وقتی خون، تفسیر کلام شد

به گزارش خبرنگار گروه سیره امامین انقلاب خبرگزاری رسا، شهید را نباید در قاب یک تصویر، بر سنگ مزاری خاموش یا در خاطره‌ای دور جست‌وجو کرد. شهید، حقیقتی جاری است؛ حقیقتی که در رگ‌های تاریخ جریان دارد و در جان مؤمنان نفس می‌کشد. قرآن از حیات شهید سخن می‌گوید و این حیات، صرف بقای روح نیست؛ حیاتی است که با حضور، اثر و هدایت معنا می‌یابد. اگر شهید زنده است، پس هنوز سخن می‌گوید؛ هنوز دست‌های خسته را به قیام فرا می‌خواند و دل‌های مردد را به یقین می‌رساند. آنان از افق «عند ربهم یرزقون» به زمین می‌نگرند و کاروان اهل ایمان را در مسیر مجاهدت همراهی می‌کنند.

راز جاودانگی شهید در آن نیست که جسم او در خاک آرام گرفته است، بلکه در آن است که خون او در شریان امت جاری شده است. خون شهید و آن هم شهیدی در قامت ولی الهی، مرکب تاریخ است؛ با آن، فصل‌های عزت نوشته می‌شود و ملت‌ها از خواب غفلت بیدار می‌شوند. دشمن گمان می‌کند با خاموش کردن چراغی، شب را بر جهان مسلط کرده است؛ غافل از آنکه هر شهید، سپیده‌ای تازه در افق انسانیت می‌آفریند. این سنت الهی است که نور را با خاموش کردن چراغ‌ها نمی‌توان از میان برد.

رهبر شهید انقلاب انقلاب، با تکیه بر کلام وحی، حقیقتی را آشکار می‌کنند که عقل محاسبه‌گر دنیوی از درک آن ناتوان است. ایشان می‌فرمایند:«شهیدان برگزیدگانند؛ برگزیدگان خدای متعالند. شهیدان راه درست را انتخاب کرده‌اند، خدا هم آنها را برای رسیدن به مقصد ‌انتخاب کرد. ارزش شهیدان با محاسبات مادّی ما ارزش غیر قابل محاسبه‌ای است. شهیدان در برترین تجارت عالم برنده شده‌اند: ‌‌«یٰـاَیُّهَا الَّذینَ ءامَنوا هَـل اَدُلُّکُـم عَلیٰ تِجـارَةٍ تُنجیکُم مِن عَذابٍ اَلیمٍ * تُؤمِنونَ بِاللهِ وَ رَسولِه؛ وَتُجٰهِدونَ فی سَبیلِ اللهِ ‌بِاَموالِکُم وَ اَنفُسِکُم» تا آخر؛ برنده‌ی بزرگ در این تجارت، شهدای ما هستند. یا «اِنَّ اللهَ اشتَریٰ مِنَ المُؤمِنینَ اَنفُسَهُم وَ اَموالَهُم ‌بِاَنَّ لَهُمُ الجَنَّة»؛ دیگر بالاتر از این چه می‌شود؟»

شهدا تنها زنده نیستند، بلکه اثرگذارند؛ زیرا حیات، بدون اثر معنا ندارد. آنان از عالم قرب الهی به اهل زمین بشارت می‌دهند که پایان این راه، پایان خوف و اندوه است. دشواری‌های راه، گردنه‌هایی گذراست و آن سوی این گردنه‌ها، افقی گشوده از آرامش و رضوان الهی انتظار مجاهدان را می‌کشد. این پیام، ندای امیدی است که از خون شهید برمی‌خیزد و تا همیشه در گوش تاریخ طنین خواهد داشت. امام شهید انقلاب این حقیقت را اینگونه تبیین کرده و می‌فرمایند: «زنده بودن [شهدا] یک لوازمی دارد؛ یکی از لوازم زنده بودن تأثیرگذاری است؛ پس شهدا تأثیرگذارند. چون زنده هستند، تأثیرگذارند در محیط زندگی زندگان؛ روی ما دارند اثر میگذارند، روی ما دارند کار میکنند.»

شهید، برنده بزرگ‌ترین معامله عالم است. خداوند جان او را خریده و بهای این معامله، بهشت و رضوان خویش قرار داده است. در این بازار، سود با آنان است که همه داشته‌های خویش را در طبق اخلاص نهاده‌اند و چیزی برای خویش نگاه نداشته‌اند. آنان راز این تجارت را پیش از آنکه در میدان نبرد بیابند، در خلوت عبادت، در شب‌های اشک، در صدق نیت و در اخلاص عمل یافته بودند. شهادت، مزد یک لحظه نیست؛ ثمره عمری است که سراسر در مسیر خدا سپری شده است. آنچه رهبر شهید انقلاب را به قله شهادت رساند، ده‌ها سال مجاهدت خالصانه، صبر، توکل، عبادت، خدمت به مردم و ایستادگی در برابر طوفان‌های سهمگین بود. او خود بارها گفته بود که قله شهادت، بدون پیمودن دامنه اخلاص، ایثار، معنویت و مجاهدت دست‌یافتنی نیست؛ و زندگی‌اش، تفسیر عملی همین حقیقت بود.

شاید بزرگ‌ترین اثر شهادت رهبر شهید، آن باشد که حقیقت سخنانش را جاودانه کرد. تا دیروز، او از شهید سخن می‌گفت و امروز خود، یکی از مخاطبان همان آیات الهی است؛ «بَلْ أَحْيَاءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ». از این پس، هرگاه سخن از زنده بودن شهید، اثرگذاری خون شهید و بشارت شهیدان به میان آید، نام او نیز در کنار همان حقیقت خواهد درخشید؛ زیرا خداوند، وعده خود را درباره بندگان صادقش تخلف‌ناپذیر قرار داده است.

پیام شهید، دعوت به مرگ نیست؛ دعوت به حیات است. آنان انسان را از زیستن برای خویش به زیستن برای حقیقت فرا می‌خوانند. فرهنگ شهادت، ستایش مرگ نیست؛ ستایش زندگی در بلندترین مرتبه آن است؛ زندگی‌ای که از حصار منفعت شخصی عبور کرده و در افق رضایت الهی معنا یافته است. از همین روست که شهید، حتی پس از رفتنش، بیش از بسیاری از زندگان در سرنوشت جامعه حضور دارد و مسیر آینده را روشن می‌کند.

امروز نیز اگر ملتی بخواهد بر مدار عزت حرکت کند، راهی جز تمسک به فرهنگ ایثار و شهادت ندارد. این فرهنگ، سرمایه‌ای تاریخی یا احساسی نیست؛ حقیقتی تمدن‌ساز است که اراده ملت‌ها را از اسارت ترس آزاد می‌کند. شهدا به ما می‌آموزند که بزرگ‌ترین شکست، کشته شدن نیست؛ بزرگ‌ترین شکست، تسلیم شدن در برابر باطل و فراموش کردن عهد الهی است. آنان با سکوت مزارهایشان، رساتر از هزاران خطابه، انسان را به وفاداری، استقامت و امید دعوت می‌کنند.

رهبر شهید انقلاب اکنون از قلمرو زمان عبور کرده و به مدرسه جاودانه شهیدان پیوسته است؛ همان مدرسه‌ای که آموزگارش قرآن است و درس نخستش این است که راه خدا با خون پایان نمی‌یابد، بلکه از خون آغاز می‌شود و شاید راز ماندگاری شهید همین باشد؛ او از زمین رفته است، اما از زندگی نرفته است. در هر گامی که برای خدا برداشته می‌شود، در هر پرچمی که برای عدالت برافراشته می‌شود و در هر دلی که به امید وعده الهی آرام می‌گیرد، ردپای شهید آشکار است. شهدا شاهدان زنده تاریخ‌اند؛ مردانی که مرگ را پشت سر گذاشتند تا حیات را برای همیشه معنا کنند.