تحول در حوزه، شعارها، ایده ها و برنامه ها
خبرگزاری رسا ـ گروه حوزه و دانشگاه مهر در نظر دارد در سلسله گزارش هایی به بررسی تحولات حوزه های علمیه در سال های گذشته بپردازد.
به گزارش سرویس پیشخوان خبرگزاری رسا، آنچه در این قسمت ارائه می شود اشاره ای کوتاه به بازخوانی وظایف تصمیم گیران، تصمیم سازان و طلاب حوزه های علمیه دارد.
نوید و تهدید
دو سال از دیدار تاریخی مدیران، فضلای و طلاب حوزه علمیه با رهبر معظم انقلاب اسلامی می گذرد. رهبر معظم انقلاب در این دیدار تاریخی با اشاره به حیات پویای حوزه های علمیه فرمودند: "اگر حوزه بخواهد از تحول بگریزد، منزوى خواهد شد؛ اگر نمیرد، اگر زنده بماند. البته مایه دین مانع مردن می شود، اما منزوى خواهد شد؛ روزبهروز منزوىتر خواهد شد. تحول حتمى است، منتها تحول دو طرف دارد: تحول در جهت صحیح و درست، تحول در جهت باطل و غلط. ما باید مدیریت کنیم که این تحول در جهت درست انجام بگیرد. این وظیفه مؤثرین در حوزه است. مدیران حوزه، فضلاى حوزه، صاحبنظران حوزه باید همتشان این باشد".
سخنان ایشان سرآغازی شد تا نهادها، اشخاص، روحانیون و حتی طلاب جوان حوزه نیز به سهم خود تلاشی برای نهادینه کردن فرهنگ تحول در حوزه آغاز کنند.
تحول خواهی سخن روز حوزوی
پس از فرمایشات مقام معظم رهبری، تحول در حوزه به عنوان یک سخن روز در تمامی سخنرانی ها، اجلاس ها، نشست ها و منشورات مورد توجه قرار گرفت. در چند ماه ابتدایی بعد از سخنان مقام معظم رهبری، اشخاص فراوانی پیرامون این موضوع به ارائه سخنان پرداختند و طرحهای مختلفی ارائه شد.
اما اغلب این سخنان از آنجا که بیش از آنکه یک برنامه علمی باشد، یک شعار و ایده پردازی - بدون توجه به ارزش گذاری آنان - بود و تنها به نهادینه شدن فرهنگ تحول خواهی در حوزه کمک می کرد، برخی از افراد در سخنان خود تفاوتی میان ایجاد شرایط برای تحول و اصل تحول قائل نبودند. بعضی دیگر نیز حل برخی از مشکلات طلاب و فضلای حوزه را به عنوان نمادی از تحول برمی شمردند و گروهی دیگر نیز انجام ثبت نامها و آزمونهای اینترنتی را به عنوان نمادهای تحول نام می بردند.
بسیاری از مدیران ارشد حوزه نیز در سخنان خود، تحول در حوزه را " ذات" این نهاد می شمارند و تنها نگران مدیریت درست این تحول بودند.
اگرچه خطا بودن بسیاری از دیدگاهها از همان ابتدا روشن بود اما این سخنان و همایشها برای استوار ساختن بحث تحول در حوزه لازم بود اما با گذشت دو سال باید به جمع بندی این نظرات پرداخت تا بتوان منشوری از دیدگاه های تحول تدوین کرد. تدوین این منشور می تواند پایه بسیاری از برنامه ها آینده باشد.
راه روشن است
مقام معظم رهبری در سخنان خود در کنار تاکید بر تحول در حوزه، برخی از محورهای مورد نیاز و بسترساز برای این تحول را برشمردند.
به عبارت دیگر ایشان در کنار تدوین راه، کلیاتی از نقشه این مسیر را مشخص کرده و حتی مجریان این نقشه را نیز معرفی کردند. به طوری که اگر ایشان بر سیاستگذاری و هدایت تحول در حوزه تاکید می کنند شورای عالی حوزه را مسئول آن معرفی می کنند. رهبر معظم انقلاب فرمودند: "سیاستگذارى. چشمانداز روشنى براى آینده حوزه علمیه باید ترسیم شود. همانطور که در مسائل کشور چشمانداز بیست ساله تدوین شد، بیائید یک چشم انداز بیست ساله، ده ساله براى حوزه تشکیل بدهید. این کارِ شوراى عالى حوزه علمیه است".
همچنین اگر رهبر معظم انقلاب بر آزاداندیشی حوزه تاکید می کنند آن را از مجموع طلاب درخواست می کنند. "این را باید از خودِ داخل طلبهها شروع کنید. این یک چیزى است که جز از طریق خودِ طلبهها و تشکیل کرسیهاى مباحثه و مناظره و همان نهضت آزادفکرى و آزاداندیشى که عرض کردیم، ممکن نیست. این را عرف کنید در حوزه علمیه"
تشکیل سازمان آمار حوزه، تشکیل هیئت علمی در حوزه ها، تشکیل موسسه آموزشی تبلیغات بین المللی در حوزه و حتی وجود برنامه های "غیر منعطف" در حوزه های علمیه خواهران از محورهای بسترساز برای تحول در حوزه است که در سخنان مقام معظم رهبری بر آن تاکید شده است.
تشکیل گروههای کارشناسی برای تدوین این برنامه ها نیز در بیانات رهبر معظم انقلاب آمده است: "کِى می تواند شوراى عالى این کار را انجام بدهد؟ وقتى که افراد محترم شوراى عالى براى این کار فرصت کافى بگذارند؛ متفرغ باشند؛ یعنى عضویت در شوراى عالى حوزه یک شأنى در کنار شئون اصلى به عنوان شأن فرعى نباشد. دوم اینکه باید یک بدنهى کارشناسى بسیار قوى داشته باشند. خوشبختانه در حوزه ما این بدنه کارشناسى را داریم. اینها یقیناً یک بدنه کارشناسى خودکفا را تشکیل می دهند. ما از جهت مسائل حوزهاى، هیچ احتیاجى به کس دیگرى نداریم"
حال باید این سئوال را مطرح کرد که هنگامی که طرح، هدف، کارشناس، مجری و ناظر طرحهای مقام معظم رهبری روشن است، در این دو سال برای اجرای این برنامه ها چه اقداماتی انجام شده است؟ /د103
نوید و تهدید
دو سال از دیدار تاریخی مدیران، فضلای و طلاب حوزه علمیه با رهبر معظم انقلاب اسلامی می گذرد. رهبر معظم انقلاب در این دیدار تاریخی با اشاره به حیات پویای حوزه های علمیه فرمودند: "اگر حوزه بخواهد از تحول بگریزد، منزوى خواهد شد؛ اگر نمیرد، اگر زنده بماند. البته مایه دین مانع مردن می شود، اما منزوى خواهد شد؛ روزبهروز منزوىتر خواهد شد. تحول حتمى است، منتها تحول دو طرف دارد: تحول در جهت صحیح و درست، تحول در جهت باطل و غلط. ما باید مدیریت کنیم که این تحول در جهت درست انجام بگیرد. این وظیفه مؤثرین در حوزه است. مدیران حوزه، فضلاى حوزه، صاحبنظران حوزه باید همتشان این باشد".
سخنان ایشان سرآغازی شد تا نهادها، اشخاص، روحانیون و حتی طلاب جوان حوزه نیز به سهم خود تلاشی برای نهادینه کردن فرهنگ تحول در حوزه آغاز کنند.
تحول خواهی سخن روز حوزوی
پس از فرمایشات مقام معظم رهبری، تحول در حوزه به عنوان یک سخن روز در تمامی سخنرانی ها، اجلاس ها، نشست ها و منشورات مورد توجه قرار گرفت. در چند ماه ابتدایی بعد از سخنان مقام معظم رهبری، اشخاص فراوانی پیرامون این موضوع به ارائه سخنان پرداختند و طرحهای مختلفی ارائه شد.
اما اغلب این سخنان از آنجا که بیش از آنکه یک برنامه علمی باشد، یک شعار و ایده پردازی - بدون توجه به ارزش گذاری آنان - بود و تنها به نهادینه شدن فرهنگ تحول خواهی در حوزه کمک می کرد، برخی از افراد در سخنان خود تفاوتی میان ایجاد شرایط برای تحول و اصل تحول قائل نبودند. بعضی دیگر نیز حل برخی از مشکلات طلاب و فضلای حوزه را به عنوان نمادی از تحول برمی شمردند و گروهی دیگر نیز انجام ثبت نامها و آزمونهای اینترنتی را به عنوان نمادهای تحول نام می بردند.
بسیاری از مدیران ارشد حوزه نیز در سخنان خود، تحول در حوزه را " ذات" این نهاد می شمارند و تنها نگران مدیریت درست این تحول بودند.
اگرچه خطا بودن بسیاری از دیدگاهها از همان ابتدا روشن بود اما این سخنان و همایشها برای استوار ساختن بحث تحول در حوزه لازم بود اما با گذشت دو سال باید به جمع بندی این نظرات پرداخت تا بتوان منشوری از دیدگاه های تحول تدوین کرد. تدوین این منشور می تواند پایه بسیاری از برنامه ها آینده باشد.
راه روشن است
مقام معظم رهبری در سخنان خود در کنار تاکید بر تحول در حوزه، برخی از محورهای مورد نیاز و بسترساز برای این تحول را برشمردند.
به عبارت دیگر ایشان در کنار تدوین راه، کلیاتی از نقشه این مسیر را مشخص کرده و حتی مجریان این نقشه را نیز معرفی کردند. به طوری که اگر ایشان بر سیاستگذاری و هدایت تحول در حوزه تاکید می کنند شورای عالی حوزه را مسئول آن معرفی می کنند. رهبر معظم انقلاب فرمودند: "سیاستگذارى. چشمانداز روشنى براى آینده حوزه علمیه باید ترسیم شود. همانطور که در مسائل کشور چشمانداز بیست ساله تدوین شد، بیائید یک چشم انداز بیست ساله، ده ساله براى حوزه تشکیل بدهید. این کارِ شوراى عالى حوزه علمیه است".
همچنین اگر رهبر معظم انقلاب بر آزاداندیشی حوزه تاکید می کنند آن را از مجموع طلاب درخواست می کنند. "این را باید از خودِ داخل طلبهها شروع کنید. این یک چیزى است که جز از طریق خودِ طلبهها و تشکیل کرسیهاى مباحثه و مناظره و همان نهضت آزادفکرى و آزاداندیشى که عرض کردیم، ممکن نیست. این را عرف کنید در حوزه علمیه"
تشکیل سازمان آمار حوزه، تشکیل هیئت علمی در حوزه ها، تشکیل موسسه آموزشی تبلیغات بین المللی در حوزه و حتی وجود برنامه های "غیر منعطف" در حوزه های علمیه خواهران از محورهای بسترساز برای تحول در حوزه است که در سخنان مقام معظم رهبری بر آن تاکید شده است.
تشکیل گروههای کارشناسی برای تدوین این برنامه ها نیز در بیانات رهبر معظم انقلاب آمده است: "کِى می تواند شوراى عالى این کار را انجام بدهد؟ وقتى که افراد محترم شوراى عالى براى این کار فرصت کافى بگذارند؛ متفرغ باشند؛ یعنى عضویت در شوراى عالى حوزه یک شأنى در کنار شئون اصلى به عنوان شأن فرعى نباشد. دوم اینکه باید یک بدنهى کارشناسى بسیار قوى داشته باشند. خوشبختانه در حوزه ما این بدنه کارشناسى را داریم. اینها یقیناً یک بدنه کارشناسى خودکفا را تشکیل می دهند. ما از جهت مسائل حوزهاى، هیچ احتیاجى به کس دیگرى نداریم"
حال باید این سئوال را مطرح کرد که هنگامی که طرح، هدف، کارشناس، مجری و ناظر طرحهای مقام معظم رهبری روشن است، در این دو سال برای اجرای این برنامه ها چه اقداماتی انجام شده است؟ /د103
ارسال نظرات