گزارشی از هماندیشی «همافزایی و آمادگی»؛ از طراحی همافزا تا پاسداری در میدان روایت
به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی و اجتماعی خبرگزاری رسا، نشست هم اندیشی «هم افزایی و آمادگی» از طراحی هم افزا تا پاسداری در میدان روایت به میزبانی خبرگزاری رسا برگزار شد.
در این نشست سید عباس موسوی، حجتالاسلام محمدجواد بابایی و حجتالاسلام محمدجواد امینی، هر یک از زاویهای به مهمترین الزامات رسانهای پوشش این رویداد تاریخی پرداختند و راهکارهایی برای تقویت مرجعیت رسانهای جریان انقلاب ارائه کردند.
سید عباس موسوی با اشاره به حضور گسترده رسانهها، خبرنگاران، پایگاههای خبری، اینفلوئنسرها و فعالان فضای مجازی در پوشش مراسم تشییع رهبر شهید، مهمترین خلأ موجود را نبود یک مرجع واحد برای انتشار اخبار رسمی دانست.
وی اظهار داشت: انتشار روایتهای متناقض درباره برخی جزئیات مراسم، زمینه سردرگمی افکار عمومی را فراهم کرده و در شأن چنین رویداد مهمی نیست. به اعتقاد وی، ایجاد یک سکوی جامع اطلاعرسانی که بتواند زمانبندی مراسم، مسیرها، اطلاعیههای رسمی، تصاویر و اخبار معتبر را به صورت متمرکز منتشر کند، میتواند نقش مهمی در مدیریت افکار عمومی ایفا کند.
این فعال رسانه همچنین بر اهمیت «پیشخبر» نسبت به «پسخبر» تأکید کرد و گفت رسانهها نباید صرفاً به انعکاس وقایع پس از وقوع بسنده کنند، بلکه باید پیش از برگزاری مراسم نیز اطلاعرسانی دقیق و منسجمی داشته باشند تا حضور مردم هدفمندتر و بازنمایی رسانهای این رویداد مؤثرتر باشد.
موسوی در ادامه، همافزایی رسانههای جبهه انقلاب را ضرورتی اجتنابناپذیر دانست و خاطرنشان کرد: هیچ رسانهای نباید مسئولیت اطلاعرسانی را به دیگری واگذار کند، بلکه همه مجموعههای رسانهای باید متناسب با ظرفیت و مخاطبان خود در این میدان نقشآفرینی کنند.
سیاستگذاری حافظه؛ مأموریت راهبردی رسانهها
در ادامه نشست، حجتالاسلام محمدجواد بابایی با تأکید بر اینکه رسانهها نباید صرفاً به انعکاس اخبار روز بسنده کنند، از «سیاستگذاری حافظه» به عنوان یکی از مهمترین مأموریتهای رسانهای در این رویداد یاد کرد.
وی با بیان اینکه در مطالعات رسانهای از دو گونه «حافظه رسمی» و «حافظه عمومی» سخن گفته میشود، اظهار داشت: حافظه رسمی توسط نهادها و رسانههای رسمی شکل میگیرد، اما حافظه عمومی محصول مشارکت مردم و روایتهایی است که در بستر جامعه جریان پیدا میکند.
حجتالاسلام بابایی با اشاره به تجربه تاریخی غدیر و عاشورا افزود: هرچند ظرفیتهای رسمی در تبیین واقعه غدیر فعال بودند، اما این پیام به اندازه کافی وارد حافظه عمومی جامعه نشد؛ در مقابل، عاشورا به دلیل پیوند عمیق با مشارکت مردمی، به بخشی از حافظه زنده جهان اسلام تبدیل شده است.
وی تأکید کرد: اگر هدف، ماندگاری آیین تشییع رهبر شهید در حافظه تاریخی ملت ایران است، باید علاوه بر ظرفیتهای رسمی، بستر مشارکت مردم در روایتگری نیز فراهم شود.
این پژوهشگر فرهنگی پیشنهاد کرد رسانهها برای این رویداد پروندههای ویژه طراحی کنند تا ضمن بازخوانی سیره، اندیشه و خاطرات رهبر شهید، روایتهای امروز مردم نیز ثبت و برای آیندگان حفظ شود.
حجتالاسلام بابایی همچنین طراحی پویشهای مردمی، ثبت روایتهای طلاب، استادان، دانشجویان، نویسندگان، هیئات مذهبی، خانوادهها و دیگر اقشار جامعه را از مهمترین راهکارهای شکلگیری حافظه عمومی دانست و تأکید کرد که رسانهها باید نقش حلقه اتصال میان تولیدکنندگان مردمی محتوا و افکار عمومی را ایفا کنند.
روایت اول؛ مهمترین میدان نبرد رسانهای
حجتالاسلام محمدجواد امینی نیز در این نشست، «روایت اول» را مهمترین مؤلفه موفقیت رسانهای در رویدادهای ملی دانست و گفت: هرگاه روایت نخست یک واقعه در اختیار جبهه انقلاب نباشد، میدان برای تحریف، شایعه و عملیات روانی دشمن باز خواهد شد.
وی با اشاره به تجربههای گذشته اظهار داشت: هر جا روایت نخست به موقع و شفاف ارائه شده، حقیقت در ذهن جامعه تثبیت شده است؛ اما هر زمان این فرصت از دست رفته، روایتهای متناقض و تحریفشده جایگزین واقعیت شدهاند.
حجتالاسلام امینی، تجربه اطلاعرسانی در جنگ اخیر را نمونهای موفق از مدیریت روایت دانست و افزود: وجود سخنگوی مشخص و ارائه مستمر اطلاعات، سبب شکلگیری یک روایت واحد میشد؛ اما در موضوعاتی که اطلاعرسانی شفاف وجود ندارد، بستر برای انتشار اخبار متناقض و شایعات فراهم میشود.
وی با اشاره به آیین تشییع رهبر شهید خاطرنشان کرد: این مراسم سرشار از روایتهای انسانی، احساسی و الهامبخش است که میتواند نه تنها افکار عمومی ایران، بلکه مخاطبان جهان اسلام را تحت تأثیر قرار دهد؛ بنابراین باید این روایتها به سرعت شناسایی، دستهبندی و منتشر شوند تا پیش از روایتسازی دشمن، حقیقت برای مخاطبان تبیین شود.
این فعال رسانه همچنین با اشاره به تجربه مراسم تشییع شهید سپهبد حاج قاسم سلیمانی، هشدار داد که اگر رسانهها تنها بر حوادث تلخ تمرکز کنند، همان روایتها به تصویر غالب تبدیل خواهد شد؛ در حالی که باید جلوههای حضور مردمی، همبستگی اجتماعی و شکوه این رویدادها روایت اصلی رسانهها باشد.