تأکید اساتید تاریخ معاصر بر تبیین ابعاد اجتماعی و تمدنی تشییع امام شهید

به گزارش خبرنگار سرویس سیاسی خبرگزاری رسا، نشست علمی «باشکوه‌ترین تشییع تاریخ؛ واکاوی ابعاد و پیامدهای مراسم تشییع رهبر معظم انقلاب» توسط انجمن علمی مطالعات تاریخ معاصر و انقلاب اسلامی حوزه علمیه قم در دبیرخانه انجمن‌های علمی حوزه علمیه قم برگزار شد.

در ابتدای این نشست حجت‌الاسلام مهدی ابوطالبی، عضو هیئت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) و رئیس انجمن علمی مطالعات تاریخ معاصر و انقلاب اسلامی حوزه علمیه قم در ابتدای این نشست علمی با اشاره به اهمیت این رویداد تاریخی، اظهار داشت: تشییع رهبر شهید حضرت آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای(رضوان‌الله‌تعالی‌علیه)، به اذعان بسیاری از تحلیلگران داخلی و خارجی، از باشکوه‌ترین و کم‌نظیرترین مراسم‌های تشییع در تاریخ معاصر به شمار می‌رود.

وی جایگاه رهبر شهید به عنوان رهبر امت اسلامی، مرجع شیعه و شخصیتی اثرگذار در عرصه بین‌الملل را از عوامل برجسته شدن این مراسم دانست و افزود: موقعیت جمهوری اسلامی ایران و شرایط ویژه سیاسی و اجتماعی جهان نیز بر اهمیت این رویداد افزوده و آن را به پدیده‌ای فراتر از یک مراسم سوگواری تبدیل کرده است.

تشییعی با پیام‌های فراتر از مرزهای ایران

رئیس انجمن علمی مطالعات تاریخ معاصر و انقلاب اسلامی حوزه علمیه قم با اشاره به برگزاری آیین‌های بزرگداشت در کشورهای مختلف، به‌ویژه عراق، تصریح کرد: حضور گسترده مردم در این مراسم‌ها نشان داد که این رخداد تنها به ایران محدود نیست، بلکه پیام‌هایی مهم برای حوزه‌های علمیه، جهان اسلام، فضای بین‌الملل و حتی معادلات سیاسی و اجتماعی جهان در بردارد.

وی تأکید کرد: به همین دلیل، واکاوی ابعاد گوناگون این واقعه، بررسی پیامدهای آن و استخراج درس‌هایی که می‌تواند برای جامعه، حوزه‌های علمیه و نظام سیاسی کشور داشته باشد، ضروری است.

حجت الاسلام ابوطالبی با اشاره به اهداف برگزاری این نشست علمی گفت: تلاش شده است تا این رخداد تاریخی از منظرهای مختلف اجتماعی، تمدنی، سیاسی و بین‌المللی مورد تحلیل قرار گیرد و از دیدگاه‌های اساتید و صاحب‌نظران برای تبیین ابعاد آن بهره گرفته شود.

حجت‌الاسلام نوروزی: تشییع رهبر معظم انقلاب، بدرقه یک مکتب و نمایش عمق راهبردی انقلاب اسلامی بود

حجت‌الاسلام محمدجواد نوروزی، عضو هیئت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) همچنین با تبیین ابعاد فکری و راهبردی این رویداد، اظهار داشت: تشییع رهبر معظم انقلاب را می‌توان باشکوه‌ترین و کم‌نظیرترین مراسم تشییع در جهان معاصر دانست؛ مراسمی که در حقیقت، تشییع یک شخص نبود، بلکه بدرقه یک اندیشه، یک مکتب و یک منظومه فکری بر پایه ارزش‌های بنیادین اسلام بود.

وی افزود: این منظومه فکری در برابر مادیت، سلطه‌طلبی و ارزش‌های غیرانسانی قرار دارد و برای ملت ایران نیز یادآور فرهنگ عاشورا است؛ فرهنگی که رهبر معظم انقلاب با مجاهدت و ایستادگی خود، تجلی عملی آن را به نمایش گذاشتند.

تشییع؛ نماد استمرار مکتب اهل‌بیت(ع)

حجت الاسلام نوروزی با اشاره به ابعاد فراملی این مراسم گفت: این تشییع در جهان تشیع، نماد استمرار مکتب اهل‌بیت(ع) بود، در میان اهل سنت جلوه‌ای از نگاه امت‌محور اسلام را به نمایش گذاشت و برای آزادگان جهان نیز به نماد مقاومت، ایستادگی در برابر ظلم و دفاع از کرامت انسانی تبدیل شد. از این رو، باید آن را تشییع یک مکتب دانست، نه صرفاً بدرقه یک شخصیت.

وی با بیان اینکه این مراسم تجلی عینی «بیانیه گام دوم انقلاب» بود، تصریح کرد: آنچه پیش از این در قالب مبانی نظری ترسیم شده بود، در این حضور گسترده مردمی به صورت عینی و عملی ظهور یافت.

نمایش فلسفه سیاسی اسلام در برابر مکاتب مادی

عضو هیئت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) ادامه داد: این حضور عظیم مردمی، جلوه‌ای از فلسفه سیاسی اسلام در برابر مکاتب مادی حاکم بر جهان معاصر بود؛ فلسفه‌ای که بر معنویت، عدالت، استقلال، توحید و آزادی حقیقی انسان استوار است و افقی تازه در برابر اندیشه‌های سکولار و لیبرالی ارائه می‌کند. طبق آیات قرآن کریم همان‌گونه که حق بر باطل غلبه می‌کند، اندیشه‌های مادی نیز هرچند مدتی خودنمایی کنند، سرانجام از میان خواهند رفت و آنچه باقی می‌ماند، ارزش‌های الهی و حقیقت است.

تشییع رهبری شهید؛ نشانه عمق راهبردی انقلاب اسلامی

حجت الاسلام نوروزی با اشاره به پیامدهای راهبردی این مراسم خاطرنشان کرد: سال‌ها تلاش شد جمهوری اسلامی ایران کشوری منزوی معرفی شود، اما این تشییع نشان داد اندیشه انقلاب اسلامی از مرزهای جغرافیایی عبور کرده و در میان ملت‌های مختلف نفوذ یافته است. اگر این مراسم در هر نقطه‌ای از جهان برگزار می‌شد، آزادگان و عدالت‌خواهان برای بزرگداشت رهبر معظم انقلاب گرد هم می‌آمدند. این نفوذ را می‌توان در سه سطح شیعیان، امت اسلامی و همه مستضعفان و آزادی‌خواهان جهان مشاهده کرد و در مقابل، این مراسم بیش از هر چیز انزوای واقعی دشمنان انقلاب اسلامی را آشکار ساخت.

عضو هیئت مدیره انجمن علمی مطالعات تاریخ معاصر و انقلاب اسلامی حوزه علمیه قم، شکل‌گیری هویت مشترک در جهان اسلام و حتی میان آزادگان جهان را از دیگر پیامدهای این مراسم دانست و گفت: حمایت ملت‌های مختلف از مردم فلسطین نیز نمونه‌ای از همین همگرایی جهانی بر محور عدالت و مقابله با ظلم است؛ ارزش‌هایی که رهبر معظم انقلاب نماد و پرچمدار آن بودند.

وی با بیان اینکه آثار این حادثه تاریخی به مرور زمان آشکارتر خواهد شد، اظهار داشت: بسیاری از رخدادهای بزرگ، اهمیت واقعی خود را در گذر زمان نشان می‌دهند و این تشییع نیز از همان سنخ است. به اعتقاد من، این رویداد نشانه پایان تدریجی نظمی است که بر دولت ـ ملت و مرزهای جغرافیایی استوار بود و آغاز الگویی است که بر پایه عقیده، ارزش و هویت مشترک شکل می‌گیرد.

حجت الاسلام نوروزی در پایان تأکید کرد: این مراسم نشان داد جایگاه ولایت فقیه تنها در چارچوب رهبری یک کشور قابل تعریف نیست، بلکه این نظریه ظرفیت هدایت امت اسلامی و دفاع از همه مظلومان جهان را دارد و حضور گسترده ملت‌ها در مراسم تشییع، این واقعیت را به صورت عینی به نمایش گذاشت.

حجت‌الاسلام مقدمی شهیدانی: تشییع رهبر شهید، بازتولید سرمایه اجتماعی و تجدید بیعت ملت با گفتمان انقلاب اسلامی بود

حجت‌الاسلام مقدمی شهیدانی، عضو هیئت مدیره انجمن علمی مطالعات تاریخ معاصر و انقلاب اسلامی حوزه علمیه قم، در ادامه با اشاره به ابعاد اجتماعی و سیاسی این رخداد، اظهار داشت: حضور کم‌نظیر مردم در مراسم تشییع رهبر شهید، نشان داد که پیوند میان مردم و گفتمان انقلاب اسلامی همچنان استوار و زنده است و برخلاف تبلیغات رسانه‌های معاند، سرمایه اجتماعی نظام نه‌تنها تضعیف نشده، بلکه در بزنگاه‌های تاریخی خود را با قدرت آشکار می‌کند.

وی افزود: یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های این مراسم، حضور اقشار مختلف مردم با گرایش‌ها، سلایق و دیدگاه‌های گوناگون بود؛ حضوری که نشان داد محبت به رهبر شهید و پایبندی به اصل انقلاب اسلامی، فراتر از تقسیم‌بندی‌های سیاسی و جناحی قرار دارد.

تشییع رهبر شهید؛ نماد وحدت ملی

عضو هیئت مدیره انجمن علمی مطالعات تاریخ معاصر و انقلاب اسلامی با بیان اینکه این مراسم به صحنه‌ای از وحدت ملی تبدیل شد، تصریح کرد: ملت ایران در این رخداد تاریخی، بار دیگر همبستگی خود را حول ارزش‌های دینی، ملی و انقلابی به نمایش گذاشتند و تصویری متفاوت از آنچه رسانه‌های مخالف جمهوری اسلامی ترسیم می‌کنند، ارائه دادند. حضور گسترده مردم در چنین شرایطی، نشان‌دهنده اعتماد عمومی به مسیر انقلاب اسلامی و استمرار سرمایه اجتماعی آن است؛ سرمایه‌ای که در مواقع حساس، به پشتوانه‌ای برای اقتدار و ثبات کشور تبدیل می‌شود.

حجت الاسلام مقدمی شهیدانی با اشاره به بازتاب‌های داخلی و بین‌المللی این مراسم اظهار داشت: دشمنان جمهوری اسلامی سال‌ها تلاش کرده‌اند با جنگ رسانه‌ای و عملیات روانی، میان مردم و نظام فاصله ایجاد کنند، اما حضور میلیونی مردم در مراسم تشییع رهبر شهید، این محاسبات را باطل کرد و نشان داد پیوند ملت با آرمان‌های انقلاب اسلامی همچنان مستحکم است. این حضور مردمی تنها یک واکنش عاطفی نبود، بلکه پیامی روشن برای جبهه استکبار داشت که ملت ایران در بزنگاه‌های تاریخی، از استقلال، هویت و ارزش‌های خود دفاع می‌کنند و اجازه نخواهند داد فشارهای سیاسی و رسانه‌ای، آنان را از مسیر انقلاب اسلامی جدا کند.

ضرورت ثبت و تحلیل علمی این رخداد تاریخی

وی با تأکید بر ضرورت مطالعه علمی این واقعه خاطرنشان کرد: تشییع رهبر شهید، یکی از مهم‌ترین رخدادهای تاریخ معاصر ایران است و باید ابعاد اجتماعی، تاریخی، فرهنگی و سیاسی آن به‌صورت دقیق مستندسازی و تحلیل شود تا برای نسل‌های آینده و پژوهشگران به عنوان یک تجربه تاریخی ماندگار باقی بماند. این رخداد نشان داد که انقلاب اسلامی همچنان از پشتوانه مردمی برخوردار است و هرگاه آرمان‌های انقلاب در معرض آزمون قرار گیرد، مردم با حضور آگاهانه خود از آن حمایت خواهند کرد؛ موضوعی که باید در مطالعات تاریخ معاصر و علوم اجتماعی مورد توجه جدی قرار گیرد.

حجت‌الاسلام ابوالحسنی: تشییع رهبر شهید، بازخوانی تحلیل‌های اجتماعی و سیاسی درباره جایگاه حوزه و جریان‌های فکری بود

حجت‌الاسلام محمدصادق ابوالحسنی، تاریخ‌پژوه و عضو هیئت‌مدیره انجمن علمی تاریخ معاصر و انقلاب اسلامی حوزه علمیه قم، در این نشست با اشاره به ضرورت تحلیل عینی‌تر این واقعه اظهار داشت: افزون بر تحلیل‌های کلی درباره این مراسم، باید آن را از زاویه جریان‌شناسی و جامعه‌شناسی سیاسی بررسی کرد؛ چراکه این رخداد در ارتباط با افکار عمومی جامعه و همچنین آرایش فکری و سیاسی نخبگان، ظرفیت‌های مهمی برای مطالعه دارد.

وی با اشاره به تجربه پژوهشی خود در زمینه بررسی مراسم تشییع علما و بزرگان دینی افزود: در مطالعات تاریخی روشن می‌شود که تشییع شخصیت‌های بزرگ دینی، تنها یک مراسم سوگواری نیست، بلکه می‌تواند میزان نفوذ اجتماعی، محبوبیت و جایگاه واقعی آنان را در جامعه آشکار کند.

این تاریخ‌پژوه با اشاره به نمونه‌هایی از تشییع علمای بزرگ در تاریخ معاصر، از جمله تشییع آیت‌الله ملاعلی کنی، آیت‌الله شیخ عبدالکریم حائری و آیت‌الله سید ابوالحسن اصفهانی، خاطرنشان کرد: برخی از این مراسم‌ها در دوره‌های مختلف تاریخی، بازتابی از جایگاه اجتماعی عالمان دینی و حتی تأثیرگذار بر معادلات سیاسی و اجتماعی زمان خود بوده‌اند.

وی با بیان اینکه تشییع رهبر شهید از نظر گستره، کیفیت و آثار اجتماعی فراتر از نمونه‌های پیشین قرار می‌گیرد، اظهار داشت: این مراسم را نمی‌توان تنها در محدوده یک شهر یا یک اجتماع خاص بررسی کرد، بلکه باید آن را در مجموعه‌ای از رخدادهای داخلی و بین‌المللی مورد توجه قرار داد. این مراسم در چند محور اصلی شامل تهران به‌عنوان پایتخت سیاسی کشور، قم و مشهد به‌عنوان مراکز مهم مذهبی و فرهنگی ایران و همچنین نجف و کربلا به‌عنوان مراکز علمی و زیارتی جهان تشیع برگزار شد؛ افزون بر آن، در کشورهای مختلف جهان نیز مراسم‌های بزرگداشت، تشییع نمادین و نمازهای غیابی برگزار شد که نشان‌دهنده گستره اجتماعی و فراملی این رخداد است.

تشییع عراق؛ چالشی برای برخی روایت‌های سیاسی و اجتماعی

وی بخش مهمی از سخنان خود را به پیامدهای این مراسم در عراق و عتبات عالیات اختصاص داد و گفت: حضور گسترده مردم عراق در تشییع رهبر شهید، بسیاری از تحلیل‌ها و جریان‌های فکری درباره حوزه‌های علمیه، جهان عرب و جهان اسلام را با پرسش‌های تازه‌ای مواجه کرد.

حجت الاسلام ابوالحسنی با اشاره به برخی برداشت‌ها درباره «حوزه سنتی و غیرسیاسی نجف» اظهار داشت: حضور گسترده مردم عراق در مراسم تشییع شخصیتی که تمام عمر خود را در مسیر سیاست دینی و مبارزه سپری کرده بود، این تلقی را که دین از سیاست فاصله دارد، با چالش جدی مواجه ساخت.

وی همچنین به جریان‌هایی که تلاش داشتند میان حوزه علمیه قم و نجف تقابل ایجاد کنند اشاره کرد و گفت: حضور گسترده علما، طلاب و مردم عراق در این مراسم نشان داد که دوگانه‌سازی میان قم و نجف با واقعیت‌های موجود فاصله دارد.

این پژوهشگر تاریخ معاصر افزود: این تشییع همچنین روایت‌هایی را که تلاش می‌کردند روابط میان مردم ایران و عراق را بر اساس شکاف‌های قومی و ملی تفسیر کنند، به چالش کشید و نشان داد پیوندهای تاریخی، مذهبی و فرهنگی میان دو ملت همچنان از ظرفیت بالایی برخوردار است. همراهی علما و چهره‌های علمی و مذهبی عراق، از جمله شخصیت‌های برجسته حوزه نجف و متولیان عتبات مقدسه، بر اهمیت این رخداد افزود. شعارهای مردم عراق نیز نشان می‌داد که بسیاری از مردم عراق، رهبر شهید را صرفاً رهبر یک کشور نمی‌دانستند، بلکه او را شخصیتی مرتبط با جبهه مقاومت و محور مشترک اعتقادی و سیاسی در جهان اسلام تلقی می‌کردند.

حجت‌الاسلام عالمیان: تشییع رهبر شهید یک کنش هویتی برای حرکت به سوی امت اسلامی بود

حجت‌الاسلام علی‌اکبر عالمیان، عضو هیئت علمی جامعه‌المصطفی العالمیه در این نشست با اشاره به اهمیت مسئله امت اسلامی اظهار داشت: یکی از دغدغه‌های مهم رهبر شهید در سال‌های پایانی عمر مبارکشان، مسئله تشکیل امت اسلامی بود و انقلاب اسلامی نیز در مسیر تحقق دوباره این آرمان حرکت کرده است. شهادت و تشییع رهبر شهید را می‌توان در همین چارچوب تحلیل کرد؛ شخصیتی که به تعبیر حضرت امام خمینی(ره)، نمونه‌ای از «مظلوم مقتدر و پیروز» بود و این تشییع می‌تواند زمینه‌ساز حرکت جامعه به سمت امت‌سازی و تثبیت این حقیقت باشد.

تشییع رهبر شهید؛ جلوه‌ای از کنش هویتی جامعه

این استاد حوزه و دانشگاه با بیان اینکه تشییع پیکر رهبر شهید یک کنش هویتی بود، گفت: این کنش هویتی دارای مؤلفه‌هایی است که باید مورد بررسی علمی قرار گیرد و می‌تواند در نهایت به تقویت هویت جمعی و شکل‌گیری امت اسلامی منجر شود.

وی نخستین مؤلفه این کنش هویتی را ایجاد اتحاد در جامعه دانست و اظهار داشت: یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های امت‌سازی، وحدت و انسجام اجتماعی است و این مراسم توانست جامعه را حول یک هویت مشترک گرد هم آورد.

حجت الاسلام عالمیان دومین مؤلفه را شکل‌گیری حافظه تاریخی مشترک عنوان کرد و گفت: حافظه تاریخی یکی از عناصر مهم پیونددهنده جوامع است و برخی رخدادهای بزرگ می‌توانند در طول زمان به عاملی برای تقویت هویت جمعی و استمرار یک مسیر تاریخی تبدیل شوند.

وی سومین مؤلفه را تولید و بازتولید سرمایه اجتماعی دانست و افزود: پیش از این، برخی تلاش می‌کردند چنین القا کنند که سرمایه اجتماعی روحانیت و انقلاب اسلامی کاهش یافته است؛ اما حضور گسترده مردم در این تشییع نشان داد که این برداشت با واقعیت جامعه فاصله دارد.

بازتولید سرمایه اجتماعی و شکست روایت‌های دشمن

عضو هیئت علمی جامعه‌المصطفی العالمیه با اشاره به ابعاد گسترده این مراسم اظهار داشت: این تشییع، علاوه بر گستره داخلی، ابعاد بین‌المللی قابل توجهی داشت و حضور و واکنش ملت‌های مختلف نشان داد که این رخداد محدود به مرزهای جغرافیایی ایران نیست. بسیاری از طلاب کشورهای مختلف معتقد بودند که اگر امکان برگزاری تشییع در کشورهای آنان فراهم می‌شد، مردم با شکوه فراوان در آن حضور پیدا می‌کردند؛ موضوعی که نشان‌دهنده جایگاه فراملی این شخصیت و اندیشه مرتبط با اوست. از نظر کیفیت اجتماعی نیز اتفاق بزرگی رخ داد؛ زیرا این مراسم نه‌تنها یک حضور جمعیتی، بلکه بازتولید سرمایه اجتماعی و تبدیل یک رخداد به حافظه تاریخی جامعه بود؛ حافظه‌ای که می‌تواند در مسیر امت‌سازی نقش‌آفرین باشد.

وی چهارمین مؤلفه این کنش هویتی را «تخریب هویت دشمن» عنوان کرد و گفت: دشمنان انقلاب اسلامی تلاش می‌کردند چنین القا کنند که پس از شهادت رهبر انقلاب، جایگاه ولایت فقیه و جمهوری اسلامی تضعیف خواهد شد؛ اما حضور گسترده مردم در این مراسم، این ادعاها را با چالش جدی مواجه کرد.

تشییع رهبر شهید و فرصت تاریخی امت‌سازی

این پژوهشگر تاریخ معاصر با تأکید بر اینکه این رخداد یک فرصت تاریخی ایجاد کرده است، اظهار داشت: اگر نظام اسلامی و جریان‌های انقلابی از این ظرفیت به‌درستی استفاده کنند، می‌توانند گام‌های مهمی در مسیر تقویت هویت اسلامی و تحقق امت اسلامی بردارند. تشییع رهبر شهید، زمینه‌ای برای ادامه مسیر امت‌سازی فراهم کرد و امیدواریم خون پاک ایشان و میراث فکری و معنوی بر جای مانده، جامعه را به سمت تحقق آرمان‌های بزرگ اسلامی هدایت کند.

حجت‌الاسلام نعیمیان: تشییع رهبر شهید، نمایش جایگاه «ولی» و گامی در مسیر امت‌سازی بود

حجت‌الاسلام ذبیح‌الله نعیمیان، عضو هیئت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) و عضو انجمن علمی مطالعات تاریخ معاصر و انقلاب اسلامی حوزه علمیه قم، در این نشست با اشاره به ضرورت تحلیل تاریخی مراسم‌های تشییع بزرگان دینی اظهار داشت: بررسی تشییع شخصیت‌های برجسته، می‌تواند ابعاد مهمی از نفوذ اجتماعی، جایگاه دینی و نسبت مردم با رهبران فکری و معنوی جامعه را آشکار کند. مراسم تشییع بزرگان دینی در تاریخ معاصر، همواره صرفاً یک آیین سوگواری نبوده، بلکه گاهی نشان‌دهنده جایگاه اجتماعی و میزان ارتباط مردم با شخصیت‌های دینی بوده است.

تحول مفهوم مرجعیت در تاریخ معاصر

این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به جایگاه مرجعیت در تاریخ شیعه گفت: اگر مرجعیت را در دوره‌های گذشته بررسی کنیم، مشاهده می‌شود که مرجعیت در بسیاری از موارد با مفهوم ولایت و زعامت اجتماعی همراه بوده است. در دوره‌هایی مانند زمانه مرحوم میرزای شیرازی، جایگاه اجتماعی و توانایی مدیریت جامعه، در کنار دانش علمی، از مؤلفه‌های مهم برای پذیرش مرجعیت به شمار می‌رفت و تعبیر «مرجع تقلید» به تنهایی تمام واقعیت این جایگاه را بیان نمی‌کرد؛ بلکه مفهوم «مرجع تقلید و مرجع حکم» نیز مورد توجه بود. با پیروزی انقلاب اسلامی، مفهوم زعامت دینی وارد مرحله جدیدی شد و جایگاه ولایت در ساختار اجتماعی و سیاسی جامعه اسلامی برجستگی بیشتری یافت.

وی با اشاره به شخصیت‌هایی همچون آیت‌الله گلپایگانی، آیت‌الله مصباح یزدی، آیت‌الله محمد یزدی و آیت‌الله مشکینی اظهار داشت: در تاریخ معاصر، برخی از بزرگان علاوه بر جایگاه علمی، دارای نوعی مرجعیت فکری، سیاسی یا اجتماعی بودند که تأثیرگذاری آنان را در جامعه افزایش می‌داد. مرجعیت فکری و سیاسی شخصیت‌هایی مانند آیت‌الله مصباح یزدی و آیت‌الله محمد یزدی، به ویژگی‌های شخصی، علمی و سوابق آنان بازمی‌گشت و پس از آنان کمتر نمونه‌هایی با همان ویژگی‌ها ظهور کرد.

تشییع‌ها؛ از محبوبیت‌نمایی تا ولایت‌نمایی

حجت‌الاسلام نعیمیان با بیان اینکه تشییع جنازه‌ها را باید از زوایای مختلف تحلیل کرد، گفت: برخی تشییع‌ها صرفاً نشان‌دهنده محبوبیت یک شخصیت هستند، برخی دیگر اقتدار اجتماعی و سیاسی او را به نمایش می‌گذارند، اما برخی رخدادها فراتر از این سطح قرار می‌گیرند و جایگاه یک اندیشه و مسیر تاریخی را آشکار می‌کنند. تشییع امام خمینی(ره) تنها نمایش محبوبیت نبود، بلکه نشان‌دهنده اقتدار اجتماعی انقلاب اسلامی و شکست تلاش‌های دشمنان برای تضعیف آن بود؛ اما تشییع رهبر شهید، جلوه‌ای از جایگاه «ولی» و ظرفیت ولایت برای حرکت جامعه اسلامی به سوی امت‌سازی بود.

تشییع رهبر شهید و بازخوانی مفهوم ولایت

این استاد حوزه علمیه قم با اشاره به آیه ۷۵ سوره نساء اظهار داشت: در این آیه، مستضعفان از خداوند درخواست می‌کنند که برای آنان ولی و یاوری قرار دهد و این نشان می‌دهد که جامعه انسانی، در مسیر حرکت خود نیازمند رهبری و ولایت است. اگر تشییع رهبر شهید را در یک افق تاریخی تحلیل کنیم، می‌توان آن را جلوه‌ای از نیاز جامعه به ولی و رهبر دینی دانست؛ جایگاهی که فراتر از مرزهای ملی تعریف می‌شود.

حجت الاسلام نعیمیان با تأکید بر اینکه تشییع رهبر شهید ظرفیت امت‌سازی دارد، گفت: اگر آرمان انقلاب اسلامی رسیدن به تمدن اسلامی و شکل‌گیری امت اسلامی است، باید جایگاه ولی از یک سطح صرفاً ملی فراتر رود و در افق گسترده‌تر جامعه اسلامی مورد توجه قرار گیرد.

ظرفیت جهانی ولایت و گفتمان تمدنی

وی با اشاره به پژوهش خود درباره نظریه ولایت فقیه در نگاه اهل سنت اظهار داشت: در میان برخی اندیشمندان اهل سنت نیز نمونه‌هایی وجود دارد که جایگاه رهبران انقلاب اسلامی را در قالب مفاهیمی مانند ولایت و رهبری دینی مورد توجه قرار داده‌اند. اگر گفتمان تمدنی رهبران انقلاب اسلامی به‌درستی تبیین شود، می‌تواند ظرفیت بیشتری برای ارتباط با جوامع اسلامی پیدا کند؛ چراکه مسئله تنها مدیریت یک کشور نیست، بلکه سخن از یک گفتمان تمدنی و فراگیر است.

حجت الاسلام نعیمیان در پایان خاطرنشان کرد: شهادت رهبر شهید و حضور گسترده مردم در مراسم تشییع، می‌تواند زمینه‌ای برای بازشناسی جایگاه ولایت، تقویت هویت اسلامی و حرکت در مسیر تحقق امت اسلامی باشد.