انطباق گردآوری و داوری در فعالیت علمی ضروری است

به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، حجت‌الاسلام اکبر میرسپاه، عضو هیأت علمی مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی‌(ره) در نشست علمی روش شناسی علم دینی که صبح امروز در سالن کنفرانس همایش‌های دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم برگزار شد با بیان این‌که علم هویتی مجموعه‌ای دارد و باید آن را به صورت یک جریان نگریست، گفت:‌ علم مجموعه ای از قضایا است که دارای محوری واحدند و با یکدیگر تناسب دارند و در نتیجه یک منظومه معرفتی را تشکیل می دهند.

وی افزود: تعبیر اسلامی نیز برای چیزی به کار می رود که انتسابی به اسلام دارد و در نسبت ادنی مناسبت کافی است، اما در این بحث چیزی بسیار بیشتر از ادنی مناسبت را مدنظر داریم.

عضو هیأت علمی مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی‌(ره) خاطرنشان کرد: هرچند مفهوم تقسیم روشن است، اما باید توجه داشت که گاه تقسیم در خارج از ذهن انجام می گیرد که برای آن «تفکیک» و «تجزیه» اطلاق می شود گاهی هم در ذهن صورت می گیرد که بر آن «تحلیل» اطلاق می گردد که اینجا مراد صورت دوم است.

حجت‌الاسلام میرسپاه اضافه کرد: نوع بحثی که مطرح است مربوط به معرفت شناسی و فلسفه علم می شود، پس در برابر آن نفیاً و اثباتاً باید از این دیدگاه موضع گرفت.

وی ابراز داشت: تصحیح، تهذیب، تکمیل و توجیه، هرچند در عناصری با مجموعه های هم موضوع خود اشتراک دارد اما در کلیّت و جامعیت با آن مجموعه ها تفاوت چشمگیر و غیر قابل اغماضی پیدا می کند که این تفاوت را با قید «اسلامی» مورد توجه قرار داده ایم.

استاد حوزه علمیه قم با بیان این‌که تفکیک بین مقام گردآوری و داوری که از طرف بعضی از فیلسوفان علم مطرح شده است به هیچ وجه قابل قبول ما نیست، اظهار داشت: گردآوری که این آقایان مطرح می کنند در فعالیت علمی به معنی حقیقی، قرار ندارند و با دقت معلوم می شود که قبل از آن قرار می گیرد مگر آن که در مفهوم فعالیت علمی، توسعه ای قائل شویم و این همان خروج از معنی دقیق و حقیقی است.

حجت‌الاسلام میرسپاه با تأکید بر انطباق گردآوری و داوری در فعالیت علمی، گفت: گردآوری در فعالیت علمی یعنی «کسب» و کسب همان نظر است که توجه به آن در روش شناسی اسلامی سازی علوم، نقش بسیار مهم و حیاتی دارد.

وی خاطرنشان کرد: اگر در اسلامی سازی علوم، فقط به گردآوری اکتفا کنیم و داوری را بیرون از شأن اسلامی سازی محسوب کنیم، در واقع متن را به حریف باخته ایم و فقط در حاشیه به نقشی در حد اسطوه‌ها، داستان‌ها و ضرب المثل‌ها و تداعی معانی ها اکتفا کرده‌ایم.

عضو هیأت علمی مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی‌(ره) افزود: می گویند که وقتی دانشی تجربی است در مقام داوری جز تجربه از هیچ چیز دیگری نمی توان سود برد باید به آنها گفت کدام رشته علمی صرفاً تجربی است؟ چرا صرفاً تجربی است؟

حجت‌الاسلام میرسپاه ادامه داد: دانسته ای که باید از طریق تجربه به دست آید، باید از طریق تجربه به دست بیاید اما این ضرورت به شرط محمول است و امری است بدیهی.

وی با طرح این سؤال‌ که وقتی دست به آزمون زده شد آیا تفسیر و برداشت از آن، هیچ ابتنایی بر معارف آزمون کننده ندارد؟ پس چرا بخش داوری را بیرون قرار می دهید؟ گفت: روش تعبدی، روش تعقّلی و روش شهودی وقتی در ساحت های مناسب خود آنها مورد استفاده قرار گیرند، همانند روش تجربی در تولید علم مفید و معتبر و از روایی برخوردارند.

استاد حوزه علمیه قم تصریح کرد: تخصیص هر روش به ساحت ویژه آن غیر آن است که همه آنها را کنار بگذاریم و فقط برای یک روش روایی قائل شویم.

گفتنی است، نشست علمی روش شناسی علم دینی، پنجشنبه، 10 دی ماه از ساعت 10 در سالن کنفرانس‌ همایش‌های دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم برگزار شد./920/پ202/ع