سیمای امام راحل در پرتو دو سخنرانی امام شهید
به گزارش خبرنگار گروه سیره امامین انقلاب خبرگزاری رسا، امام خمینی (ره) در نگاه پیروانش، تنها یک رهبر سیاسی یا شخصیتی تاریخی نیست؛ بلکه معمار مکتبی است که معنویت عمیق، تقوای فردی و کنش اجتماعی تمدنساز را در هم آمیخت و افق تازهای پیش روی جهان اسلام گشود. این تصویر، در بیانات مقام معظم رهبری (مدظلهالعالی)، ابعاد ژرفتر و دقیقتری مییابد؛ روایتی که ضمن تبیین شخصیت و سیره امام راحل، اصول بنیادین «خط امام» و مسیر استمرار انقلاب اسلامی را نیز ترسیم میکند.
در یادداشت پیشرو که به قلم حجتالاسلام دکتر علیرضا کمالی، استادیار گروه معارف قرآن و حدیث دانشگاه معارف اسلامی نگاشته شده است، نگاه مقام معظم رهبری به پنج رکن اساسی شخصیت و مکتب امام خمینی (ره) بر اساس بیانات معظمله مورد بررسی قرار گرفته است.
متن کامل یادداشت به شرح ذیل است؛
امام خمینی (ره) در روایت آیتالله العظمی شهید سید علی خامنهای، صرفاً یک رهبر سیاسی یا یک چهره تاریخی نیست؛ او نقطه تلاقی معنویت عمیق، تقوای شخصی و کنش اجتماعی تمدنساز است. بازخوانی گذرای بیانات ۱۴ خرداد سالهای ۱۳۷۲ و ۱۳۷۳ معظمله در مراسم سالگرد ارتحال حضرت امام نشان میدهد که خط امام از نگاه ایشان هم یک جریان معنوی - فکری در جهان اسلام است و هم یک طرح عینی برای تشکیل و تثبیت نظام اسلامی.
(۱) راز ماندگاری امام: اخلاص و تقوا
در نگاه رهبر شهید، عظمت امام محصول تبلیغات یا هیجان مقطعی نیست، بلکه ریشه در باطن و سلوک او دارد. ایشان تصریح میکنند که عظمت و جاذبه پایدار امام که از اخلاص و پرهیزکاری او میجوشد؛ همان چیزی است که دلها را بعد از رفتن جسم، بیشتر متوجه حقیقت راه میکند.
«اعتقاد من این است که عظمتی که امام بزرگوار حتی بعد از درگذشت خود در دلها و چشمها پیدا کرد .... به خاطر این است که او یک انسان مخلص و پرهیزکار بود.»بیانات ۱۴ خرداد (۱۳۷۲)
از همین زاویه، مهمترین شاخص شخصیتی امام نیز در کانون روایت قرار میگیرد.
«بزرگترین خصوصیات امام، تقوا و پرهیزکاری بود.»بیانات ۱۴ خرداد (۱۳۷۲)
(۲) امام و بیداری اسلامی: اثرگذاری فراتر از مرزها
قائد شهید، امام را موتور محرک یک بیداری گسترده در دنیای اسلام معرفی میکنند؛ بیداریای که نسلهای جوان را در کشورهای اسلامی به اسلامخواهی فعال پیوند میدهد. به بیان ایشان، موج بازگشت به اسلام سیاسی - اجتماعی از مدرسه امام الهام گرفته است.
«امروز همه کسانی که در دنیای اسلام به نام اسلام صدا بلند میکنند، تحت تأثیر امام بزرگوار ما هستند.»بیانات ۱۴ خرداد (۱۳۷۲)
این حرکت روندی رو به گسترش دارد:
«وقتی شما به سطح عالم نگاه کنید، میبینید هر روز که میگذرد، در کشورهای اسلامی، جمعی به نهضت بیداری اسلامی .... میپیوندند و آن را توسعه میدهند.»بیانات ۱۴ خرداد (۱۳۷۲)
(۳) چرایی دشمنی استکبار با خط امام
در این روایت، دشمنی استکبار یک واکنش طبیعی به قدرتِ صرف نیست، بلکه واکنش به الگوست؛ الگویی که دین را از صحنه سیاست حذف نمیکند، زیر بار خواست قدرتهای بزرگ نمیرود، در برابر صهیونیسم میایستد و از امت اسلامی دفاع میکند. امام خامنهای شهید، رابطه خط امام و موضعگیری دشمن را اینگونه صورتبندی میکنند:
«هرجا که نشانی از ندای امام راحل عظیمالشأن ما در آنجاست و دلها مجذوب آن نداست و قدمها در راه اهداف آن حرکت میکنند، استکبار موضعگیری میکند.»بیانات ۱۴ خرداد (۱۳۷۲)
حتی ایشان معیار دشمنی را روشنتر میکنند:
«هرکس که طرفدار دین مقدس اسلام باشد، اگر دین را از سیاست جدا کند، استکبار جهانی با او کاری ندارد.»بیانات ۱۴ خرداد (۱۳۷۲)
پس خط امام همان جایی است که اسلام به حاشیه شخصی تقلیل داده نمیشود، بلکه به هویت جمعی و سازوکار اداره جامعه تبدیل میگردد.
(۴) نظامسازی سیاسی امام بر پایه ایمان، عمل صالح و تزکیه
تمرکز اصلی سخنرانی ۱۴ خرداد ۱۳۷۳ رهبر شهید، بر امام خمینی به عنوان بنیانگذار نظام اسلامی است. ایشان تشکیل نظام را عمل صالح بزرگ امام معرفی میکنند؛ عملی که از ایمان و تزکیه تغذیه کرده و به نهادسازی سیاسی انجامیده است.
«عمل صالح امام، پایهریزی حکومت اسلام و نظام اسلامی بود.»بیانات ۱۴ خرداد (۱۳۷۳)
تشکیل نظام اسلامی در این نگاه، صرفاً تغییر حکومت نیست؛ بلکه تغییر جهتگیری زندگی یک ملت است:
«نظام اسلامیای که امام در این کشور تشکیل داد و به وجود آورد، عبارت از این است که شکل زندگی این ملت قالب و معنای اسلامی پیدا کند و جهتگیری اسلامی باشد.»بیانات ۱۴ خرداد (۱۳۷۳)
نتیجه این نهادسازی از نظر ایشان نمونهای کمنظیر در تاریخ است:
«امام بزرگوار ما حکومتی تشکیل داد که در دنیای امروز بلکه در طول تاریخ بینظیر است.»بیانات ۱۴ خرداد (۱۳۷۳)
(۵) جمعبندی: پیوند معنویت، عدالت و مقاومت در خط امام
از کنار هم گذاشتن این دو مجموعه از بیانات، تصویر امام خمینی در نگاه امام شهید چنین جمع میشود:
- امامِ اهل تقوا و اخلاص که ماندگاریاش از باطن اوست.
- امامِ بیداریآفرین که فراتر از ایران، جریان اسلامخواهی را تقویت کرد.
- امامِ سیاست دینی که جدایی دین از سیاست را خط قرمز میدانست و همین نقطه، حساسِ دشمنی استکبار است.
- امامِ نظامساز که ایمان و تزکیه را به «عمل صالح تاریخی» یعنی تشکیل نظام اسلامی تبدیل کرد.
اگر بخواهیم این نگاه را در یک جمله خلاصه کنیم؛ در روایت قائد شهید، امام خمینی رهبرِ پیونددهنده معنویت فردی با مسئولیت اجتماعی است و همین پیوند، هم دلها را جذب میکند و هم دشمنیها را برمیانگیزد.