فهم صحیح قرآن، راه عبور از جنگ شناختی و خطاهای محاسباتی است

به گزارش خبرنگار سرویس حوزه و روحانیت خبرگزاری رسا، استاد سیدیدالله یزدان‌پناه در مراسم عزای حضرت اباعبدالله الحسین(ع) با تأکید بر ضرورت بازگشت به معارف قرآنی در شرایط حساس کنونی، گفت: قرآن کریم حقیقتی زنده، جاری و همواره حاضر در متن زندگی انسان‌هاست و می‌تواند برای همه رویدادهای فردی و اجتماعی، راهکار، معنا و جهت‌گیری ارائه کند.

وی با اشاره به هم‌زمانی ایام محرم با شرایط تقابل جمهوری اسلامی ایران با استکبار جهانی، گفت: در چنین روزهایی انسان باید بیش از گذشته به حقایق قرآنی رجوع کند؛ زیرا قرآن کتابی متعلق به گذشته نیست، بلکه حقیقتی زنده است که در همه زمان‌ها سخن دارد و در همه صحنه‌های زندگی بشر حضور دارد.

استاد یزدان‌پناه افزود: در بیش از چهار دهه‌ای که از پیروزی انقلاب اسلامی گذشته است، بارها مشاهده کرده‌ایم که قرآن کریم برای حوادث جاری جامعه سخن گفته و حقایق آن در متن رویدادها آشکار شده است. از شگفتی‌های قرآن این است که انسان در هر مقطع تاریخی، با مراجعه به آن، احساس می‌کند آیات الهی برای همان شرایط و همان صحنه نازل شده‌اند.

وی با بیان اینکه قرآن علاوه بر بیان مصادیق تاریخی، قواعد و ضوابط کلی زندگی را نیز ارائه کرده است، گفت: هنر فهم قرآن آن است که انسان بتواند این قواعد عمومی را استخراج کند و بر شرایط روز تطبیق دهد. نباید تصور کرد هر آنچه در جنگ بدر، احد یا دیگر رخدادهای صدر اسلام اتفاق افتاده، باید عیناً بر شرایط امروز منطبق شود.

این استاد حوزه علمیه افزود: قرآن در دل وقایع تاریخی، اصول و قواعدی را بیان کرده است که مبنای هدایت انسان در همه زمان‌هاست. اگر کسی اهل فهم قرآن باشد، می‌تواند این ضوابط را به دست آورد و بر اساس آن، مسیر درست را تشخیص دهد.

وی با انتقاد از برداشت‌های سطحی از آیات قرآن گفت: گاهی مشاهده می‌شود برخی افراد به سرعت آیه‌ای را بر شرایط امروز تطبیق می‌دهند و نتیجه‌گیری قطعی می‌کنند، در حالی که این شیوه، فهم صحیح قرآن نیست. استفاده از آیات قرآن نیازمند درک منطق درونی، قواعد و انضباط‌های تفسیری خود قرآن است.

استاد یزدان‌پناه با اشاره به روایات اهل بیت(ع) درباره جاری بودن قرآن در همه زمان‌ها گفت: همان‌گونه که خورشید هر روز می‌تابد و زندگی انسان‌ها را روشن می‌کند، قرآن نیز در همه دوران‌ها سخن دارد و هدایت خود را استمرار می‌بخشد. با این حال، فهم این جریان نیازمند شناخت ضوابط و معیارهای قرآنی است.

وی افزود: در روایات آمده است که آیاتی که درباره فرعون نازل شده‌اند، با مرگ فرعون پایان نیافته‌اند، بلکه در طول تاریخ جریان دارند؛ البته به شرط آنکه انسان بتواند فرعون زمان خود را بشناسد و قواعد کلی را بر مصادیق جدید تطبیق دهد، نه اینکه همه جزئیات تاریخی را عیناً تکرار کند.

این استاد حوزه علمیه با اشاره به محور اصلی سخنان خود گفت: یکی از مهم‌ترین مباحثی که در مواجهه با جنگ، بحران‌ها و خطاهای محاسباتی باید مورد توجه قرار گیرد، نوع نگاه انسان به توحید است. اگر انسان توحید را درست بفهمد، دچار اشتباه محاسباتی نخواهد شد.

وی افزود: بسیاری از خطاهای محاسباتی ناشی از آن است که انسان واقعیت توحیدی عالم را درک نکرده است. قرآن کریم بنیان‌هایی را ارائه می‌کند که اگر انسان بر اساس آنها زندگی کند، نگاهش به جهان تغییر خواهد کرد و در برابر حوادث دچار سردرگمی نمی‌شود.

استاد یزدان‌پناه در ادامه به تبیین مفهوم «اسم ملک» در قرآن کریم پرداخت و گفت: خداوند متعال پادشاه، فرمانروا و صاحب اختیار مطلق عالم هستی است. او فرمانروای آسمان‌ها و زمین است و هیچ نقطه‌ای از عالم از قلمرو حاکمیت او خارج نیست.

وی افزود: اگر انسان حقیقت «ملک» بودن خداوند را درک کند، بسیاری از مسائل برای او حل خواهد شد. فهم این حقیقت، عزت، کبریایی، امنیت و آرامش را در زندگی انسان ایجاد می‌کند و نگاه او را نسبت به همه پدیده‌های عالم تغییر می‌دهد.

این استاد حوزه علمیه گفت: وقتی خداوند در چشم انسان بزرگ شود، همه چیز در برابر او کوچک خواهد شد. مؤمنی که حقیقت فرمانروایی خداوند را بفهمد، دیگر دچار ترس، اضطراب و تزلزل نمی‌شود.

وی با اشاره به حالات عبادی اهل بیت (ع) افزود: رعشه و خشوعی که در عبادت امیرالمؤمنین علی (ع) و حضرت فاطمه زهرا (س) دیده می‌شود، ناشی از درک عظمت و کبریایی خداوند است. آنان حقیقتاً می‌دانستند در برابر چه حقیقت عظیمی قرار گرفته‌اند.

استاد یزدان‌پناه در ادامه به آیه ۲۳ سوره حشر اشاره کرد و گفت: خداوند در این آیه با صفاتی همچون «الملک»، «القدوس»، «السلام»، «المؤمن»، «المهیمن»، «العزیز»، «الجبار» و «المتکبر» ابعاد مختلف فرمانروایی مطلق خود را بیان می‌کند.

وی افزود: خداوند با پادشاهان زمینی قابل مقایسه نیست. پادشاهان دنیا محدود، آسیب‌پذیر و وابسته‌اند، اما خداوند «قدوس» است؛ یعنی منزه از همه این محدودیت‌ها و فراتر از همه تصورهای بشری.

این استاد حوزه با بیان اینکه خداوند «السلام» است، گفت: یعنی در سلامت مطلق قرار دارد و هیچ آسیبی متوجه او نمی‌شود. همچنین «المؤمن» است؛ یعنی امنیت‌بخش حقیقی عالم هستی است و تنها او می‌تواند آرامش واقعی را به انسان عطا کند.

وی افزود: بسیاری از انسان‌ها در شرایط سخت دچار اضطراب می‌شوند، اما کسانی که به حریم الهی پناه می‌برند، آرامش پیدا می‌کنند؛ زیرا می‌دانند فرمانروای حقیقی جهان خداوند است.

استاد یزدان‌پناه با اشاره به صفت «المهیمن» اظهار داشت: خداوند بر همه عالم احاطه دارد و هیچ چیز از نگاه او پنهان نیست. تمام عالم در قلمرو تدبیر و فرمانروایی او قرار دارد. هرچه مفهوم «ملک» در جان انسان عمیق‌تر شود، وابستگی او به عوامل ظاهری کمتر و اتکای او به خداوند بیشتر خواهد شد. در چنین شرایطی، انسان پناهگاه اصلی خود را پیدا می‌کند و از هیچ قدرتی هراس نخواهد داشت.

این استاد حوزه در بخش پایانی سخنان خود به واقعه عاشورا اشاره کرد و گفت: یکی از برجسته‌ترین ویژگی‌های یاران امام حسین (ع)، درک عمیق همین حقیقت بود. آنان فرمانروایی خداوند را با تمام وجود باور کرده بودند و به همین دلیل هیچ ترسی از دشمن نداشتند. ایستادگی یاران سیدالشهدا (ع) در روز عاشورا حاصل همین معرفت بود. آنان به گونه‌ای تربیت شده بودند که حتی در سخت‌ترین شرایط نیز دچار لغزش، تردید و عقب‌نشینی نشدند.