی آنها این‌گونه است. اکنون هم که طرح امنیت اجتماعی مطرح است کسی نمی‌گوید چرا در روستاها اجرا نمی‌شود. بحث ما در بدحجابی، خودنمایی و غرض‌ورزی است. در شالیزار و مناطق روستایی، زنان چادر را به کمر می‌بندد و به کار مشغول می‌شود؛ اما این شیوه در جامعه فساد ایجاد نمی‌کند؛ اما در شهرهای بزرگ، زنان به این عنوان بیرون نمی‌آیند.

رسا ـ مصداق بارز بدحجابی چیست؟

اسلام می‌گوید زن باید پوشش داشته، نباید جلب توجه کند که مصداق بارز آن می‌تواند پوشیدن لباس‌های کوتاه یا تنگ باشد.

رسا ـ در این صورت حتی رنگ پوشش را هم می‌توان اضافه کرد.

بله، نوع رنگ را هم می‌توان در نظر گرفت. ببینید اینها مواردی هستند که سبب جلب توجه می‌شود که این جلب توجه برای زن خطرآفرین است.

رسا ـ اگر جلب توجه را ملاک قرار دهیم آیا می‌توان گفت اگر پوشش کامل هم جلب توجه کند خطرآفرین است؛ مانند زدن پوشیه در شهرهایی که مرسوم نیست و توجه دیگران را جلب می‌کند.

ادعای م اجلب توجه خطرآفرین است. پس اگر در بعضی از موارد حجاب جلب توجه کند مانند زدن پوشیه در مکان‌هایی که مرسوم نیست؛ اما این نوع پوشش نمی‌تواند خطرآفرین باشد. ولی پوشش‌های کم غالباً خطر آفرین‌اند. لباس نخستین مولفه‌ای است که انسان را به دیگران معرفی می‌کند. خانمی که کنار خیابان با آرایش و حجاب نامناسب می‌ایستد، دیگران ممکن است از پوشش این خانم برداشت بدی داشته باشند؛ اما اگر خانمی پوشش کامل اسلامی داشت و جلب توجه کرد خطری او را تهدید نمی‌کند.

رسا ـ آیا تمام طرح امنیت اجتماعی بر عهدة نیروی انتظامی است؟

در بحث امنیت اجتماعی قسمتی از کار بر عهده نیروی انتظامی و قسمت دیگر آن بر عهده نهادهای فرهنگی جامعه است. نیروی انتظامی در جلساتی که با هم داشتیم می‌گفتند که رویکرد و وظیفه ما کارهای فرهنگی و ارائه الگو به جامعه نیست؛ بلکه مبارزه با خطرها است. بنابراین برخورد با خطرها یک مسأله و اصلاح ریشه‌ای معضل و بحث دیگری است. اما باور ما این است که رویکرد امنیتی با راهکارهای فرهنگی، رمز اصلاح جامعه است.


رسا ـ چه راهکاری برای به ثمر نشستن طرح امنیت اجتماعی پیشنهاد می‌کنید؟

ما در بحث امنیت اجتماعی با سه مقوله روبرو هستیم: مبارزه با اراذل‌واوباش، مبارزه با موادمخدر و مبارزه بابدحجابی. اما سؤال اینجا است که چرا مردم در بحث اشرار و مواد مخدر در برابر این طرح موضع‌گیری نمی‌کنند؟ اما در بحث بدحجابی موضع‌ می‌گیرند؟ چرا مردم نسبت به برخورد با عاملان مواد مخدر حساسیتی ندارند؛ اما نسبت به مسأله حجاب حساسیت ایجاد می‌شود؟ شاید به این دلیل باشد که بدحجابی در جامعه ما برای برخی از افراد زشت نیست. ما اگر گناهی را قبیح جلوه ندهیم، نمی‌توانیم با آن برخورد کنیم. تا شخصی گناهی را زشت نداند، می‌گوید مگر چه ایرادی دارد؟ در هیمن بحث مبارزه با بدحجابی شاید بعضی از خانواده‌های مذهبی واکنش مثبت نشان بدهند؛ ولی عده دیگری هم هستند که می‌گویند ما باید به‌روز باشیم. بعضی‌ها هم بحث آرایش را با نظافت اشتباه می‌گیرند. بنابراین وقتی برخورد می‌شود حساسیت‌ها تحریک می‌شود. اگر بخواهیم معضلی را در جامعه اصلاح کنیم مقدمه این کار اصلاح فکر مردم است؛ نه لباس. این اصلاح فکر هم باید در شکل زیباسازی حجاب و هم در قالب قبیح‌سازی بدحجابی صورت بگیرد.

رسا ـ چرا بعضی از افراد وگروه‌ها فکر می‌کنند مبارزه با بدحجابی مبارزه با آزادی افراد است؟

بدین سبب که تحول فکری در این رابطه به وجود نیامده است. ما همین بحث آزادی را در کلاس‌های درس حجاب مطرح می‌کردیم و می‌گفتیم اول آزادی را تعریف کنید تا بعد بفهمیم آیا حجاب با آزادی منافات دارد یا نه؟ ممکن است کسی بگوید من که با کسی کاری ندارم و مزاحم کسی هم نشده‌ام؟ اتفاقاَ بنده می‌خواهم بگویم عمل شما منافی آزادی است؛ چرا، چون اگر ما آزادی را این‌گونه تعریف کنیم که من رها هستم تا جایی که به دیگران صدمه‌ای وارد نکنم ما این تعریف را از او قبول می‌کنیم اما باید توجه کرد آن خانمی که از منزل تا محل کار با بدحجابی بیرون می‌آید حق سه نفر را ضایع کرده است؛ اول حق خدا را ضایع کرده است؛ چون اگر حجاب حکم خدا است ما کاره‌ای نیستیم، دوم امینت خودت را از بین برده و سوم آرامش روانی دیگران را سلب کرده است؛ چون کسی که این خانم را با این وضع می‌بیند دچار اختلال‌های روانی می‌شود. ناامنی، دزدی، قتل، متلاشی شدن خانوده، همه‌وهمه ناشی از بی‌توجهی به این مسأله است.
افزون براین که در حال حاضر دشمن هم به این مسأله دامن می‌زند و این برهنگی‌های موجود، هدفمند است

رسا ـ به نظر می رسد قبول داشتن بحث امنیت اجتماعی یک امر توافقی است؛ اما آن چه همیشه مورد اختلاف بوده است بحث روش‌های برخورد است.

گاهی اوقات بحث، سیاسی است که ما بحث سیاسی نمی‌کنیم؛ بلکه بحث علمی و ریشه‌ای در این زمینه مد نظر ما است. در جامعه ما مسأله بی‌حجابی قبیح‌سازی نشده است. شما به عروسک باربی که مثال خوبی است توجه کنید که در کشور ما در سطح گسترده‌ای به فروش می‌رسد؛ البته نه کشور ما بلکه درصدوچهل کشور دنیا این مسأله اتفاق افتاده است و نتیجه آن هم سوءتغذیه، عدم بارداری، عدم شیردهی، لنزگذاری است. و مغازه‌دار و خانواده ما هم که نمی‌دانند این عروسک چه ضررهایی دارد و به‌راحتی آن را خریداری کرده و در اختیار فرزند خود قرار می‌دهد. همین عروسک حتی در شهرهای زیارتی ما هم هست و مردم به عنوان سوغات آن را می‌خرند.اما کسی نمی‌داند که این عروسک را آقای جک رایان ساخته است که طراح دو نمونه از موشک‌های پنتاگون نیز می‌باشد.

رسا ـ با تشکر از جناب عالی که وقت گرانقدر خود را در اختیار این خبرگزاری گذاشته‌اید.