نگاهی به افقهای روشن علم و فناوری در ایران از منظر رهبر شهید
به گزارش خبرنگار سرویس سیاسی خبرگزاری رسا، امام شهید، حضرت آیتالله العظمی سید علی خامنهای، همواره با نگاهی به افقهای دوردست، تصویری روشن و امیدوارکننده از آینده علم و فناوری در ایران ترسیم کردند. ایشان با درک عمیق از اهمیت علم به عنوان موتور محرکه تمدنسازی و اقتدار ملی، همگان را به تلاش برای رسیدن به قلههای دانش و فناوری تشویق می کردند.
در این مختصر، به تبیین چشمانداز آینده علم و فناوری از منظر قائد شهید میپردازیم.
1. ایران کشوری پیشتاز در علم و فناوری
رهبر شهید بارها بر این آرمان تأکید کردند که ایران اسلامی باید به کشوری «پیشتاز» در عرصه علم و فناوری در منطقه و جهان تبدیل شود. ایشان دستیابی به این جایگاه را نه تنها ممکن، بلکه ضروری برای تأمین منافع ملی، حفظ استقلال و ایفای نقش مؤثر در معادلات جهانی میدانستند. این چشمانداز، مستلزم تلاشی همهجانبه از سوی نخبگان، دانشگاهها، مراکز تحقیقاتی و سیاستگذاران است.
2. تأکید بر مرزهای دانش و فناوریهای نوظهور
امام شهید همواره بر لزوم «ورود به مرزهای دانش» و «پیشتازی در فناوریهای نوظهور» تأکید فرمودند. ایشان حوزههایی چون نانو فناوری، بیوتکنولوژی، علوم شناختی، هوش مصنوعی، انرژیهای نو و علوم فضایی را از جمله عرصههایی میدانند که آینده علم و قدرت جهانی را رقم خواهند زد و ایران باید در این زمینهها حضور فعال و تأثیرگذاری داشته باشد. قائد شهید در این باره میفرمایند: «باید در مرزهای دانش حرکت کنیم و در فناوریهای گوناگون، بهویژه فناوریهای پیشرفته، به سطحی برسیم که حرف اول را در منطقه و حتی در سطح جهان بزنیم.» (دیدار با نخبگان علمی، ۱۳۹۵).
3. هویت اسلامی ایرانی در علم و فناوری
یکی از جنبههای مهم چشمانداز رهبر شهید، تلفیق دستاوردهای علمی با هویت اسلامی-ایرانی است. ایشان بر این باور بودند که علم نباید صرفاً تقلیدی از غرب باشد، بلکه باید با اتکا به ظرفیتهای فرهنگی و دینی ملت ایران، مسیری مستقل و بومی را طی کند. تولید «علوم انسانی اسلامی» و همچنین جهتدهی تحقیقات در علوم پایه و کاربردی به سمت ارزشهای دینی و انقلابی، از جمله تأکیدات ایشان در ترسیم آینده علم است.
4. نقش جوانان؛ موتور محرکه آینده
امام شهید همواره نقش محوری جوانان را در تحقق آینده روشن علم و فناوری مورد تأکید قرار دادهاند. ایشان جوانان را سرمایههای اصلی کشور و امید آینده میدانستند و با اطمینان به توانمندیها و استعدادهای آنان، آنها را به تلاش بیوقفه برای رسیدن به اهداف علمی ترغیب میکنند. قائد شهید معتقدند که با حمایت صحیح از جوانان نخبه و فراهم آوردن فرصتهای لازم، میتوان شاهد جهشهای علمی بزرگی در کشور بود.
5. پژوهش کاربردی و حل چالشهای ملی
چشمانداز رهبر شهید برای آینده علم، چشماندازی عملگرایانه است. ایشان انتظار دارند که پژوهشهای آینده، به طور جدی در جهت حل چالشهای اساسی کشور، از جمله مسائل مربوط به آب، انرژی، محیط زیست، بهداشت و درمان، اشتغال و اقتصاد، گام بردارند و علم باید به یاری جامعه بیاید و مشکلات را مرتفع سازد.
6. کرسیهای آزاداندیشی و آزاداندیشی علمی
امام شهید برای تحقق این چشمانداز، بر لزوم ترویج فرهنگ «آزاداندیشی» و «نقد سازنده» در محیطهای علمی تأکید داشتند. ایشان معتقد بودند که فضای دانشگاهی باید فضایی امن برای طرح دیدگاههای مختلف، نقد نظریات و ارائه راهحلهای نوآورانه باشد تا بتوان از ظرفیتهای فکری جامعه به بهترین شکل بهره برد.
چشمانداز رهبر شهید برای آینده علم و فناوری در ایران، تصویری از اقتدار، استقلال، نوآوری و پیشرفت بر پایه ارزشهای اسلامی-ایرانی است. ایشان با تکیه بر توانمندیهای داخلی، بهویژه جوانان نخبه، و با هدایت پژوهشها به سمت نیازهای ملی و مرزهای دانش، آیندهای روشن و پرامید را برای علم و فناوری در ایران ترسیم کردند. این نگاه، سرمشقی برای تمامی تلاشگران عرصه علم و فناوری در جهت تحقق این آرمان والا خواهد بود.
سعید چراغی