چرا هنوز سندی برای مقابله با تحریم نداریم؟
سالهای زیادی است که کشورمان تحت شدیدترین تحریمهای اقتصادی است؛ اما تا به امروز شاهد تدوین یک سند برای مقابله با تحریمهای دشمنان نبودیم، علاوه بر این در سندهای بالادستی که عمده سیاستهای اقتصادی کشور بر اساس آن تهیه و تصویب میشود، تدبیر چندانی برای مقابله با تحریمها اندیشده نشده است.
عدم وجود سند مقابله با تحریمهای اقتصادی
در شرایطی که اقتصاد کشور بیش از 15 سال است که با تحریمهای شدید روبه رو است نه دولت و نه مجلس سندی برای مقابله با تحریمهای اقتصادی تهیه نکردند، این در شرایطی است که بسیاری از کشورهایی که تحریمهای بسیار کمتر و با شدت کیفی پایینتری را تجربه کردند بلافاصله به تهیه سندی برای مقابله با تحریمها اقدام کردند اما در کشوری که بیش از دو دهه در تحریم است، هیچ سندی برای مقابله با تحریمهای اقتصادی و کاهش اثر تحریمهای اقتصادی وجود ندارد.
چین و روسیه پیشگام در مقابله با تحریمهای اقتصادی
چین زمانی که آمریکا اقدام به اعمال تحریمهایی علیه شرکتهای چینی گرفت اقدام به تهیه سندی اقتصادی برای مقابله با تحریمها کرد؛ وزارت بازرگانی چین سندی تحت عنوان «مقررات مقابله با اعمال و قوانین ناعادلانه فراسرزمینی و سایراقدامات خارجی» تهیه کرد که در این سند از نهادهای تحریم شده حمایت میشد، علاوه بر این هر فرد حقوقی یا حقیقی که این قانون را نادیده بگیرد در دادگاههای چین محاکمه خواهد شد.
روسیه هنگامی که در سال 2014 توسط اتحادیه اروپا و آمریکا تحریم شد بلافاصله دولت روسیه تصمیم گرفت صندوقی برای ترمیم شرکتها و بنگاههای آسیب دیده از تحریم ایجاد کند تا امکان ادامه حیات صنایع و بنگاههایی که تحت تحریم آسیب دیدند فراهم شود.
امیدواری به رفع تحریم مانع خنثی سازی؟!
ولی تا به امروز در ایران که بیشاز دو کشور دیگر تحریم شده است و تحریمهای سنگینتر و سختتری هم دارد نه سندی تدوین شده است و نه صندوقی برای ترمیم بنگاههای آسیب دیده از تحریمهای اقتصادی تشکیل شد. به نظر میرسد سیاستگذار در مقاطعی به رفع تحریمها امیدوار بوده است در نتیجه اقدامی برای خنثی سازی تحریمها صورت نداده است و حتی اسناد بالادستی در کشور را هم به گونهای تصویب میکردند که گویی کشور وضعیتی عادی دارد و جنگ اقتصادی دشمن را نادیده میگیرند؛ برای مثال در برنامه ششم توسعه دولت بیش برآورد زیادی در فروش نفت داشت که عملا به واسطه تحریم محقق نشد. در برنامه هفتم توسعه در بخش اقتصادی برنامهای برای مقابله با تحریمهای اقتصادی اشاره نشده است.
یکپارچگی سیاستگذاران؛ لازمه اجرای سند مقابله با تحریم
به نظر میرسد اولین گام برای مقابله و خنثی سازی تحریمهای ظالمانه غرب تهیه سند و قانونی برای مقابله با اثرات تحریمهای اقتصادی باشد، در این سند سیاستگذار باید تداوم وضعیت تحریمی را مفروض بگیرد و نهادهای مختلف اقتصادی نیز در دولت و مجلس در تهیه این سند دخیل باشند؛ از طرفی باید تمام ارکان اقتصادی کشور برای اجرای این سند یکدست شوند. تنها با چنین اقداماتی است که میتوان تحریم را در کشور در ابتدا کم اثر و سپس خنثیسازی کرد؛ در غیر این صورت به واسطه ناهماهنگیهای بخشی و اختلاف نظر میان دستگاهها و نهادهای سیاستگذار مقابله با تحریم و خنثی سازی آن محقق نخواهد شد.