گزارشی از برگزاری نهمین همایش «حضرت سیدالعابدین امام سجاد»

به گزارش خبرنگار سرویس حوزه و روحانیت خبرگزاری رسا، نهمین همایش حضرت سیدالعابدین(ع) با حضور اساتید، طلاب، مبلغان و علاقه‌مندان به معارف اهل‌بیت (علیهم‌السلام) با موضوع"صحیفه سجادیه در منظومه فکری و سیره قائد شهید آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای (قدس سره الشریف) برگزار شد.

در ابتدا در پیامی تصویری به همایش حجت‌الاسلام والمسلمین عبادی‌زاده با بیان اینکه نگاه رهبر شهید به صحیفه سجادیه صرفاً تاریخی یا عبادی نبود، تصریح کرد: ایشان صحیفه را کتابی راهبردی برای حل مسائل جامعه اسلامی می‌دانستند و معتقد بودند ظرفیت‌های این اثر ارزشمند می‌تواند در عرصه‌های مختلف فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و مدیریتی مورد بهره‌برداری قرار گیرد. تعبیر رهبر شهید از صحیفه سجادیه به عنوان «دایرةالمعارف بزرگ شیعه» نشان دهنده این است که امام سجاد(ع) مجموعه معارف قرآن و سنت را در قالب دعا به جامعه عرضه کرده‌اند و از این رو، صحیفه سجادیه می‌تواند پاسخگوی بسیاری از نیازها و چالش‌های جامعه اسلامی باشد.

رئیس شورای سیاست‌گذاری کنگره امام سجاد(ع) در ادامه به چرایی انتخاب زبان دعا از سوی امام سجاد(ع) پرداخت و خاطرنشان کرد: پس از واقعه عاشورا، فضای خفقان و اختناق حکومت بنی‌امیه امکان تبیین آشکار حقایق را از امام سجاد(ع) گرفته بود و از سوی دیگر، آن حضرت از ابزارهای رسانه‌ای نیز محروم بودند؛ از این رو، با بهره‌گیری هنرمندانه از قالب دعا، معارف اعتقادی، تربیتی، اجتماعی و سیاسی اسلام را به جامعه منتقل کردند. رهبر شهید با همین نگاه، امام سجاد(ع) را «قهرمان جهاد تبیین» معرفی می‌کردند و حتی گریه‌های آن حضرت را نیز نوعی عملیات روانی برای زنده نگه داشتن پیام عاشورا و جلوگیری از فراموشی نهضت حسینی می‌دانستند.

رییس موسسه صحیفه سجادیه حجت‌الاسلام کفیل نیز در این مراسم با اشاره به فرازی از دعای پنجم صحیفه سجادیه، گفت: در این دعا آمده است: «اللهم أغنني بهبتك عن الوهابين، واكفني بوصلك عن وصل القاطعين بك»». این فراز تنها آموزش درخواست از خداوند نیست، بلکه به انسان می‌آموزد که به پیوند با پروردگار اکتفا کند و همه امید و اتکای خود را به او بسپارد. پیام این فراز آن است که اگر انسان به خدا متصل باشد، قطع رابطه دیگران نباید موجب نگرانی و اضطراب او شود. ممکن است دیگران بخواهند انسان را منزوی کنند، اما کسی که از اتصال به خدا بهره‌مند است، از چنین فشارهایی آسیبی نخواهد دید.

وی با اشاره به بیانات امام شهید در تبیین این فراز از صحیفه سجادیه خاطرنشان کرد: امام شهید با صراحت می‌فرمایند که اگر همه دنیا نیز با انسان قطع رابطه کنند، تا زمانی که پیوند او با خدا برقرار باشد، هیچ جای وحشت و ناامیدی وجود ندارد. اعتماد به خدا، اکتفا به کفایت الهی و پشت‌گرمی به رحمت و هدایت پروردگار، انسان را از یأس و درماندگی نجات می‌دهد. رهبر شهید معظم انقلاب این معارف بلند صحیفه سجادیه را بر واقعیت‌های جامعه تطبیق داده‌اند و همواره بر تقویت امید، توکل و ارتباط با خداوند تأکید کرده‌اند.

سپس حجت‌الاسلام وحیدی با اشاره به برخی بهره‌گیری‌های فقهی از صحیفه سجادیه در آثار فقهای گذشته، از جمله مرحوم شیخ انصاری، اظهار داشت: اگرچه در طول تاریخ فقه، نمونه‌هایی از استناد به صحیفه دیده می‌شود، اما به نظر می‌رسد پرچمدار استنباط راهبردهای کلان تربیتی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی از صحیفه سجادیه، امام شهید هستند. حوزه‌های علمیه باید این مسیر را توسعه دهند و صحیفه سجادیه را به یکی از منابع اصلی «فقه راهبردها» و «فقه تبلیغ» تبدیل کنند.

آیت‌الله نجم الدین مروجی طبسی، عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم در ادامه با اشاره به تحلیل‌های امام شهید درباره شخصیت امام سجاد(ع) اظهار کرد: آنچه ما معمولاً از امام سجاد(ع) می‌شناسیم با آنچه امام شهید معرفی می‌کردند، متفاوت است. تحلیل‌های ایشان بسیار زیبا، عمیق و شنیدنی است. بسیاری تنها می‌دانند که امام سجاد(ع) هنگام عاشورا بیمار بودند، اما امام شهید نشان می‌دهد که آن حضرت رهبر جامعه اسلامی در سخت‌ترین شرایط اختناق بودند و وظیفه حفظ عقاید مردم، حفظ تشیع و تربیت نیروهای مؤمن را برعهده داشتند.

وی خاطرنشان کرد: پس از عاشورا، فضای جامعه اسلامی، فضای اختناق کامل بود. حزب‌الله آن روزگار یا به شهادت رسیده بودند، یا در زندان بودند، یا متواری شده بودند و یا تحت تعقیب حکومت قرار داشتند و امام سجاد(ع) باید در چنین شرایطی جامعه را مدیریت می‌کردند. برخلاف تصور برخی، امام سجاد(ع) تنها بیمار نبودند. بیماری ایشان مربوط به همان مقطع عاشورا بود و پس از آن، حضرت با قدرت وارد عرصه هدایت جامعه شدند. امام سجاد(ع) در کوفه در برابر ابن‌زیاد با صراحت ایستادند و هنگامی که به قتل تهدید شدند، فرمودند: «آیا ما را از مرگ می‌ترسانی؟ شهادت برای ما کرامت است.»

در ادامه حجت‌الاسلام مهدوی‌راد دانشیار دانشگاه تهران، خاطرنشان کرد: امام شهید با تحلیل دقیق شرایط پس از واقعه عاشورا نشان می‌دهند که حرکت امام سجاد(ع) در قالب دعا، مناجات و تربیت معنوی، یک راهبرد هوشمندانه برای حفظ معارف اسلام ناب، احیای ایمان و بازسازی هویت دینی جامعه اسلامی بود. این نگاه، صحیفه سجادیه را از یک متن صرفاً عبادی فراتر می‌برد و آن را به منشوری برای هدایت فکری، اخلاقی و اجتماعی جامعه تبدیل می‌کند؛ از همین رو، توجه به بیانات امام شهید درباره صحیفه سجادیه می‌تواند افق‌های تازه‌ای را در پژوهش‌های دینی، فرهنگی و تمدنی بگشاید.