تأکید آیت‌الله نوری همدانی بر لزوم حفظ محیط زیست به عنوان تکلیف شرعی و امانت الهی

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمدلله رب العالمین والصلاة والسلام على حبيب اله العالمين المصطفى ابى القاسم محمد وعلى آله الهداة الميامين لاسيما بقية الله في الارضين واللعنة الدائمة على أعدائهم أجمعين إلى قيام يوم الدين.

 

خداوند متعال در مسیر رشد و کمال وسعادت مادی و معنوی؛ بستر زندگی پاک و سالم را برای انسان فراهم نموده است. و محیط زیست طبیعی و انسانی را به عنوان امانت در اختیار بشریت قرار داده است. هرچه به آن محتاجیم از نعمت‌های بیکران؛ برایمان آفریده و مسخر گردانیده است. ﺣﻔﺎﻇﺖ، اﺣﯿﺎء، و ﺑﻬﺴﺎزی آن؛ مصداق شکر نعمت و حفظ امانت است و واجب شرعی و مسئولیت مشترک آحاد جامعه بشری است. 

 

حضرت امیرالمؤمنين على بن ابى طالب «عليه السلام» مى‌فرمايد: (اِتَّقُوا اللّه في عِبادِهِ و بِلادِهِ فإنّكُم مَسؤولُونَ حتّى عنِ البِقاعِ و البَهائمِ، أطِيعُوا اللّه و لا تَعصُوه (خطبه ۱۶۶ نهج البلاغه ) 

درباره بندگان خدا و سرزمین الهی تقوا پیشه کنید و شما مسئولید حتی نسبت به زمین و جانوران. از خداوند پیروی کنید و او را نافرمانی نکنید.

 

بنابراین حفظ محیط زیست؛ تکلیف واجب الهی است. و قابل انطباق بر حفظ؛ احیا؛ بهسازی؛ درﯾﺎ، درﯾﺎﭼﻪ، رودﺧﺎﻧﻪ، ﻣﺨﺰن ﺳﺪﻫﺎ، ﺗﺎﻻب، آﺑﺨﻮان زﯾﺮزﻣﯿﻨﯽ، ﺟﻨﮕﻞ، ﺧﺎك، ﻣﺮﺗﻊ و هوا؛ ﺗﻨﻮع زﯾﺴﺘﯽ و اﻋﻤﺎل ﻣﺤﺪودﯾﺖ ﻗﺎﻧﻮﻧ‌ﻤﻨﺪ در ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از اﯾﻦ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ ﺗﻮان و ﻇﺮﻓﯿﺖ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﺤﻤﻞ و ﺗﻮان ﺑﺎزﺳﺎزي آﻧﻬﺎ ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎ و ﺷﺎﺧﺺ ﻫﺎی ﭘﺎﯾﺪاري، ﻣﺪﯾﺮیت جامع نگر و ﺣﻔﺎﻇﺖ از ﻣﻨﺎﺑﻊ ژﻧﺘﯿﮏ و ارﺗﻘﺎء آﻧﻬﺎ ﺗﺎ ﺳﻄﺢ شاخص‌های فنی وکارشناسی در عرصه‌های گوناگون زیست محیطی است.

 

از سوی دیگر تخریب عامدانه محیط زیست عمومی؛ موجب تضییع حقوق انسان‌ها و اضرار به غیر و خیانت در امانت عمومی و کفران نعمت و ناسپاسی و حرام شرعی؛ و در برخی موارد نظیر انواع آلودگی‌ها که موجب بیماری و به مخاطره قرار دادن جان انسان‌ها است، موجب ضمان شرعی است. اهتمام قرآن کریم و روایات و منابع دینی و فقه اهل بیت (علیهم السلام) به حفظ محیط زیست و یادآوری مخاطرات امنیتی تخریب آن کاملا روشن است.

ـ توجه آیات قرآنی به نهی از فساد در زمین بعد از اصلاح آن 

ـ مذمت شدید آشکار شدن فساد در دریا و خشکی در اثراقدام منفی انسان‌ها

ـ سیره پیامبر اکرم (صلی الله علیه و اله) در حفظ محیط زیست و نهی از قطع درختان حتی در جنگ 

ـ توصیه‌های امام علی (علیه السلام) درباره حق حیوانات و منابع طبیعی؛ 

تنها نمونه‌ای کوچک از آموزه‌های قرآن و سنت معصومین (علیهم السلام) به حفظ محیط زیست است.

 

علاوه بر آن اصل ۴۰ و ۴۵ و۵۰ و اصل ۱۷۶ قانون اساسی و 

ـ سیاست‌های کلان درباره محیط زیست و منابع طبیعی در جمهوری اسلامی ایران در باره محیط زیست؛ مخاطرات محیطی و امنیت ملی است.

ـ غفلت از محیط زیست: آلودگی هوا، فرونشست زمین، تخریب جنگل‌ها مخاطرات ملی را به همراه دارد.

ـ نقش نهادهای مردمی و جهادی در احیای مراتع و منابع محیط زیست بسیار مهم است.

 

در اینجا لازم می دانم بر نکات زیر تاکید نمایم:

۱.  لزوم بهره‌مندی از ظرفیت حوزه‌های علمیه در ترسیم و تبیین احکام جامع فقهی و قواعد و موازین شرعی ابعاد گوناگون مخاطرات محیطی بر امنیت ملی و نیز بهره‌مندی از ظرفیت کارشناسی نخبگان و کارشناسان ودانشگاهها در آموزش عمومی مخاطرات محیطی بر امنیت ملی برای عموم مردم.

۲.   ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﺟﺎﻣﻊ، ﻫﻤﺎﻫﻨﮓ و ﻧﻈﺎم‌ﻣﻨﺪ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺣﯿﺎﺗﯽ از ﻗﺒﯿﻞ ﻫﻮا، آب، ﺧﺎك و ﺗﻨﻮع زﯾﺴﺘﯽ ﺑﻮﯾﮋه ﺑﺎ اﻓﺰاﯾﺶ ﻇﺮﻓﯿﺖ‌ﻫﺎ و ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪی‌ﻫﺎی ﺣﻘﻮﻗﯽ و ﺳﺎﺧﺘﺎری ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ روﯾﮑﺮد ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﻣﺮدمی.

۳.  توجه به تحقق عدالت بین نسلی و پایداری منابع زیست محیطی

۴.  ارتقای سلامت عمومی و کیفیت زندگی متناسب با بهسازی محیطی با هماهنگی دستگاه‌های گوناگون و همکاری مردم

۵.  تقویت کارآمدی حکمرانی در عرصه حفظ و ارتقای محیط زیست به گونه‌ای که موجب دفع و رفع مخاطرات امنیت ملی و مقابله با بحران‌های زیست‌محیطی گردد.

 

در پایان؛ مراتب سپاس و تقدیر خویش را از برگزارکنندگان همایش سراسری مخاطرات محیطی و امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران توسط دانشگاه امام حسین (علیه السلام) اعلام می‌دارم و موفقیت دست‌اندرکاران در تحقق اهداف همایش را مسالت می‌نمایم. و نیز سربلندی و طول عمر با عزت رهبر معظم انقلاب اسلامی حضرت آیت الله خامنه‌اى «مدظله العالى» و دفع کید و مکر دشمنان عنود اسلام و ایران و برقراری امنیت همه ملت عزیز و عموم بلاد مسلمین و دفع مخاطرات از آنان و جلب توجهات خاصه حضرت بقية الله الأعظم «عجل الله تعالى فرجه الشريف» را مسألت مى‌نمایم.  

 

والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته 

۱۴۰۴/ ۱۱/ ۵

حسین نوری همدانی