چارچوب بندی راهبردی دشمن برای تولید اخبار ژئوپلیتیک در جنگ شناختی

به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی و اجتماعی خبرگزاری رسا، حجت‌الاسلام محمدمهدی محققی، مدیرعامل خبرگزاری رسا، در نشست «راهکارهای رسانه‌ای و تبلیغی مواجهه با جنگ شناختی دشمن در اغتشاشات اخیر» که با حضور اساتید حوزه و رسانه در سالن شهید دهقانی خبرگزاری رسا برگزار شد، با اشاره به تغییر ماهیت تقابل دشمنان با انقلاب اسلامی ایران گفت: تصاویر ذهنی  که رسانه معاند بر اساس آن دنیای اطراف مخاطب ایرانی را می سازد، با چارچوب هایی مغرضانه و از پیش تعیین شده، که معلول هژمونی رسانه ای و فضای برآمده از آن است، بازنمایی و تصویرسازی می شوند.

چارچوب بندی راهبردی دشمن برای تولید اخبار ژئوپلیتیک

وی افزود: از این لحاظ یک شگرد دشمن در شکل دهی افکار عمومی توسط رسانه های معاند، چارچوب بندی رویدادها و مسائل ژئوپلیتیک علیه منافع ملی کشور است.

استاد حوزه و دانشگاه با بیان این که چارچوب بندی راهبردی درباره اخباری صورت می پذیرد که دارای تم سیاسی هستند، اذعان کرد: در این شیوه، برخی جنبه های یک رویداد یا مشکل، انتخاب شده و در متون ارتباطی با تعریف خاصی از آن رویداد یا مشکل، برجسته می شود و پیرامون آن، تفاسیر علّی، تحلیل های سیاسی و یا توصیه های مغرضانه به مخاطب در حجم انبوهی از پیام تزریق می شود.

مدیرعامل خبرگزاری رسا با بیان این که چارچوب های خبری رسانه های معاند در اغتشاشات دی 1404 توجه مخاطبان را به برخی جنبه های روایت ساختگی و جعلی جلب می کنند، ادامه داد: این در حالی است که رسانه های خبری دشمن در این ایام عناصر روایت واقعی و مولفه های همسو با ارزش های نظام اسلامی و منافع ملی را کم رنگ یا حذف کردند؛ مولفه هایی که مخاطبان را به واکنش های سازنده رهنمون می سازد. 

وی افزود: سیاست مداران غربی و تحلیل گران اپوزیسیون که به دنبال تضعیف اقتدار جمهوری اسلامی ایران هستند، از طریق این چارچوب بندی های مغرضانه اعمال قدرت می کنند تا به مسئولان نظام فشار حداکثری برای امتیازگیری وارد کنند.

ژئوپلیتیک خبر؛ چارچوب مسلط جنگ شناختی

نویسنده کتاب فقه خبر با اشاره به مفهوم نوین «ژئوپلیتیک خبر» بیان کرد: امروزه خبر نقش مهمی در رسیدن به قدرت، حفظ، اعمال، انتقال، تولید، تقویت و یا تضعیف قدرت در مقیاس بومی، ملی، منطقه ای و جهانی دارد و رسانه‌های خبری ابزار اصلی مبارزات سیاست و قدرت شده‌اند.

وی با بیان اینکه رسانه‌های معارض و دشمنان جمهوری اسلامی به‌طور دقیق و برنامه ریزی شده از عناصر ژئوپلیتیک خبر استفاده می‌کنند، افزود: هدف نهایی دشمن در ژئوپلیتیک خبر دستیابی به اهداف سیاسی و امنیتی بر ضد نظام اسلامی با کمترین هزینه است و این امر از طریق تسخیر ذهن‌ها، مدیریت ادراک عمومی و تغییر محاسبات نخبگان و مردم دنبال می‌شود.

استفاده رسانه های معاند از عناصر ژئوپلیتیک خبر در اغتشاشات

مدیرعامل خبرگزاری رسا با تشریح مفهوم ژئوپلیتیک خبر تصریح کرد: در این چارچوب، خبر در پرتو انتقال اطلاعات، سازه‌ای راهبردی می‌شود که امنیت، تهدید، جنگ، صلح، وحدت و آینده قدرت را به‌صورت هدفمند بازنمایی می‌کند.

وی در تعریف عناصر موثر در ژئوپلیتیک خبر، آن را عناصری دانست که از طریق خبر و تولیدات رسانه ای، تولید قدرت کرده و با بهره گیری از ظرفیت رسانه ها و قدرت خبر بر روابط مردم و حاکمیت و رفتار بازیگران سیاسی تاثیرگذاری می کند.

مدیرعامل خبرگزاری رسا ادامه داد: یکی از مهم‌ترین عناصر سازنده ژئوپلیتیک خبر، سازه «امنیت» است. در حوادث و اغتشاشات سال‌های اخیر خصوصا اغتشاشات دی 1404، طراحی‌های اطلاعاتی سرویس‌های جاسوسی بیگانه و برجسته‌سازی حمایت‌های آشکار مقامات آمریکایی به‌ویژه ترامپ نقش مهمی در القای احساس حمایت و تشجیع عناصر اغتشاشگر و تشدید نافرمانی های مدنی و هدایت ناآرامی‌ها به سوی تروریسم داشت.

حجت‌الاسلام محققی با اشاره به دیگر سازه‌های ژئوپلیتیک خبر گفت: سازه «تهدید» از طریق تکرار مداوم احتمال حمله نظامی آمریکا و رژیم صهیونی بازتولید شد تا احساس ناامنی، ترس و نگرانی دائمی در جامعه شکل بگیرد. در کنار آن سازه «جنگ» با برجسته‌سازی نمونه‌هایی مانند ونزوئلا و تهدید آمریکای لاتین و دخالت در مسائل داخلی گرینلند و تصرف آن دنبال شد تا ذهن افکار عمومی برای سناریوهای مداخله نظامی خارجی و سایه جنگ دوباره آماده شود. اما این اقدام هم با ناکامی مواجه شد و آمادگی های دفاعی و تقابلی و پیش کنشی نیروهای مدافع کشور را برانگیخت.

وی افزود: در مقابل سازه «صلح» نیز به‌صورت گزینشی مورد استفاده قرار گرفت؛ به‌عنوان نمونه موضوع مذاکرات دور جدید با میانجیگری سعودی و عمان در کشور عمان با بازیگری افرادی مانند ویتکاف با هدف القای امکان‌پذیری امتیازگیری مطرح شد.

مدیرعامل خبرگزاری رسا با اشاره به سازه «وحدت» اظهار داشت: رسانه‌های دشمن تلاش کردند با هم‌راستا نشان دادن جریان‌های ناهمگون اپوزیسیون مانند سلطنت‌طلبان، منافقین و برخی گروه‌های چپ نوعی وحدت علیه نظام جمهوری اسلامی ایران و نوعی همسانی عملکردی و منافع مشترک بین آنها ایجاد کنند که ناموفق بودند.

وی سازه «آینده‌نگاری» را یکی دیگر از ابزارهای مهم دشمن در جنگ شناختی در طول اغتشاشات اخیر دانست و گفت: سناریوی مضحک گذار و دفترچه دوران اضطرار ربع پهلوی با ادعای دروغین جلوگیری از خلا قدرت، توقف خدمات حیاتی یا خروج کشور از مسیر بازسازی و نمایش‌های نمادین نخ نما شده از سوی رضا پهلوی منفور مردم، تلاشی برای آینده‌فروشی رسانه‌ای و اقناع افکار عمومی درباره یک آلترناتیو ساختگی بود که حتی مورد انتقاد شدید اپوزیسیون هم واقع شد.

نقش‌های رسانه‌ های معاند در کدهای ژئوپلیتیکی اغتشاشات تروریستی

حجت‌الاسلام محققی با بیان اینکه رسانه‌های دشمن در ژئوپلیتیک خبر نقش‌های فعالی ایفا می‌کنند، گفت: یکی از این نقش‌ها، «تحمیل» است؛ به این معنا که با فشار معدودی سلطنت طلب فراری و سرمایه‌گذاری گسترده رسانه‌ای، گسیختگی، تضاد و تعارض بین اپوزیسیون خارج و مخالفان داخل علاج و گزینه‌ای خاص مانند رضا پهلوی به‌عنوان تنها بدیل ممکن برای سردمداری مخالفان نظام معرفی شده و سایر گزینه‌ها حذف یا تضعیف می‌شوند.

وی ادامه داد: در این فرآیند حتی هیئت حاکمه آمریکا نیز تحت تأثیر این فضا قرار گرفت و ایده توهمی تغییر نظام جمهوری اسلامی و روی کارآمدن ربع پهلوی به‌عنوان یک گزینه جدی به آنان تحمیل شد.

خطای محاسباتی دشمن

مدیرعامل خبرگزاری رسا با اشاره به نقش رسانه‌های معاند در ایجاد خطای محاسباتی سیاستمداران غربی افزود: حجم بالای تحلیل‌های جهت‌دار و اطلاعات نادرست باعث شد حاکمان آمریکا دچار برآوردهای اشتباه شوند. مواضع متناقض ترامپ نمونه‌ای روشن از این خطای محاسباتی است که ریشه در فضای فشار شدید رسانه‌ های معاند و اغتشاش‌محور داشت.

پروژه مشروعیت‌زدایی از طریق آمارسازی

مدیرعامل خبرگزاری رسا «مشروعیت‌زدایی از نظام اسلامی» را یکی دیگر از نقش‌های رسانه‌های معارض در اغتشاشات دیماه 1404 دانست و گفت: از طریق نظرسنجی‌های جعلی و آمارسازی، پروژه مشروعیت قهقرایی کلید خورد و این ادعا مطرح شد که اکثریت جامعه ایرانی خواهان تغییر نظام هستند؛ در حالی که این روایت‌ها فاقد پشتوانه واقعی بود و حضور پرشور ده ها میلیونی مردم ایران در 22 دی ماه در سراسر کشور نشان داد که مردم حامی نظام  و مدافع رهبری هستند و مهر ابطالی بر دسیسه های آمریکای جنایتکار و خباثت های رسانه های معاند زدند و خواهان مجازات عوامل تروریستی و حامیان آنان شدند.

حجت‌الاسلام محققی ادامه داد: هم‌زمان پروژه «مشروعیت‌زایی براندازان» توسط عوامل رسانه ای دشمنان ملت ایران دنبال شد و با نمایش رضایت ساختگی از جریان پهلوی منفور، تلاش کردند نظام جمهوری اسلامی را فاقد پایگاه اجتماعی نشان دهند.

شبیه‌سازی مراحل پیروزی انقلاب اسلامی

مدیرعامل خبرگزاری رسا با اشاره به نقش «مشابهت‌سازی تاریخی مراحل پیروزی انقلاب اسلامی» تصریح کرد: دشمن تلاش کرد مراحل منتهی به پیروزی انقلاب اسلامی در دوران مبارزات با رژیم طاغوتی پهلوی را شبیه‌سازی کند؛ از القای انسداد سیاسی و ناکارآمدی نظام گرفته تا رادیکال‌سازی فضای دانشگاه ها و طرح موضوع رفراندوم.

وی با تأکید بر اهمیت روایت‌سازی گفت: رسانه‌های معارض از روایت‌های متنوعی استفاده می‌کنند؛ روایت کمیک برای تمسخر و تخریب اقتدار نظام، روایت تراژیک برای برانگیختن احساس ترحم، روایت حماسی برای قهرمان‌سازی از اغتشاشگران تروریست و حتی روایت رمانتیک برای مدیریت عواطف و احساسات مخاطبان.

حجت‌الاسلام محققی افزود: روایت فریب با تمرکز بر قشر خاکستری و ایجاد تزلزل در بنیان خانواده ها و روایت مرزبندی هویتی و دیگری سازی با هدف تبدیل اکثریت حامی نظام به اقلیت نیز از دیگر ابزارهای رسانه های دشمن بود که همگی با هدایت های حکیمانه رهبر معظم انقلاب، ایستادگی نیروهای حافظ امنیت و حضور میلیونی مردم شکست خورد.

مدیرعامل خبرگزاری رسا با اشاره به گفتمان پهلویسم گفت: در این گفتمان، فساد ساختاری پهلوی یا حذف می‌شود یا به حاشیه رانده می‌شود و در مقابل القای ناکارآمدی نظام جمهوری اسلامی برجسته می‌گردد. همچنین پروژه تجزیه نرم و ترویج عافیت‌طلبی با این ادعا که انقلاب اسلامی تکلیفی فراتر از توان جامعه بوده دنبال می‌شود.

راهکارهای مقابله با جنگ شناختی دشمن در الگوی اغتشاشات تروریستی

وی در ادامه با شمردن راهکارهای امنیتی، سیاسی، رسانه ای، تقنینی و سیاستی برای مقابله با جنگ شناختی و الگوهای اغتشاشات تروریستی دشمن گفت: در ابعاد امنیتی، باید الگوهای تکراری سرویس های جاسوسی دشمن در شبکه سازی تروریستی و هدایت چرخه مسائل و مشکلات به سوی اغتشاش و تروریسم شناسایی و خنثی شود. از سویی، الگوهای مقابله ای نیروهای داخلی نیز برای دشمن شناسایی شده و نیازمند تغییر و تدبیر در این خصوص هستیم.

استاد حوزه و دانشگاه راهکارهای سیاسی را دارای اهمیت راهبردی دانست و مواردی از قبیل بالابردن هزینه اغتشاش و تروریسم، مقابله به مثل در چارچوب ضوابط، افزایش اقتدار درون زا و تبعیت از رهنمودهای رهبر معظم انقلاب را از جمله این راهکارها برشمرد.

وی در سرفصل راهکارهای رسانه ای، تبلیغ تهاجمی مورد تاکید رهبر معظم انقلاب را دارای اهمیت در خنثی کردن اقدامات رسانه ای معاندان ارزیابی کرد و شیوه هایی مانند مقایسه، شکست خط روایت و قصه مجادله برای اغتشاش، تحقیر، عادی سازی اعتراض و مرزبندی بین اعتراض و تروریسم مسلحانه، کوچک نمایی و درشت نمایی، هجو دشمن و روایت ایثار مدافعان امنیت را از جمله اقدامات تبلیغ تهاجمی دانست.

پژوهشگر سیاستگذاری فرهنگی با بیان این که دشمن سرمایه‌گذاری گسترده‌ای بر جریان‌های همسو و غیرهمسو انجام داده است و ما نیازمند شناسایی دقیق این جریان‌ها هستیم، گفت: صهیونیست‌ها با القای روایت مأموریت آخرالزمانی برای ترامپ تلاش کردند سیاست خارجی ایالات متحده را با اسطوره‌سازی پیوند بزنند که شکست این روایت فریبنده، نیازمند گفتمان بین الادیانی است.

حجت‌الاسلام محققی در بیان راهکارهای تقنینی به مواردی مانند تسریع مجلس شورای اسلامی در تصویب طرح هایی در راستای حکمرانی قانونمند فضای مجازی و مقابله با اخبار جعلی و تنظیم گری محتواهای تولیدی و منتشر شده در نمایش خانگی اشاره و خاطرنشان کرد: در سطح سیاستگذاری فرهنگی، نیازمند اسناد سیاستی و بالادستی در موضوعاتی نظیر دیپلماسی سایبری، نظام جامع رسانه ای، شناخت و تدبیر در خصوص مصرف رسانه ای نسل های جوان و بازی های ویدیویی و آنلاین هستیم. 

وی در پایان تاکید کرد: ایجاد قرارگاه منسجم جنگ شناختی یک نیاز فوری است؛ چراکه تاکنون اقدام جامعی در این حوزه شکل نگرفته و در حوزه حکمرانی در عرصه ادراکی نیز هنوز به نقطه مطلوب نرسیده‌ایم.