اصلاح الگوی مصرف چیست؟
سال 1388 با شعار ملی اصلاح الگوی مصرف آغاز شد. از همان ساعات اولیه مجریان دولتی به فکر افتادند تا بر این مبنا برنامههای جدیدی را پایه ریزی نمایند، رسانه های جمعی سوژهای تازه را برای بررسی پیدا کردند و آرام آرام در میان گفت وشنود مردم نیز زمزمه هایی از این طرح به گوش رسید.
در میان متغیرهای اقتصادی ، شاید هیچ کدام به اندازه مصرف برای عموم مردم مهم نباشد ، به گونه ای که بسیاری بر این باورند هدف سایر فعالیت های اقتصادی مانند پس انداز ، سرمایه گذاری ، تولید و توزیع در نهایت همان مصرف است . اقتصاد دانان رفتار مصرفی انسانها را از نقطه نظر بررسی در درجه ی اول اهمیت و فعالیت های تولیدی رادرجه دوم قرار می دهند .1
به نظر می رسد این مقوله (مصرف) از جمله مؤلفه های اساسی زندگی بشر محسوب می شود که جدا سازی حیات از آن امری ناشدنی است. "آرام اسمیت" مصرف را تنها غایت و مقصد انواع تولید میداند و بر این باور است که سود تولید کننده باید تنها تا آن درجه ملحوظ و مطمح نظر باشد که برای تشویق مصرف کننده ضروری شمرده میشود .2
بنابراین مصرف را به هیچ عنوان نمی توان نادیده گرفت. از سوی دیگر ، مهمترین مفهومی که در کنار تولید و مصرف به چشم می خورد واژه بهرهوری است . این کلمه از مفاهیم والا و ارزشهای پایدار به شمار می رود و در فرهنگ متعالی و ارزشمند اسلام نیز جایگاهی رفیع دارد. اسلام بر این باور است که نعمت های بزرگ الهی تمام گسترهی زمین را فرا گرفته و همهی نیازهای انسان را مرتفع میسازد و جز با بهره وری صحیح و پرهیز از هرگونه آسیب و زیان به آنها شکرگزاری نمیشوند.
بهرهوری صحیح از نعمتها در تمام شرایط امری اجتناب ناپذیر است لکن ضرورت آن زمانی بیشتر رخ می نماید که رشد جمعیت دنیا رو به فزونی نهاده و نیاز شدید به منابع طبیعی و نعمتها و موهبتهایی که با تداوم حیات انسان ارتباطی نزدیک و تنگاتنگ دارد احساس می شود.
دقیقا در همین مقطع است که حفظ منابع طبیعی و جلوگیری از اسراف و تبذیرها و آموختن روشهای صحیح بهره وری، مهم ترین مسئولیت برای همه افراد مطرح می شود.3
مسلم آن است که مصرف به خودی خود نه تنها پدیدهای مذموم نیست که لازم و ضروری است ، اما آنچه به مصرف رنگ و رویی ناپسند می زند" مصرف زیاد" یا "مصرف خارج از الگوی مناسب" است.
اسلام و اصلاح الگوی مصرف:
در شرع مقدس اسلام تجاوز از حد اعتدال اسراف نامیده می شود. خداوند متعال در قرآن مجید می فرماید: « اعتدال و میانه روی را در همه ی امور زندگی مراعات کنید.» 4 و در جایی دیگر می فرماید:«ای فرزند ان آدم ، زینت خود را در هنگام رفتن به مسجد با خود بردارید و از نعمت های الهی بخورید و بیاشامید ولی اسراف نکنید که خداوند مسرفان را دوست نمی دارد.» 5
مولای متقیان امام علی (ع) دراین باره می فرمایند: «هرآنچه از نظر عرفی خارج از اعتدال باشد اسراف است.» 6
گروهی از مردم بر این باورند که اسراف تنها در خوردن و آشامیدن متصور است در حالیکه موارد آن بسیار همه جانبه و گسترده است تا جایی که دین مبین اسلام زیاده روی در کارهای خیر رانیز نکوهش می نماید.
نتیجه اینکه :
این روزها که تعبیر زیبای " اصلاح الگوی مصرف" دهان به دهان نقل می شود و اکثر برنامههای دولتی و غیر دولتی بر مبنای برنامه ریزی می گردد ، به جا است در شیوه زندگی خود نظری کنیم. گوته معتقد است : "از میانه روی یک خوشبختی پاک سر می زند " 7خانواده اولین و کوچکترین اجتماعی است که می توان اصلاح را از آنجا اغاز نمود و اعتدال را نسل به نسل به آیندگان منتقل کرد .
فراموش نکنیم قرار نیست خود را از داشتن چیزی محروم کنیم ، قرار است از تمام نعمت هایی که داریم درست و به جا استفاده کنیم.
م.زاهدین
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
منابع:
1. تفضلی ، فریدون ، اقتصاد کلان ، تهران ، نشر نی ، 1376، ص3
2. وزارت تعاون و امور روستاها ، نشیب و فراز قدرت مصرف کننده ، نشریه 62، ص19
3. خانواده و بهره وری ، مجموعه مقالات ، ناشر : دفتر امور زنان نهاد ریاست جمهوری ، 1374، ص9
4. سوره بقره ، 143
5. سوره اعراف، 31
6. غررالحکم، ش73، ص547
7. احسان کناری ، قاسم ف چراغ راه زندگی ، تهران ، انتشارات علمی ، 1386، ص19
در میان متغیرهای اقتصادی ، شاید هیچ کدام به اندازه مصرف برای عموم مردم مهم نباشد ، به گونه ای که بسیاری بر این باورند هدف سایر فعالیت های اقتصادی مانند پس انداز ، سرمایه گذاری ، تولید و توزیع در نهایت همان مصرف است . اقتصاد دانان رفتار مصرفی انسانها را از نقطه نظر بررسی در درجه ی اول اهمیت و فعالیت های تولیدی رادرجه دوم قرار می دهند .1
به نظر می رسد این مقوله (مصرف) از جمله مؤلفه های اساسی زندگی بشر محسوب می شود که جدا سازی حیات از آن امری ناشدنی است. "آرام اسمیت" مصرف را تنها غایت و مقصد انواع تولید میداند و بر این باور است که سود تولید کننده باید تنها تا آن درجه ملحوظ و مطمح نظر باشد که برای تشویق مصرف کننده ضروری شمرده میشود .2
بنابراین مصرف را به هیچ عنوان نمی توان نادیده گرفت. از سوی دیگر ، مهمترین مفهومی که در کنار تولید و مصرف به چشم می خورد واژه بهرهوری است . این کلمه از مفاهیم والا و ارزشهای پایدار به شمار می رود و در فرهنگ متعالی و ارزشمند اسلام نیز جایگاهی رفیع دارد. اسلام بر این باور است که نعمت های بزرگ الهی تمام گسترهی زمین را فرا گرفته و همهی نیازهای انسان را مرتفع میسازد و جز با بهره وری صحیح و پرهیز از هرگونه آسیب و زیان به آنها شکرگزاری نمیشوند.
بهرهوری صحیح از نعمتها در تمام شرایط امری اجتناب ناپذیر است لکن ضرورت آن زمانی بیشتر رخ می نماید که رشد جمعیت دنیا رو به فزونی نهاده و نیاز شدید به منابع طبیعی و نعمتها و موهبتهایی که با تداوم حیات انسان ارتباطی نزدیک و تنگاتنگ دارد احساس می شود.
دقیقا در همین مقطع است که حفظ منابع طبیعی و جلوگیری از اسراف و تبذیرها و آموختن روشهای صحیح بهره وری، مهم ترین مسئولیت برای همه افراد مطرح می شود.3
مسلم آن است که مصرف به خودی خود نه تنها پدیدهای مذموم نیست که لازم و ضروری است ، اما آنچه به مصرف رنگ و رویی ناپسند می زند" مصرف زیاد" یا "مصرف خارج از الگوی مناسب" است.
اسلام و اصلاح الگوی مصرف:
در شرع مقدس اسلام تجاوز از حد اعتدال اسراف نامیده می شود. خداوند متعال در قرآن مجید می فرماید: « اعتدال و میانه روی را در همه ی امور زندگی مراعات کنید.» 4 و در جایی دیگر می فرماید:«ای فرزند ان آدم ، زینت خود را در هنگام رفتن به مسجد با خود بردارید و از نعمت های الهی بخورید و بیاشامید ولی اسراف نکنید که خداوند مسرفان را دوست نمی دارد.» 5
مولای متقیان امام علی (ع) دراین باره می فرمایند: «هرآنچه از نظر عرفی خارج از اعتدال باشد اسراف است.» 6
گروهی از مردم بر این باورند که اسراف تنها در خوردن و آشامیدن متصور است در حالیکه موارد آن بسیار همه جانبه و گسترده است تا جایی که دین مبین اسلام زیاده روی در کارهای خیر رانیز نکوهش می نماید.
نتیجه اینکه :
این روزها که تعبیر زیبای " اصلاح الگوی مصرف" دهان به دهان نقل می شود و اکثر برنامههای دولتی و غیر دولتی بر مبنای برنامه ریزی می گردد ، به جا است در شیوه زندگی خود نظری کنیم. گوته معتقد است : "از میانه روی یک خوشبختی پاک سر می زند " 7خانواده اولین و کوچکترین اجتماعی است که می توان اصلاح را از آنجا اغاز نمود و اعتدال را نسل به نسل به آیندگان منتقل کرد .
فراموش نکنیم قرار نیست خود را از داشتن چیزی محروم کنیم ، قرار است از تمام نعمت هایی که داریم درست و به جا استفاده کنیم.
م.زاهدین
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
منابع:
1. تفضلی ، فریدون ، اقتصاد کلان ، تهران ، نشر نی ، 1376، ص3
2. وزارت تعاون و امور روستاها ، نشیب و فراز قدرت مصرف کننده ، نشریه 62، ص19
3. خانواده و بهره وری ، مجموعه مقالات ، ناشر : دفتر امور زنان نهاد ریاست جمهوری ، 1374، ص9
4. سوره بقره ، 143
5. سوره اعراف، 31
6. غررالحکم، ش73، ص547
7. احسان کناری ، قاسم ف چراغ راه زندگی ، تهران ، انتشارات علمی ، 1386، ص19
ارسال نظرات