قم در مسیر سالمندی/ ۲۱درصد جمعیت جوان هستند

در این راستا مدیرکل بانوان و خانواده استانداری و دبیر ستاد جمعیت قم نیز بر قرار گرفتن قم در میانه "پنجره جمعیتی" و ضرورت اقدام فوری برای تقویت فرزندآوری، توسعه اشتغال مولد و آمادگی برای مواجهه با روند سالمندی تأکید کرد.

فاطمه حیدری معتقد است که اگرچه قم هنوز وارد فاز سالمندی نشده‌است، اما نشانه‌های کاهش باروری و افزایش سن ازدواج و فرزندآوری، نیاز به سیاست‌گذاری هدفمند و حمایتی را بیش از پیش آشکار کرده‌است.

ترکیب جمعیتی قم؛ شهری، جوان و در آستانه تغییر

به گفته وی بر اساس آخرین برآوردها، جمعیت استان قم در سال ۱۴۰۵ حدود یک میلیون و ۴۹۱ هزار نفر است. از این تعداد، ۷۵۳ هزار نفر مرد و ۷۳۸ هزار نفر زن هستند که نشان‌دهنده نسبت جنسی تقریباً متعادل، معادل ۱۰۲ مرد به ازای هر ۱۰۰ زن است.

۲۱درصد جمعیت قم جوان است

وی اظهار داشت: از نظر ساختار سنی، ۲۴ درصد جمعیت استان را کودکان زیر ۱۵ سال تشکیل می‌دهند؛ یعنی حدود ۳۵۸ هزار نفر. گروه سنی ۱۵ تا ۲۹ سال نیز با ۲۱ درصد، حدود ۳۱۲ هزار نفر را شامل می‌شود. در مقابل، جمعیت ۳۰ تا ۶۴ سال با ۴۸.۵ درصد، معادل ۷۲۳ هزار نفر، بزرگ‌ترین بخش جمعیت استان را تشکیل می‌دهد و سالمندان ۶۵ سال و بالاتر نیز با ۶.۵ درصد، حدود ۹۸ هزار نفر هستند.

وی گفت: ساختار سکونتی جمعیت قم نیز نشان می‌دهد که این استان ماهیتی به‌شدت شهری دارد. طبق آمار ارائه‌شده، یک میلیون و ۴۳۳ هزار نفر معادل ۹۶.۱ درصد در مناطق شهری و تنها ۵۸ هزار نفر معادل ۳.۹ درصد در روستاها زندگی می‌کنند.

حیدری اظهار داشت: قم در شاخص‌های جمعیتی نیز جایگاهی قابل توجه دارد. سهم این استان از جمعیت کشور ۱.۷ درصد برآورد شده‌است. نرخ ازدواج در استان ۵.۴ ازدواج به ازای هر یک‌هزار نفر است. همچنین در سال ۱۴۰۴، ۱۶ هزار و ۱۱۳ تولد در قم ثبت شده که معادل ۱.۸۱ درصد از تولدهای کشور و رتبه ششم در سطح ملی است.

وی گفت: در همین سال، تعداد فوت‌ها هفت هزار و ۱۱۲ نفر گزارش شده که سهمی ۱.۵۵ درصدی و رتبه دهم کشور را به خود اختصاص داده‌است. تراکم جمعیت استان نیز ۱۳۳ نفر در هر کیلومتر مربع اعلام شده‌است.

سن ازدواج و فرزندآوری رو به افزایش

دبیر ستاد جمعیت قم گفت: بررسی‌ها نشان می‌دهد سن ازدواج و فرزندآوری در قم روندی افزایشی داشته است. متوسط سن ازدواج مردان در سال ۱۴۰۴ به ۳۰.۴۶ سال و برای زنان به ۲۵.۹۲ سال رسیده است. همچنین متوسط سن مردان در زمان تولد فرزند اول ۳۲.۲۳ سال و برای زنان ۲۷.۴ سال گزارش شده است؛ روندی که به گفته مسئولان، می‌تواند در آینده به کوچک‌تر شدن نسل‌ها و تغییر ساختار جمعیتی منجر شود.

پنجره جمعیتی؛ فرصت طلایی توسعه

حیدری گفت: جمعیت ۱۵ تا ۶۵ سال استان که حدود ۷۰ درصد کل جمعیت را تشکیل می‌دهد، در سن کار قرار دارد و این پنجره جمعیتی، فرصت استثنایی برای توسعه اقتصادی و اجتماعی فراهم کرده‌است.

وی افزود: در این مرحله، نسبت جمعیت مولد به جمعیت وابسته در بالاترین سطح خود قرار دارد و اگر با سیاست‌های اشتغال مولد و حمایت اجتماعی همراه شود، می‌تواند محرک قدرتمندی برای رشد و توسعه استان باشد.

هشدار نسبت به سالمندی قریب‌الوقوع

دبیر ستاد جمعیت قم گفت: با وجود آنکه قم هنوز وارد فاز سالمندی نشده است، اما روندهای موجود از جمله کاهش باروری، افزایش امید به زندگی و بالا رفتن سن ازدواج و فرزندآوری، نشان می‌دهد که استان در مسیر سالمندی قرار گرفته است. بر اساس آمار ارائه‌شده، جمعیت سالمندان قم در حال حاضر حدود ۹۸ هزار نفر است، اما این رقم در دهه‌های آینده به‌سرعت افزایش خواهد یافت.

ضرورت سیاست‌های تشویقی و حمایتی

وی گفت: تحلیل وضعیت جمعیتی قم نشان می‌دهد که این استان در میانه پنجره جمعیتی قرار دارد، اما پایه جوان جمعیت آن به سمت کاهش حرکت می‌کند. از این رو، حفظ پویایی جمعیت نیازمند سیاست‌های تشویقی فرزندآوری، تقویت اشتغال مولد، و ارتقای خدمات حمایتی و بهداشتی است.

برگزاری اجتماع مادر و کودک در قم

در همین راستا همزمان با روز ملی جمعیت ،اجتماع بزرگ مادر و کودک استان قم با شعار «فرزندم را نذر ظهور می‌کنم» به همت دفتر امور بانوان استانداری قم در شبستان بقیع مسجد مقدس جمکران برگزار شد.

دبیر ستاد جمعیت قم در این اجتماع با اشاره به اینکه برخی افراد مشکل اقتصادی را بزرگ‌ترین مانع برای فرزندآوری می‌دانند، گفت: طی تحقیقاتی که از زوجین پایتخت شده‌است، مهم‌ترین علت عدم تمایل به فرزند آوری، نگرانی از آینده فرزند است.

فاطمه حیدری با بیان اینکه یک زن از زمانی که مادر می‌شود، نگرانی فرزند خود را در دل دارد، عنوان کرد: در نتیجه نگرانی مادران برای آینده فرزندانشان یک امر طبیعی و درست است ولی با توکل به خداوند و تربیت درست باید این نگرانی را در زندگی مدیریت کرد.

وی در ادامه گفت: اولویت‌های راهبردی استان شامل سرمایه‌گذاری در اشتغال جمعیت فعال، تقویت خدمات حمایتی و بهداشتی و سیاست‌های تشویقی فرزندآوری است تا استان بتواند از فرصت پنجره جمعیتی به بهترین شکل بهره ببرد و چالش‌های سالمندی و کاهش باروری را مدیریت کنند.