دوگانه «تهدید و امید» تا «چهارنعل تاختن» در دوره ترامپ

به گزارش خبرگزاری رسا از تبریز، عبدالکریم خیامی، استادیار دانشکده دین و ارتباطات دانشگاه امام صادق(ع)، در نشستی تخصصی با فعالان فضای مجازی آذربایجان‌شرقی در سلسه نشست‌های برخط «رد آتش»، به تحلیل جنگ شناختی و راهبردهای رسانه‌ای ایالات متحده در دوره ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ پرداخت.

جنگ شناختی؛ به وسعت تاریخ، اما با گسترش انفجاری در عصر رسانه

خیامی با اشاره به پیشینه جنگ شناختی گفت: جنگ شناختی به معنای وسیعش به اندازه تاریخ وجود داشته، اما با گسترش رسانه‌ها، شبکه‌ای شدن جوامع و کوانتومی شدن جوامع جدید، میزان و حجم استفاده از آن به صورت انفجاری افزایش یافته و بسیار پیچیده شده است.

وی تأکید کرد: جنگ شناختی نامرئی است و تشخیص آن کار هر کسی نیست؛ حتی گاه معلمان جنگ شناختی تحت تأثیر منفی جنگ‌های شناختی رقیب قرار می‌گیرند.

 اهداف جنگ شناختی: مشروعیت‌زدایی، تقدس‌زدایی، تخریب اعتماد

استاد دانشگاه امام صادق(ع) اهداف جنگ شناختی را چنین برشمرد: ما می‌خواهیم آنچه مشروع است را مشروعیت‌زدایی کنیم، یا آنچه مشروع نیست را مشروع جلوه دهیم. چیزی که مقدس است از آن تقدس‌زدایی کنیم، یا چیزی که قدسی نیست را تبدیل به امر مقدس کنیم. اعتماد را از بین ببریم یا اعتماد بی‌جا ایجاد کنیم.

تمدن آمریکا با چهار رکن سرپاست؛ هرچند ترک خورده

خیامی چهار رکن اصلی تمدن سلطه به رهبری آمریکا را اینگونه توضیح داد:نظام سرمایه‌داری (کاپیتالیسم)؛ اگر شما بخواهید آمریکا را بشناسید اما نظام سرمایه‌داری را نفهمید، آمریکا را نفهمیده‌اید این نظام در لحظه لحظه تاروپود این ساختار حضور دارد. دوم رسانه؛ بسیاری از ضعف‌ها، ترک‌خوردگی‌ها و افول‌های این فرهنگ، پشت رسانه پنهان شده است رسانه‌هایی که زیرساختش در اختیار آنهاست و سرمایه هنگفتی پشت آن است سوم تکنولوژی؛ به خصوص فناوری‌های مرزی، غول‌های فناوری و فناوری‌های پایه. چهارم لیبرالیسم؛ به خصوص لیبرالیسم فرهنگی، جنسی و اخلاقی. نوعی آزادی جنسی که یکی از ابزارهای مهم پوشاندن نقص‌ها و ضعف‌ها و اشتغال مردم به حاشیه است.

ترامپ؛ «آینه تمام‌نمای فرهنگ و تمدن آمریکایی»

خیامی با تأکید بر اینکه ترامپ را نباید جدا از نظام سیاسی آمریکا دید، گفت: برای اولین بار در چند دهه اخیر، رئیس‌جمهوری به قدرت رسیده که محصول تلفیق و ادغام همه این چهار رکن است ترامپ نماینده تام و تمام یا آینه تمام نمای همه عناصر و ابعاد اصلی فرهنگ و تمدن آمریکایی است.

وی افزود: ترامپ در یک خانواده سرمایه‌دار ثروتمند بزرگ شده و نظام سرمایه‌داری پشتوانه اوست سال‌ها مجری تلویزیون بوده و پایگاه رسانه‌ای قوی دارد به سوءاستفاده جنسی محکوم شده و نماد لیبرالیسم جنسی و فرهنگی است برای اولین بار، همه غول‌های فناوری (ایلان ماسک، مارک زاکربرگ، جف بیزوس، تیم کوک، رابرت مرداک و حتی مدیرعامل تیک‌تاک) در کنار او ایستادند این غول‌ها تقریباً ۹۰ درصد تکنولوژی‌های ارتباطی دنیا را در اختیار دارند چنین ائتلافی برای هیچ رئیس‌جمهوری پیشین شکل نگرفته بود.

راهبرد آمریکا پس از ویتنام: عملیات نظامی محدود، جنگ رسانه‌ای گسترده

خیامی به نظریه «تأثیر سی‌ان‌ان» (CNN Effect) اشاره کرد و گفت: آمریکا پس از شکست در ویتنام یاد گرفت که نباید طولانی مدت وارد جنگ سخت شود عملیات نظامی را کوتاه و جنگ رسانه‌ای را گسترده کرد در جنگ عراق، ابتدا در قاب تلویزیون عراق را فتح کردند، بعد سربازانشان وارد شدند.

سه تکنیک جنگ شناختی در دوره ترامپ

استاد دانشگاه امام صادق(ع) سه تکنیک اصلی جنگ شناختی و رسانه‌ای را که در دوره ترامپ به کار رفته تشریح کرد: دوگانه «تهدید و امید»؛ همزمان تهدید کنید و امیدوار کنید. جامعه را دو پاره می‌کند؛ یک گروه به سمت امید و تسلیم می‌روند، گروه دیگر فقط تهدید را می‌بینند این روش در ایران هم پس از جنگ ۴۰ روزه ایجاد شکاف کرد تکنیک «چهارنعل تاختن» (Gish Gallop)؛ ارسال مسلسل‌وار و پی در پی پیام‌های ترکیبی (راست، دروغ، درست، نادرست، بزرگ، کوچک) با سرعت بالا طرف مقابل فرصت تحلیل و راستی‌آزمایی پیدا نمی‌کند مثل بوکسوری که ضربات پیاپی می‌خورد و گیج می‌شود.

وی ادامه داد: الگوی «توجه-نمایش» (Attention-Show)؛ هدف جلب توجه با هر ابزاری است با زنجیره پیوسته از نمایش‌ها، توجه ایجاد می‌کنند و پیش از اینکه توجه به انگاره و تحلیل تبدیل شود، نمایش جدیدی ارائه می‌دهند افکار عمومی در سراسیمگی میان توجه‌ها معلق می‌ماند.

ما با پدیده جدیدی مواجهیم

خیامی در پایان تأکید کرد: نباید ترامپ را جدا از نظام سیاسی آمریکا دید. یک نظام سیاسی-فرهنگی او را برساخته و آورده بالا ما با پدیده جدیدی مواجهیم که همه ظرفیت‌های تمدنی آمریکا در او جمع شده است.

وی افزود: بخش بزرگی از جامعه آمریکا به ترامپ معترضند و محبوبیتش پایین آمده، اما کماکان کنگره محدودیت‌هایش برای جنگ با ایران را تصویب نمی‌کند این یعنی او همچنان از پشتوانه سیستماتیک برخوردار است.