دکتر شرفالدین:
راهپیماییها شکافها و قطببندیهای جامعه را ترمیم کرد
دکتر شرفالدین با اشاره به تأثیرات بلندمدت راهپیماییهای مردمی در جنگ رمضان گفت: این راهپیماییها توانست ظرفیتهای درونی جامعه ایران را نشان دهد و به نظر نمیرسد جز ایمان مذهبی، احساس مسئولیت و تعهد اخلاقی، عامل دیگری محرک این حضور گسترده بوده باشد.
به گزارش خبرنگار گروه فرق و ادیان خبرگزاری رسا، دکتر حسین شرفالدین، پژوهشگر مسائل اجتماعی و فرهنگی، در برنامه تلویزیون اینترنتی پاسخ با موضوع واکاوی آثار اجتماعی حضور مردم در خیابان ها، که به همت مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات (حوزههای علمیه) برگزار شد، به تحلیل تأثیرات بلندمدت راهپیماییهای مردمی در جنگ رمضان و ویژگیهای منحصربهفرد این تجمعات پرداخت.
۱. افزایش آگاهی دشمن از ظرفیتهای ایران و تثبیت نظام اسلامی
وی با اشاره به آثار ماندگار این حضور تاریخی، چند محور اساسی را برشمرد و در خصوص محور اول گفت: این راهپیماییها توانست یک بار دیگر ظرفیتهای درونی جامعه ایران را به نمایش بگذارد و برای خودِ ما نیز درسی بود. این حضور، نظام اسلامی را تا مدتها بیمه کرد و نهاد ولایت فقیه و پایگاه رهبری ولایی را تثبیت نمود.
۲. تحکیم وحدت ملی و یکپارچگی نیروهای انقلاب
دکتر شرفالدین افزود: وحدت و انسجام ملی در این دوره به غایت تقویت شد؛ به ویژه بین نیروهای انقلاب یکپارچگی و اتحاد ویژهای اتفاق افتاد. حزباللهیها خودشان را یافتند و متوجه شدند چه جریاناتی در کشور فعال هستند و وحدت آنها چه نقش کلیدی میتواند داشته باشد.
۳. تقویت باورهای مذهبی و پیوند دین و سیاست
عضو هیأت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، تصریح کرد: باورها و احساسات مذهبی مردم با عطف توجه به مسائل سیاسی و اسلام سیاسی، بسیار تقویت شد. مردم اساساً در این دوره جدایی بین دین و مذهب و تعلقات دینی با مسائل سیاسی نمیدیدند.
۴. اهتمام به تشکلات جمعی و درک قدرت تودهها
وی افزود: مردم متوجه شدند که تودهها چه قدرت عظیمی دارند و جمعیت چه صدای رسا و بلندی دارد. این یک کشف مهم بود؛ همانگونه که گوستاو لوبون میگوید انسان در جمع، ترسش میریزد و انرژی زائد پیدا میکند. این درس برای نسل نوجوان و جوان که کمتر تجربه حضور در جمع را داشتند، بسیار آموزنده بود.
۵. زمینهسازی برای خلاقیتهای فرهنگی و بازخوانی خاطرات
عضو هیأت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، خاطرنشان کرد: این راهپیماییها زمینه را برای خلق آثار فاخر هنری، ادبی و رسانهای و نیز بازخوانی خاطرات دلاورمردان و شخصیتهای اسطورهای فراهم میکند.
۶. تسهیل تحمل رنج و مصائب جمعی
دکتر شرفالدین با اشاره به اینکه انقلاب اساساً تحمل رنج و مصیبت را میطلبد، گفت: مردم در این راهپیماییها یاد گرفتند که ما صاحب یک رسالت عظیم هستیم و این تعهد، هزینه دارد. عزتمندی برای ما از پیروزی صِرف مهمتر است.
ویژگیهای راهپیماییهای مردمی؛ نفی طراحی حاکمیتی
وی با رد تحلیلهایی که این راهپیماییها را حاکمیتی و طراحیشده میدانند، گفت: «این تجمعات و راهپیماییها چند ویژگی دارد که نشان میدهد اساساً طراحی حاکمیتی نداره. گویا یک دست نامرئی جامعه را به این سمت هدایت کرده؛ علائم خودجوشی و خودرویی در این جریان آشکار است.»
دکتر شرفالدین در تشریح ویژگیهای برجسته این راهپیماییها اظهار داشت: «این حضور مردمی، هوشمندانه و بهجا بود. در حالی که در ابتدا برخی تصور میکردند این تجمعات صرفاً برای مقابله با اغتشاشات احتمالی شکل گرفته است، اما در ادامه مشخص شد که ابعاد و اهداف گستردهتری را دنبال میکند.»
وی با اشاره به خلاقانه و بیسابقه بودن این رویداد بیان داشت: «برخلاف راهپیماییهای سنتی که زمان و مبدأ مشخصی دارند، در این حرکت شاهد حضور مردم در ساعات مختلف شبانهروز و به مدت طولانی بودیم که نشاندهنده شکلگیری نوعی الگوی جدید از مشارکت اجتماعی است.»
عضو هیأت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، در ادامه، انگیزههای معنوی را از دیگر ویژگیهای این راهپیمایی برشمرد و تصریح کرد: «به نظر نمیرسد جز ایمان مذهبی، احساس مسئولیت و تعهد اخلاقی، عامل دیگری محرک این حضور گسترده بوده باشد.»
وی همچنین خودراهبر بودن این حرکت را مورد توجه قرار داد و گفت: «حتی شعاردهندگان، سخنرانان و مداحان نیز از دل خود مردم برآمده بودند و جریان برنامهها به صورت خودجوش و مردمی هدایت میشد.»
دکتر شرفالدین، مردمی و مدنی بودن راهپیمایی را از دیگر خصوصیات آن دانست و افزود: «هیچ نشانهای از حضور مستقیم دولت یا نهادهای رسمی دیده نمیشد و حتی هزینه موکبها و خدمات ارائهشده نیز از طریق تبرعات مردمی تأمین شده بود.»
عضو هیأت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، در بخش دیگری از سخنان خود به عمومیت این حضور اشاره کرد و بیان داشت: «این حرکت مختص قشر یا گروه خاصی نبود؛ افراد با سنین، سلایق و پیشینههای مختلف در آن مشارکت داشتند که نشاندهنده فراگیری اجتماعی آن است.»
دکتر شرفالدین وجه آیینی و مناسکی این راهپیمایی را نیز قابل توجه دانست و خاطرنشان کرد: «این حضور، هم از جهت اقامه سوگ شهادت رهبری و هم به دلیل بروز هیجانات جمعی، در قالب رفتارهایی منظم و با ویژگیهای مناسکگونه شکل گرفته بود.»
وی کنشگری فعال مردم را از دیگر شاخصههای این رویداد عنوان کرد و گفت: «مردم در این صحنه صرفاً تابع و منفعل نبودند، بلکه با قصد و نیت مشخص و به صورت فعالانه حضور یافتند و نقشآفرینی کردند.»
آسیبشناسی و افق آینده
دکتر شرفالدین در پایان با اشاره به اینکه روحیات حماسی تابع شرایط است و با عادی شدن اوضاع، به طور طبیعی تضعیف میشود، راهکارهایی برای حفظ و بازتولید این روحیه ارائه کرد: تولید آثار هنری و رسانهای (سریال، انیمیشن، کلیپ، موسیقی، شعر)، روایتگری و روایتسازی از حماسههای این دوره، انتقال مفاهیم به کتابهای درسی، برگزاری یادبودهای سالانه و مجالس نکوداشت.
عضو هیأت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، تأکید کرد: این راهپیماییها بسیاری از شکافها و قطببندیهای موجود در جامعه را ترمیم یا کمرنگ کرد و در جهتدهی هیجانات جمعی و ساماندهی آنها نقشی بیبدیل ایفا نمود.
ارسال نظرات