گستره حيا
جامعه امروز بشري با همه پيشرفتهاي خود، همچنان در آسيبهاي اجتماعي ميغلتد، نميخواهيم نوميدانه به سير تکامل بشر نگاه کنيم؛ اما اين وضعيت نشان از فراموشي فضيلتها است؛ پس بايد ذائقه خود را با اين حادثه تلخ آشنا کرد.
آسيبهاي اجتماعي، همه ريشه در چگونگي باورهاي انسان به زندگي دارد؛ البته مهم آن است که اين حيات، با چه چشمي ديده شود؛ با چشم سرگردان يا هدفدار. و بايد به پرسش پاسخ گفت که آيا در فرهنگسازيهاي اجتماعي، ميتوان از مصالح غرب استفاده کرد؟
در اين باره بايد گفت، در گيرودار دنياخواهيها و شعار توسعهخواهانه برخي کشورها، بيشک دست مرموز فرهنگ آنان به قصد ضربه زدن به بدنه فرهنگ و اقتصاد کشورمان، دخالت کرده است؛ از اينرو ميتوان دريافت که سلامت فرهنگي و پايبندي به اصول، سهم بسزايي در پيشرفتهاي اجتماعي و دوري از فرهنگهاي وارداتي دارد.
يکي از ارکان مهم پيشرفت و پسرفت جامعه، وجود پرماجراي«زن» است که در تاريخ بشر هم آفريننده خوشبختيها بوده است و هم راهي براي سود جوييها و در نهايت وسيلهاي براي سقوط بشر در هوس و لذتهاي دنيايي.
بشر، سرپيچيهاي خويش را دوباره آغاز کرده است و به وجود مقدس«زن» و رکن مهم تربيت خانواده و جامعه، نگرشي جاهلي دارد؛ چه شده است بشر را که در لباس تجدد و مدرنيته بر آداب جاهلي خويش پاي ميفشارد؟ پس بر همه است تا عصر جاهليت ديگربار تکرار نشود و سزاوار است اين گوهر، صدف گمشده خويش را بازيابد.
براي برون رفت از اين آسيب و دست يافتن به پاکي اجتماعي، بايد متن اسلام و تاريخ ايران را بازخواني کرد و چشمهاي مادي را با پيام سعادتبخش پيامبر اعظم(ص) آشنا کرد که«الحياءُ خيرٌ کُلُّه»(1)؛ حيا همهاش، خير و سعادت است.
در کشور عزيز و اسلاميمان، حضور خانواده در شکلگيري اجتماع نقش مهمي را ايفا ميکند؛ در حالي که چنين چيزي در غرب ديده نميشود.
خانواده ايراني، مظهر اصالت و نوع دوستي است؛ اما با تأسف بايد گفت امروزه در معرض خطرها و دشمنيهاي فرهنگي قرار گرفته، پس بايد چارهاي انديشيد و نبايد نقش با ارزش مادر در اين هجوم خاموش را ناديده گرفت و نبايد زن ايراني که آرمانهايش را مديون اسلام و هويتش را از فرهنگ فاطمي پيامبر ميداند، پايمال هوسها و پيشرفتهاي کاذب غربي شود.
اگر حجاب در اين هجوم رخت بربندد، ناخواسته بر تمامي بخشهاي جامعه اثرميگذارد، از تربيت کودک در آغاز زندگياش گرفته تا نبوغهاي علمياش در دانشگاهها و جامعه علمي و اقتصادي، از درآمد جزيي يک خانواده گرفته تا سياستهاي کلان اقتصادي؛ همه و همه در تأثير مقوله حيا و حجاب است. براي درمان اين درد، يك نهاد ويژه نميتواند نقش آفريني کند و حکم طبيب را داشته باشد؛ چه اين که براي آسيبهاي بزرگ و بيماريهاي فراگير، بايد همه در درمان آن، جديت و جهش داشته باشند.
يکي از نهادهاي تأثيرگذار مردمي، روحانيت شيعه است که وظيفه آن توسعه ديني است و به يقين با مشاهده آسيبهاي اجتماعي، دغدغههايي دارد که اين نگراني در ديگر نهادها کمتر مشاهده ميشود. فضلاي حوزههاي علميه بر اين باورند که بايد کارآمدي دين از متن دين استخراج و به اثبات رساند. همچنين در انجام وظيفه الهي معنويت و عقلانيت از مؤلفههاي مهم حوزههاي علميه شيعي است.
از مؤلفههاي مهم در عرصه آموزشي و تربيتي حجاب، پرهيز از شعارگرايي است؛ چون فضاي تربيت و حجابآموزي نيازمند محتواي عميق و متون فاخر است و ميتوان با گذار از فراز و نشيبها، طرحي نو درانداخت و به نتايج موفقي در راستاي تبليغ دين و عفاف دست يافت؛ البته تلاش و توسعه تحقيقي و علمي را نبايد ناديده انگاشت.
در همين راستا چند سالي است جمعي از طلاب حوزه علميه قم که ماجراي در مخاطرهبودن حريم پاکي و عفاف را دريافتهاند، برآن شدند در راستاي رهنمودهاي رهبر معظم انقلاب مبني بر رفع مظلوميت فرهنگي به اندازه توان علمي و مالي خويش، برنامهاي را پيريزيکنند تا قابليت اجرايي و تربيتي داشته باشد؛ از اين رو مرکز تحقيقات و طراحي ريحانة النبي ـ سلام الله عليها ـ به دست طلاب جوان تأسيس و راهاندازي شد.
اهداف اينان گسترش فرهنگ فاطمي است که اعتقاد دارند، اين فرهنگ ناب در سلامت فرهنگي و حتي درمان آسيبهاي جامعه بسيار مؤثر است و به کلام حضرت فاطمه(س) ايمان دارند که فرمود:«خيرٌ للنّساءِ ان لايَرَيْنَ الَّرجالَ و لايَراهُنَّ الرَّجال»(2)؛ آنچه براي زنان نيکو است اين که مردان نامحرم را نبينند و نامحرمان نيز به آنان ننگرند.
البته حدود ديدنها و نگريستنها در فرهنگ فاطمي که همان فرهنگ ناب محمدي است، به وضوح بيان شده است و همه در راستاي تکامل بشر است . بايد باور داشت که رسيدن بشر به سعادت، بدون سلامت امکانپذير نيست؛ بشرِ سالم است که به معراج سعادت راه مييابد.
اميدواريم مسؤولان عرصه فرهنگ از توانمنديهاي حوزههاي علميه و اهالي نظر و انديشه بي بهره نمانند و با حمايت از مبتکران جوان حوزه و کلاننگريهاي فرهنگي، در راه رسيدن به جامعه پاک و آرمانهاي امام خميني ـ رحمت الله عليه ـ و رهبر معظم انقلاب اسلامي، سلامت جامعه را به ارمغان آورند.
«آفرين باد بر آن کس که حيايي دارد.»
علي اسفنديار
--------------------------------------------------------------------------------
1ـ معاني الاخبار، ص 409.
2ـ نهج الحياه، حديث 87.