روایت تحول در قدیمیترین موزه ایران
از «زر تا ظهور»؛ بازخوانی تمدنی موزه فاطمی حرم حضرت معصومه
حجتالاسلام احمدی قرهزاغ، مدیر موزه فاطمی حرم حضرت معصومه(س)، با تشریح روند تحول قدیمیترین موزه رسمی ایران، به اجرای چیدمان روایی و تمدنی «از زر تا ظهور» اشاره کرد و تأکید کرد: موزه فاطمی امروز از یک گنجینه اشیای تاریخی، به رسانهای زنده برای روایت تاریخ، هنر و هویت دینی تبدیل شده است.
به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی و اجتماعی خبرگزاری رسا، حجتالاسلام احمدی قرهزاغ، مدیر موزه فاطمی، در جریان بازدید جمعی از فعالان رسانهای و فرهنگی که 18 دیماه صورت گرفت، با ارائه توضیحاتی درباره تاریخچه و روند تحول این موزه، اظهار داشت: موزه فاطمی در آبانماه سال ۱۳۱۴ شمسی بهصورت رسمی افتتاح شد؛ در حالی که پیش از آن، آثار ارزشمند حرم در خزائن و گنجینههایی نگهداری میشد که تنها افراد خاص امکان بازدید از آنها را داشتند.
وی با اشاره به فراز و فرودهای تاریخی موزه افزود: در طول تاریخ، حرم مطهر دو بار بهطور کامل تخریب شد و بخشی از آثار نیز در دورههایی از کشور خارج یا به حراج گذاشته شد، اما بخش قابلتوجهی از این میراث گرانسنگ با همت خادمان و علاقهمندان حفظ و به موزه منتقل شد. این موزه ابتدا در محدوده خیابان شهید مطهری کنونی قرار داشت و در سال ۱۳۶۱ به مکان فعلی منتقل شد.
مدیر موزه فاطمی با تأکید بر ماهیت مردمی این گنجینه تصریح کرد: تمامی آثار موجود در موزه، وقفی، نذری یا اهدایی هستند و موزه با مساحتی حدود ۱۲۰۰ متر مربع، تنها توانسته کمتر از یکبیستم آثار موجود را به نمایش بگذارد. تنوع آثار بهگونهای است که بیش از ۳۷ رده موضوعی و حدود ۱۴ تا ۱۵ گونه کلی آثار در این مجموعه نگهداری میشود.
حجتالاسلام قرهزاغ با اشاره به آغاز یک حرکت تحولی در سالهای اخیر گفت: پس از بررسی و مطالعه بیش از ۴۷ موزه معتبر ایران و جهان، «سند تحول موزه فاطمی» در شش محور اصلی از جمله چیدمان، روایتگری، مرمت، نگهداری، شناسنامهدار کردن آثار و تجربه بازدید تدوین شد.
وی افزود: برخلاف الگوهای رایج که موزهها را بر اساس دورههای تاریخی یا جنس آثار سامان میدهند، در موزه فاطمی مدل سوم چیدمان طراحی شد؛ مدلی مبتنی بر روایت و معنا. در این چارچوب، تالار نخست با عنوان «تالار هجرت» طراحی شده و بازدیدکننده از ابتدا با روایتی تمدنی از تاریخ اسلام و نقش حضرت معصومه(س) مواجه میشود.
مدیر موزه فاطمی ادامه داد: مسیر بازدید، از هنرهای آیینی و عاشورایی آغاز شده و با معرفی مشاغل و خدمات حرم، گنجینه خدام، خزانهداری، کلیدداری و سپس نقش حرم در تحولات اجتماعی و انقلاب اسلامی ادامه مییابد. از ماشینهای تایپ اعلامیههای انقلابی گرفته تا آثار شهدای مدافع حرم، همگی در قالب یک روایت تاریخی ـ اجتماعی ارائه شدهاند.
وی همچنین به بخش هدایا و نذورات اشاره کرد و گفت: از قرون گذشته تاکنون، هزاران شیء شامل جواهرات، فرش، پارچه، انگشتر، تسبیح و دیگر نذورات به حرم اهدا شده که بیش از ۴۰۰ نمونه آن در موزه به نمایش درآمده است.
یکی از غنیترین بخشهای موزه فاطمی، به گفته حجتالاسلام قرهزاغ، گنجینه قرآنی آن است که شامل بیش از ۲۵۰۰ جلد قرآن خطی میشود. وی تأکید کرد: نمایش نمونههایی از قرآنهای هر قرن، بهروشنی نشان میدهد که قرآن کریم تنها کتاب آسمانی است که در طول تاریخ دچار تحریف نشده و این خود پاسخی مستند به شبهات تاریخی است.
وی افزود: آثار شاخصی همچون قدیمیترین کاشی تاریخدار ایران مربوط به سال ۶۰۹ قمری، پرده کعبه، قرآنهای نفیس دوره قاجار و آثار هنری مرمتشده با حفظ اصالت تاریخی، از جمله شاخصههای ممتاز این موزه بهشمار میروند.
مدیر موزه فاطمی در پایان خاطرنشان کرد: چیدمان جدید موزه با عنوان مفهومی «از زر تا ظهور»، تلاشی است برای پیوند تاریخ، هنر، ایمان و انتظار؛ روایتی که موزه را از یک محل نمایش اشیاء، به یک رسانه تمدنی زنده تبدیل کرده است.
ارسال نظرات