ضرورت تقویت روایت وحدت ملی در برابر جنگ ترکیبی دشمن

مریم اسماعیلی، پژوهشگر و استاد حوزه، در گفت‌وگوی تفصیلی با خبرنگار سرویس فرهنگی و اجتماعی خبرگزاری رسا، با اشاره به تهدیدات نوین و جنگ ترکیبی دشمنان علیه ملت ایران، بر لزوم تقویت روایت انسجام و وحدت ملی تاکید کرد.

وی اظهار داشت: برای ایجاد یک جامعه منسجم، مردم باید احساس کنند که در یک «کشتی مشترک» نشسته‌اند، به‌گونه‌ای که بقا و پیشرفت همه به هم گره خورده است.

این استاد حوزه افزود: تکیه بر هویت مشترک و پررنگ کردن نمادها و ارزش‌هایی که تمام اقشار جامعه، با هر سلیقه سیاسی و فرهنگی، بر آن‌ها توافق دارند، کلید اصلی این امر است. حب وطن، تاریخ مشترک و ارزش‌های انسانی و دینی، می‌تواند به عنوان پیوندهای قدرتمند عمل کند.

وی با بیان اینکه ادبیات مسئولان و نخبگان باید از دسته‌بندی‌های مخرب «خودی و غیرخودی» فاصله بگیرد، خاطرنشان کرد: پرهیز از دوقطبی‌سازی و به رسمیت شناختن تفاوت دیدگاه‌ها در فضای گفت‌وگوی سالم، خود بزرگترین عامل وحدت است.

اسماعیلی در بخش دیگری از صحبت‌های خود به احیای اعتماد عمومی به عنوان پیش‌نیاز هر نوع وحدت اشاره کرد و گفت: انسجام زمانی شکل می‌گیرد که مردم صداقت و کارآمدی را در عمل ببینند. شفافیت در تصمیم‌گیری‌ها، مبارزه قاطع با فساد و پاسخگویی مسئولانه، سه رکن اصلی برای جلب اعتماد عمومی هستند.

رسانه؛ تیغ دولبه یا محور همبستگی

این پژوهشگر فرهنگی در تشریح وظایف رسانه‌ها در تقویت وحدت ملی، رسانه را ابزاری «دولبه» توصیف کرد که می‌تواند هم عامل تفرقه و هم محور همبستگی باشد.

وی تاکید کرد: رسانه‌ها باید زاویه دید خود را از «اختلاف» به «اشتراک» تغییر دهند. تمرکز بر سوژه‌ها، موفقیت‌ها و قهرمانانی که متعلق به همه مردم هستند، نه یک جناح خاص، و بازتاب عادلانه و محترمانه تنوع اقوام و اقشار، راهکاری ضروری در این زمینه است. 

وی با اشاره به جنگ روانی دشمن، مقابله فعال با عملیات روانی را وظیفه‌ای خطاب دانست و افزود: ارتقای سواد رسانه‌ای مردم و افشای سریع و مستند اخبار جعلی (Fake News) که با هدف ایجاد یأس یا تفرقه پمپاژ می‌شوند، امری اجتناب‌ناپذیر است.

اسماعیلی در ادامه به سبک روایتگری رسانه‌ها اشاره کرد و گفت: رسانه باید از سیاه‌نمایی مطلق و امیدبخشی‌های واهی بپرهیزد. بیان مشکلات در کنار ارائه «راه‌حل» و تصویر کردن «تلاش‌های موفق» برای رفع آن‌ها، رویکردی امیدبخش و واقعی است.

درس‌هایی از صدر اسلام برای جامعه امروز

مریم اسماعیلی در پاسخ به این پرسش که چگونه می‌توان با بازخوانی تاریخ صدر اسلام، الگویی برای جامعه امروز ترسیم کرد، گفت: تاریخ نباید صرفاً به عنوان یک قصه خوانده شود، بلکه باید «اصول حاکم» بر آن استخراج و به‌روزرسانی شود.

وی الگوسازی از «پیمان برادری» (مواخات) را نمونه‌ای بارز دانست و توضیح داد: پیامبر اکرم (ص) پیش از هر اقدام نظامی یا سیاسی در مدینه، بین مسلمانان عقد اخوت بستند و با غیرمسلمانان «منشور مدینه» را امضا کردند. این نشان می‌دهد که همزیستی مسالمت‌آمیز و اتحاد داخلی، مقدم بر هر چیز دیگری است.

وی تحلیل رفتار رهبران در بحران‌ها را نیز حائز اهمیت دانست و افزود: بازخوانی نحوه عبور مسلمانان از محاصره‌های اقتصادی شدید (مانند شعب ابی‌طالب) یا تهدیدات نظامی (مانند جنگ احزاب) با تکیه بر مقاومت، نوآوری (مثل کندن خندق) و همدلی، درس‌های بزرگیدی برای امروز دارد. تمرکز بر اخلاق و مدارا و برجسته کردن سیره اخلاقی پیامبر (ص) و امیرالمؤمنین (ع) در برخورد با مخالفان و مدارا با مردم، باید الگوی مدیریت امروز قرار گیرد.

انتظار پویا؛ گره‌گشایی اجتماعی به نیت امام زمان (عج)

این استاد حوزه در پایان درباره چگونگی زنده کردن دلگرمی به نصرت الهی و حضرت حجت (عج) در بین مردم، اظهار داشت: امید به نصرت الهی زمانی در دل‌ها زنده می‌شود که با عقلانیت و عمل‌گرایی پیوند بخورد.

وی مفهوم «انتظار پویا» را تشریح کرد و گفت: انتظار به معنای دست روی دست گذاشتن نیست. باید این نگاه ترویج شود که منتظر واقعی، کسی است که در حد توان خود برای اصلاح جامعه، رفع فقر، توسعه علم و برقراری عدالت تلاش می‌کند.

اسماعیلی با استناد به آیه قرآن «إن تَنصُرُوا اللهَ یَنصُرکُم»، خاطرنشان کرد: این یعنی نصرت الهی زمانی نازل می‌شود که انسان‌ها در مسیر حق قدم بردارند و تلاش کنند. امید دادن به مردم باید همراه با دعوت به حرکت و مسئولیت‌پذیری باشد.

وی در خاتمه خواستار ایجاد پویش‌های مردمی برای کمک به یکدیگر و حل مشکلات اقتصادی به نیت امام زمان (عج) شد و گفت: وقتی مردم برکات حضور معنوی ایشان را در گره‌گشایی‌های روزمره احساس کنند، دلگرمی و ارتباط قلبی عمیق‌تری شکل می‌گیرد.