گزارشی از اردوی فرهنگی آموزشی مبلغان اوقاف

به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، اردوی فرهنگی آموزشی اداره کل امور دینی و اعزام مبلغ سازمان اوقاف و امور خیریه کشور، با حضور سرگروه‌ها، معاونان، رابطان فرهنگی، اساتید و مبلغان برتر، در مرکز آموزش فدک آل محمد(ص)، مشهد مقدس برگزار شد.

روز اول:
زیارت:
افراد شرکت کننده، در اردوی فرهنگی و آموزشی به محض ورود به مرکز آموزش فدک آل محمد(ص)، تجدید وضو کرده و خود را برای زیارت ثامن الحجج، امام علی بن موسی الرضا(ع) آماده کرده و راهی مضجع شریفش شدند.

مراسم افتتاحیه
حجت الاسلام سید جلال رضوی مهر، مدیر کل امور دینی و اعزام مبلغ سازمان اوقاف و امور خیریه کشور در مراسم افتتاحیه این اردوی آموزشی فرهنگی هدف از برگزاری این اردو را این‌گونه بیان می کند: امروز با پیشرفت تجهیزات، دانش و ابزارهای تبلیغی برگزاری دوره های آشنایی با آنها و دانش افزایی مبلغان ضروری است.

وی در ادامه اظهار داشت: انتقال تجارب، سرعت بخشیدن به مباحث فرهنگی، آسیب شناسی تبلیغ، ایجاد رغبت به مسایل معنوی و فرهنگی در جوانان، مرمت و بهینه سازی تبلیغ سنتی و شناسایی مبلغان نخبه از اهداف این دوره آموزشی است.

مدیر کل امور دینی و اعزام مبلغ سازمان اوقاف و امور خیریه کشور همچنین تأکید کرد: سپاس و قدر دانی از زحمات سرگروه ها، معاونان و رابطان کاروان های اعزامی این اداره کل که در طول سال بدون هیچ چشمداشتی به خدمت در کاروان های اعزامی می پردازند از دیگر اهداف این اردوی آموزشی و فرهنگی است.

مهندسی فرهنگی
پس از مراسم کوتاه افتتاحیه، کلاس مهندسی فرهنگی تشکیل شد، در این کلاس حجت الاسلام سید نورالدین صمدانی به ارائه بحث مهندسی فرهنگی پرداخت و گفت: با شناخت دوران خود و با آینده نگری می توانیم به آگاهی و بیداری نسبت به امروز و فردایمان رسیده و در جهت هدایت حال و آینده خود و نسل جدید اقدام کنیم.

وی در ادامه افزود: دادن بصیرت کافی به فراگیر برای شناخت نقاط قوت و ضعف پدیده های جدید و در نتیجه ایجاد مقاومت عقلانی در وی و واکسینه کردن آنها در مقابل مفاسد دنیای امروز و همچنین بیان پشت پرده های فرهنگی دنیای امروز یکی از راه کارهای بصیرت بخشی در جهت حفظ نسل جدید است.

این کارشناس تبلیغ اظهار داشت: ترویج ارزشهای معنوی و بیدار کردن فطرت خداجوی و میل های متعالی انسان و شناساندن باورها و ارزشهاى دینى یکی دیگر از راهکار های بصیرت بخشی در جهت حفظ نسل جوان است.

وی خاطر نشان کرد: مبلغان و طلاب با استفاده از وسائل هنری و تبلیغاتی و تکنولوژی روز همچون فیلم، نمایشنامه، رمان، داستان، عکس و کاریکاتور می توانند به اشاعه فرهنگ ناب اسلامی بپردازند.

وی در ادامه به طرح بحث مهندسی فرهنگی پرداخت و یادآور شد: بررسی عوامل تأثیر گذار در مهندسی شخصیت، شناخت دوران و آینده نگری، آشنایی اجمالی با برخی تحلیل گران فرهنگی دوران ما، بررسی تحلیل کلیدهای پدیده های امروز، یکسان اندیشی و ایجاد ذهنیت واحد جهانی، مهندسی معکوس یا بصیرت بخشی، بخشی از مطالبی است که در مهندسی فرهنگی باید به آن پرداخته شود.

حجت الاسلام صمدانی در طرح بحث مهندسی فرهنگی ابراز داشت: در بحث فرهنگی به دنبال پاسخ برای پرسش های«چه پیش بینی هایی در موضوع فرهنگ پایانی جهان صورت گرفته است؟»،«چه میزان از پیش بینی ها محقق شده است؟» و «چه اتفاقاتی در موضوع فرهنگ در حال وقوع است؟» هستیم.

وی بیان داشت: پاسخ به پرسشهای«چه مهندسی هایی در تحقق فرهنگ در دوران ما در حال اجراست؟»،«فرهنگ ما و من تا چه اندازه متأثر از این فرهنگ بوده است؟» و «این فرهنگ تا چه میزان مطلوب و تا چه میزان نا مطلوب است؟» در بحث مهندسی فرهنگی می تواند از اهمیت ویژه ای برخوردار باشد.

این فعال حوزوی در ادامه به یکسان اندیشی جهانی به عنوان کلید تحلیل پدیده های امروز اشاره کرده و گفت: یکسان اندیشی اورولی که همان دیکتاتوری و ستم است در دنیای امروز جایگاهی ندارد.

وی در پایان افزود: یکسان اندیشی جهانی با روش دنیای قشنگ نو آلدوس هاکسلی در دنیای امروز عملیاتی شده و با محو اندیشه و کنترل مردم از راه شادی مصنوعی و صنعت سرگرمی در صدد کنترل اندیشه ها و یکسان نمودن آنها هستند.

مهارت های تبلیغی
برنامه بعدی، آشنایی با مهارت های تبلیغی بود، در این کلاس حجت الاسلام ولی الله شریعت اصفهانی، استاد حوزه علمیه قم، گفت: مذهب شیعه اثنی عشری بیشتر از گذشته مورد هجمه و تهدید قرار گرفته است و لازم است، حوزه های علمیه، طلاب و مبلغان با تمام توان و تجهیزات در مقابل تهدیدات و ایجاد شبهات دشمن بایستند.

وی تبلیغ عملی را بهترین روش تبلیغ دانست و افزود: بهترین روش برای معرفی شیعه و مکتب اهل بیت تبلیغ عملی است زیرا به عمل کار برآید، به سخنرانی نیست.
حجت الاسلام شریعت اصفهانی اظهار داشت: حسن خلق و خوش برخوردی، سعه صدر، حوصله و صبر از بهترین روش های تبلیغ است.

وی خاطر نشان کرد: استفاده از دانش های نو تبلیغی، زبان نو و زبان روز و در خور فهم جوانان نیز از دیگر روش هایی است که باید در تبلیغ دین مورد توجه واقع شود.
این مبلغ حوزوی یاد آور شد: پرهیز از شوخی های بی مورد، پرهیز از عصبانیت در مقابل توهین، وقار و متانت، عزت نفس و مناعت طبع از نکاتی است که مبلغان باید به آن توجه کنند.

وی تأکید کرد: هدف مبلغان ترویج دین و اشاعه فرهنگ ناب شیعی است و مقدس است، از این رو باید خود را برای تحمل انواع ناملایمات، ناسزاها و توهین ها آماده کنند.

حجت الاسلام شریعت اصفهانی تصریح کرد: آشنایی به شبهات مکاتب انحرافی همچون بهاییت، وهابیت و صوفیه و ایجاد آمادگی برای پاسخ به آنها، مطالعه کتاب های جنبی و مسلح شدن به دانش های روز از دیگر نکاتی است که مبلغان باید به آن توجه کنند.

جریان شناسی سیاسی
ادامه کلاس ها در عصر برگزار شد و دکتر غلامرضا خواجی، استاد دانشگاه فردوسی مشهد و تحلیل‌گر مسائل سیاسی به بررسی جریان شناسی تاریخی پرداخت و گفت: مبلغان با تشکیل حلقه های معرفت و جذب جوانان در سراسر کشور به تبیین مباحث سیاسی و جریان های فکری موجود در کشور بپردازند.

وی در ادامه افزود: جریان های سیاسی با توجه به مبانی فکری که دارند موضع گیری های متفاوت دارند، در کشور ما چهار جریان فکری متفاوت وجود دارد که بر اساس این چهار تفکر موضع گیری های سیاسی متفاوتی وجود دارد که بعضی با نظام چالش جدی دارند.

استاد دانشگاه فردوسی مشهد اظهار داشت: یک جریان فکری دسته ای از اندیشمندان و اسلام شناسان هستند که معتقدند برای استنباط احکام و کشفش اگر در تاریخ حادثه ای رخ داده و حکمی بیان شده است و در نقل هم آمده است، در زمان کنونی باید از آن بهره بگیریم و حکم صادر کنیم.

وی بیان داشت: جریان دیگر فکری اعتقادشان این است که ما از نقل در استنباط احکام سیاسی و اجتماعی مان استفاده می کنیم، اما ممکن است احادیثی به ما نرسیده باشد یا مفقود شده باشد، در این صورت ما با عقل تجربی خود احکام روز را استنباط می کنیم.

دکتر خواجی تأکید کرد: استاد مطهری نظر دوم را پذیرفته است و این دو جریان فکری با نظام مشکلی ندارند و مسأله ای ایجاد نمی کند.

وی تصریح کرد: جریان فکری سوم اعتقادش این است که ضمن احترام به سنت و نقل، امروز نمی شود از تجربه های بشری غافل بود و آنها را کنار زد، بلکه باید تلفیق صورت بگیرد و نمی شود حصاری به دور خود کشید بلکه باید یافته های بشری را هم ترکیب و درگیر کرد تا بتوانیم استنباط کرده و حکم صادر کنیم.

این استاد دانشگاه خاطر نشان کرد: این جریان فکری چالش جدی با نظام دارد و مطرح می کند احکام اجتماعی اسلام در جامعه امروز کاربرد ندارد و تغییر زائقه بشری بعضی از احکام اسلامی را نمی پذیرد و نمی شود احکام اسلامی را به صورت ثابت در همه اعصار تسری داد.

وی یاد آور شد: بر اساس این تفکر ولایت فقیه که وظیفه اش اجرای احکام استاز اساس ضرورتی ندارد، زیرا اجرای احکام ضرورتی ندارد.

استاد دانشگاه فردوسی مشهد بیان داشت: درجریان فکری چهارم بحث ولایت فقیه، و امامت مطرح نیست بلکه نبوت زیر سوال می رود و معتقدند اگر در زمان پیامبر اکرم حکمی صادر شده و پیامبر تشخیصی داده اند آن تشخیص برای همان زمان اعتبار دارد.

وی اضافه کرد: این جریان معتقدند علت اعتبار این تشخیص هم ارتباط مستقیم با وحی است که در زمان امام این ارتباط برقرار نیست و اعتباری ندارد و امام بر اساس مصالح زمان حکم صادر می کند و سلسله و توالی وجود ندارد.

دکتر خواجی بیان داشت: این جریان معتقد است، ولایت فقیه، حاکمی مانند دیگر حاکمان است که باید از مسائل روز و یافته های بشری نه از شیوه های اجتهادی فقه استنباط کند.

وی ابراز داشت: این تفکر از اندونزی تا آمریکا امتداد دارد و محدود به ایران نیست و کتاب ها، مجلات و فیلم های فراوانی در ترویج و تبیین این فکر تولید شده است.

لازم به ذکر است، دکتر خواجی در ادامه جلسه به بررسی و تبیین جریان های سیاسی و فکری قبل و بعد از انتخابات پرداخت و مسائل قبل و بعد از انتخابات را تحلیل کرد.

پس از این کلاس، عده ای از افراد شرکت کننده در اردو راهی حرم مطهر و عده ای دیگر مشغول استراحت و نماز شدند.

 روز دوم:
روانشناسی تبلیغ
در روز دوم، دکتر مرویان حسینی، استاد دانشگاه مشهد، به ارائه بحث روانشناسی تبلیغ پرداخت و گفت: هدف از تبلیغات اسلامی افزایش باور معادپذیری، امام‌پذیری و باورهای اخلاقی است و در این راه از نمادها، نشان‌ها و سمبل‌ها استفاده می شود.

وی در ادامه افزود: امام خمینی(ره) در تعریف تبلیغ می فرماید:« تبلیغات که همان شناساندن خوبی ها، تشویق به انجام آن، ترسیم بدی ها و نشان دادن راه گریز و منع از ان است، از اصول بسیار مهم اسلام عزیز است».

مرویان حسینی به ارائه تعریفی دیگر از تبلیغ پرداخت و اضافه کرد: تبلیغ عبارت‌است از بهره‌گیری کم و بیش عمدی، سیستماتیک و طراحی شده از سمبل‌ها و محرک‌ها که به طور عمده توسط تلقین و تکنیک‌های روانی مناسب انجام می‌شود و با هدف تغییر و کنترل افکار عقاید، ارزش‌ها و در نهایت تغییر رفتار آشکار افراد به سوی سیر تعیین شده همراه است.

وی اظهار داشت: در مبحث ساختار شناسی تبلیغ، عناصر و مؤلفه ها، مخاطب شناسی، نیاز شناسی، روش شناسی، موقعیت شناسی، زبان شناسی، زمان شناسی و پیامد شناسی مطرح است.

مرویان حسینی خاطر نشان کرد: از ویژگی های مبلغ، ویژگی های روانشناختی است که در بردارنده انگیزه، اعتماد به نفس، آرامش روانی، ارتباط قوی، انتقاد پذیری و خلاقیت، استفاده از روش الگویی، توجه به عواطف، مهارت اجتماعی کلامی یا غیر کلامی و تأثیر یا خطای هاله ای است.

وی یادآور شد: عقاید ما تحت تأثیر افرادی قرار می گیرد که هم متخصص باشند و هم قابل اعتماد و این یکی از ویژگی های تبلیغی مبلغان است.

این استاد دانشگاه اضافه کرد: قابلیت اعتماد و تأثیر یک مبلغ در صورتی افزایش می یابد که درباره موضوعی استدلال کند که ظاهرا مخالف منافع او باشد یا سعی نداشته باشد ما را تحت تأثیر قرار دهد.

مرویان حسینی بیان داشت: توسل به عواطف و هیجان مخاطبان در برابر توسل به اندیشه و منطق آن‌ها، یک‌جانبه بودن پیام در برابر دو‌جانبه بودن آن، نحوه ارائه دو پیام رقیب، فاصله پیام از عقاید مخاطبان از ویژگی های پیام است که مورد بررسی قرار می گیرد.

وی ابراز داشت: هدف از تبلیغات اسلامی این نیست که به صورت کلی یک انسان را مسلمان کنیم بلکه هدف این است که باور معادپذیری، امام‌پذیری و باورهای اخلاقی او رشد پیدا کرده و در این راه از نمادها، نشان‌ها و سمبل‌ها استفاده می شود.

این استاد دانشگاه اضافه کرد: تبلیغ، تحمیل نیست و باید بتواند انگیزه‌ها،‌افکار، قدرت تصمیم گیری و اختیار فرد را مورد هدف قرار دهد.

وی اظهار داشت: هدف در تبلیغ، تغییر و کنترل افکار، عقاید، ارزش ها و رفتار است، تبلیغ باید بتواند افکار را تغییر دهد، ارزش ها و باید و نباید های فرد را تغییر دهد و او را به سمت تغییر رفتار راهنمایی کند.

جریان شناسی فرهنگی
حجت الاسلام گلستانی، کارشناس مسایل فرهنگی، در اردوی آموزشی فرهنگی سرگروه ها، معاونان و رابطان فرهنگی کاروان های اعزامی سازمان اوقاف و امور خیریه کشور به بررسی جریان های فرهنگی کشور پرداخت و گفت: اگر بناست این نظام تداوم پیدا کرد باید عقبه فرهنگی آن لحظه به لحظه به روز شود و رشد پیدا کند و اگر بناست یک فرهنگ روز به روز تقویت شود باید رزمایش های فرهنگی و آموزش فرهنگ‌سازان و فرهنگ‌آوران افزایش پیدا کند.

وی در ادامه افزود:‌ فرهنگ در زندگی انسان نقش تعیین کننده دارد و اساس هر جامعه ای بر حوزه انسانی آن استوار و رفتار افراد و جوامع نشانی از تفکر و اعتقاد آنان است.
حجت الاسلام گلستانی اظهار داشت: تغییر یک فرهنگ به تغییر در تفکر و رفتار جامعه بستگی دارد، شرایط فرهنگی موجود در جامعه، جامعه ای را به سمت رشد و تعالی می برد یا آن را به قهقرا می کشاند.

وی خاطر نشان کرد: ساختار درونی و برونی هر جامعه ای متشکل از مبانی نظری، قوانین حاکم بر آن و فرهنگ موجود در آن جامعه است.

این استاد حوزه و دانشگاه با خواندن حدیثی از پیامبر اکرم(ص) یادآور شد: پیامبر اکرم(ص) همه علوم را در سه علم مفید«ورود به شناخت هستی و ارتباط با مبدا خلقت، علوم مرتبط به شناخت حقوق و قوانین و علوم مرتبط به شناخت فرهنگ و دانش زندگی » خلاصه کرده است.

وی تأکید کرد:‌ اگر بناست این نظام تداوم پیدا کرد باید عقبه فرهنگی آن لحظه به لحظه به روز شود و رشد پیدا کند و اگر بناست یک فرهنگ روز به روز تقویت شود باید رزمایش های فرهنگی و آموزش فرهنگ‌سازان و فرهنگ‌آوران افزایش پیدا کند.

حجت الاسلام گلستانی با اشاره به گذشت سه دهه از انقلاب اسلامی و ورود به دهه چهارم تصریح کرد: در دهه اول، دغدغه تثبیت و نهاد سازی و جبران کاستی های پیشین، در دهه دوم، دغدغه سازندگی و در دهه سوم انقلاب اسلامی، که متفاوت با گذشته است، دغدغه فرهنگ را داریم که زمینه ساز دهه چهارم یعنی آسیب شناسی مشکلاتی که در این سه دهه با آن روبرو هستیم.

وی اضافه کرد: در ارتباط با توده مردم دغدغه هویت، در رابطه با نخبگان دغدغه اندیشه سازی داریم و با توجه به فضای رقابت تولید در اندیشه متأسفانه کاری صورت نگرفته است.

این کارشناس جریان شناسی فرهنگی بیان داشت: یک جریان فکری فرهنگی، قارچ‌وار و یک شبه سر از زمین در نمی آورد و بستگی به عوامل، علل و زمینه هایی همچون ایدئولوژی، افکار جدید، تأملات نظری و فلسفی و زمینه های انسانی است.

این استاد جامعه المصطفی العالمیه مشهد ابراز داشت: مراد از جریان شناسی فرهنگی به آن دسته از گرایشات فکری اطلاق می شود که جنبه نظری داشته باشد و نظریه پردازی آن عقلانی باشد یا حداقل ارزش داوری داشته باشد.

وی اضافه کرد: به جریانی جریان فرهنگی می گویند که نظریات آن مکتوب و مستند باشد، به علم و دانش خاصی منحصر نباشد و منحصر به عالم نظر و صرفا تبیین کننده نیستند بلکه توصیف کننده نیز هستند.

حجت الاسلام گلستانی ابراز داشت: در جریان های فکری و فرهنگی رابطه نظریه ها و فرهنگ ها یک رابطه معنی دار است، گسسته نیست و همدیگر را هم‌پوشانی می کنند.
وی بیان داشت: جریان های فرهنگی سه منباء و مأخذ نظریه پردازان، شارحان و توصیف کنندگان و عناصر توزیع کننده دارند.

این استاد حوزه و دانشگاه خاطر نشان کرد: جریانات فکری فرهنگی، در حوزه فضای دینی و اسلامی سه حوزه کلی را در سطح جهانی دارند که عبارت از انگلیکان‌ها، عرب‌زبان‌ها و فارسی زبان ها است.

وی یادآور شد: نزدیک به بیست جریان فرهنگی در کشور ما وجود دارد که در قالب سمینار، کتاب، همایش‌های علمی فعالیت دارند.

حجت الاسلام گلستانی تصریح کرد: مکتب تفکیک، انجمن حجتیه، جریان حکمت خالده، هایدگری های ایران، جریان اسلامی شدن علوم، هرمنوتیک اسلامی، حکمت صدرایی، اسلام حکومتی و ولایتی، اسلام فقاهتی محض بدون حکومت و جریان دفاع حقوق زنان بخشی از جریان های فکری موجود در کشور است.

وی تأکید کرد: همچنین جریان‌های عرفانی، جریان روانشناختی، پست مدرنیسم، مدرنیسم، جریان محیط سبز و سبزها، جریان ملی‌گرایی، سنت گرایان، نئو مارکسیستی و سلفی‌گری، از جریانات مطرح فکری و فرهنگی در ایران هستند.

آشنایی با خبر و اطلاع رسانی
در کلاس آشنایی با خبر و اطلاع رسانی، حجت الاسلام محمد هاشم نعمت الله برای شرکت کنندگان در این اردوی آموزشی و فرهنگی به تشریح ساختار خبر، ‌عناصر خبری و ارزش خبری پرداخت.

مراسم اختتامیه
حجت الاسلام سید جلال رضوی مهر، مدیر کل امور دینی و اعزام مبلغ سازمان اوقاف و امور خیریه کشور، در مراسم اختتامیه اردوی سه روزه آموزشی و فرهنگی مبلغان اوقاف گفت: اردوی سه روزه آموزشی فرهنگی سرگروه‌ها، معاونان و رابطان فرهنگی کاروان های اعزامی سازمان اوقاف با رسیدن به اهداف از پیش تعیین شده به کار خود پایان داد.

وی در ادامه افزود: زیارت مضجع حضرت امام رضا(ع)، آموزش مطالب زمینه ساز بحث مهندسی تبلیغ، بهره گیری از نظرات نخبگان تبلیغی و آشنایی با رسانه از برنامه های این اردوی آموزشی فرهنگی بود.

حجت الاسلام رضوی مهر اظهار داشت: مباحثی همچون روانشناسی تبلیغ، جریان‌شناسی تبلیغ و مباحث تبلیغ در رسانه و فضای مجازی که می تواند زمینه ساز تبلیغ در ورای ذهن و فکر ما باشد از مباحث پویایی بود که در این اردوی آموزشی مطرح شد.

وی خاطر نشان کرد: مباحث سیاسی و جریان شناسی سیاسی وقایع بعد از انتخابات نیز در این اردوی آموزشی مطرح شد که موجب بصیرت بخشی و افزودن بر بینش سیاسی مبلغان شد.

مدیر کل امور دینی و اعزام مبلغ اوقاف یاد آور شد: امید است، از سوی مسؤولان محترم اوقاف، این برنامه ها تداوم پیدا کرده و در سطوح مختلف حوزه برای مبلغان اجرا شود.

وی با اشاره به دیدار خود با آیت الله علم الهدی، امام جمعه مشهد بیان داشت: در دیداری که با آیت الله علم الهدی، امام جمعه مشهد داشتم؛ ایشان با تشکر از برنامه های اجرا شده از سوی این اداره کل خواستار توجه جدی به بحث اعزام طلاب و مبلغان استان خراسان و وحدت رویه در امر اعزام شدند.

یادآوری می شود، سرگروه ها، معاونان و رابطان کاروان های اعزامی سازمان اوقاف، در ایام تبلیغی وظیفه نظارت، ساماندهی و سرکشی به مبلغان را بر عهده دارند و در ایام غیر تبلیغی به آموزش و حفظ آمادگی تبلیغی مبلغان می پردازند.

گفتنی است، اردوی آموزشی و فرهنگی از چهارشنبه چهارم آذرماه به مدت سه روز در مرکز آموزش فدک آل محمد(ص) در مشهد مقدس بر گزار شد و مبلغان با دانش های نو تبلیغی آشنا شدند./ز502