دین همچنان ستون فقرات هویت ایران است

به گزارش خبرنگار گروه فرق و ادیان خبرگزاری رسا، دکتر مهدی جمشیدی، عضو گروه فرهنگ‌پژوهی پژوهشکده فرهنگ و مطالعات اجتماعی، در نشست هم اندیشی چنگ و پسا جنگ تحمیلی سوّم، اسلام و ایران که دیروز در پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی برگزار شد،  با اشاره به ناتوانی در تولید نظریه از دل واقعیت، اظهار کرد: متأسفانه در این برهه کارگاهی که جنگ را یک برهه عینی می‌دانم، نتوانستیم مبانی را به مسائل گره بزنیم و مبانی را ترجمه به مسئله کنیم. وقتی با واقعیت مماس می‌شویم، نمی‌توانیم از دل واقعیت نظریه استخراج کنیم و به گفتن کلیات بسنده می‌کنیم.

 

دکتر جمشیدی با بیان اینکه «چشم جامعه نسبت به آمریکا در اثر آتش جنگ باز شد»، تصریح کرد: نه در اثر استدلال‌های ما، بلکه علت جامعه را روشن کرد، نه دلیل. ما یا دلیل نداشتیم یا دلیل‌هایمان ضعیف بوده یا درست عرضه به جامعه نشده و این را نقصان بسیار بزرگی می‌دانم.

 

وی در بخش دیگری از سخنانش با هشدار نسبت به تلاش جریان روشنفکری سکولار برای روایت عرفی از مقاومت ایرانیان مسلمان، گفت: در متن جنگ، جریان روشنفکری سکولار دنبال نوعی تحول گفتمانی است. این جریان با زیرکی و به صورت کاملاً رندانه، عناصر هویتی ما را جابجا می‌کند.

 

 

عضو گروه فرهنگ‌پژوهی پژوهشکده فرهنگ و مطالعات اجتماعی، در ادامه با رد روایت‌های سکولار، اظهار کرد: ستون فقرات هویت جامعه ایران دین است. جریان روشنفکری سکولار هرگز به این باور نیست و معتقد است اگر دهه شصت اینگونه بوده، الان قطعا اینگونه نیست.

 

وی با اشاره به شواهد عینی قدرت دین در جامعه ایران، افزود: قدرتمندترین عامل بسیج اجتماعی در جامعه ایران همچنان دین بوده و همچنان هم هست. اصل انقلاب اسلامی که ماهیت دینی داشته، دفاع مقدس که در آن دیانت و دین حماسی و انقلابی برجسته است، شبکه هیئت‌ها و مناسک دینی مثل اربعین که بزرگترین اجتماعات را به راه می‌اندازد، همه نشان می‌دهند که دین همچنان قدرت دارد در جامعه ایران اجتماعات عظیم به راه بیندازد.

 

دکتر جمشیدی تأکید کرد: دین را باید همچنان امر فراگیر و عمومی بدانیم. اگر هم این‌گونه نباشد، روشنفکری که به هویت این تاریخ معتقد است، نباید تابع واقعیت اجتماعی منفی باشد، بلکه باید دنبال تغییر باشد.

 

وی در ادامه با اشاره به تلاش برای زدودن دین از معنای مقاومت، گفت: در جنگ اخیر شاهد نوعی تقلیل‌گرایی عامدانه سکولاریستی هستیم. مقاومت را دارند به ایران به مثابه یک جغرافیای نژادی و یک تاریخ عرفی تقلیل می‌دهند. در تمام مواضع‌شان دو عنصر هویتی را کامل حذف می‌کنند: اسلام و انقلاب.

 

دکتر جمشیدی با بیان اینکه «در مورد اسلام معتقدند که دین دیگر معنا بخش نیست»، تصریح کرد: در مورد انقلاب می‌گویند موضوعیت ندارد، بلکه متهم است. اگر جنگ خاتمه پیدا کند، باید برویم سراغ انقلاب و گریبان او را بگیریم. این روایت بسیار ناصوابی است و ظلم در حق انقلاب است.

 

وی در بخش دیگری از سخنانش با تأکید بر ضرورت توجیه دینی برای مقاومت، اظهار کرد: مقاومت دلیل می‌طلبد و هر دلیلی صدالبته استحکام ندارد. در ایران دلیل غیردینی برای مقاومت وجود دارد، مثل ایرانی با غیرت یا ارجاع به استقلال، اما این کفایت و ماندگاری ندارد، چون حجم فشار زیاد است و رنگ می‌بازد. آنچه می‌ماند و قدسیت دارد، دلیل دینی است.

 

 

دکتر جمشیدی در ادامه با اشاره به تحولات جهانی، گفت: جهان در حال گذار است. نظریه شرقی شدن قدرت یک واقعیت است. انتقال قدرت از غرب به شرق یک واقعیت است و غرب واقعاً در حال افول و فرسایش است. نقطه آغاز درخشانش انقلاب ایران بود و امروز شاهد بازیگران جدید در عرصه جهانی هستیم.

 

عضو گروه فرهنگ‌پژوهی پژوهشکده فرهنگ و مطالعات اجتماعی، با بیان اینکه «ترامپ تبدیل به کاتالیزور شتاب‌دهنده برای افول آمریکا شده»، تأکید کرد: پیچ تاریخی امروز کاملاً عیان‌تر و روشن‌تر شده، مخصوصاً در اثر این جنگی که با آن دست به گریبان هستیم.

 

وی با بیان اینکه «بعضی جنگ‌ها چیزی بیشتر از جنگ هستند»، اظهار کرد: جنگ اخیر از ایران واقعاً دارد یک ابرقدرت نوپدید می‌آفریند. ظرفیت‌ها دارند بالفعل می‌شوند، امکان‌ها و استعدادها عیان می‌شوند و در یک کلمه، اراده تاریخی کارساز شده است.

 

دکتر جمشیدی با اشاره به سخن رهبر شهید مبنی بر «ما کوتاه نمی‌آییم»، تصریح کرد: این اراده مومنانه دارد مبدا تاریخ جدید می‌شود. اراده‌ای ایمانی و توحیدی که کارساز شده و امروز تحلیلگران و راهبردپردازان غربی تصریح می‌کنند که ایران در کنار روسیه و چین نشسته است.

 

وی در پایان تأکید کرد: جنگ اخیر اگرچه در پوسته ظاهریش لطمات و تلفات داشته و دردناک بوده، اما این جنگ به یک عامل انتقالی در لایه تاریخی تبدیل شده است.