تولید فرهنگی بدون تبیین مبانی به تقلید از الگوهای بیگانه میانجامد
به گزارش خبرنگار سرویس حوزه و روحانیت خبرگزاری رسا، حجتالاسلام محمدتقی هادیزاده، استاد درس خارج حوزه علمیه قم، در گفتوگویی به مسئله تولیدات فرهنگی و بازیهای رایانهای پرداخت و گفت: یکی از آسیبهای موجود این است که گاهی محصولات فرهنگی غربی را صرفاً از نظر ظاهری بررسی میکنیم و تلاش میکنیم بخشهای ناسازگار با ارزشهای خود را حذف کنیم، اما به مبانی انسانشناختی، جهانبینی و اهداف پشت این محصولات توجه نمیکنیم.
حجتالاسلام هادیزاده خاطرنشان کرد: هر محصول فرهنگی برآمده از مجموعهای از مبانی و آرمانهاست و اگر قرار است بازی یا برنامهای متناسب با فرهنگ خود تولید کنیم، باید ابتدا تفاوت مبانی فکری، انسانشناسی، جامعهشناسی و نگاه تاریخی خود را با دیگر دیدگاهها تبیین کنیم.
وی افزود: ضعف در تبیین مبانی و آرمانها موجب شده است که در بسیاری از عرصههای فرهنگی، به جای تولید مبتنی بر هویت خود، به تقلید از الگوهای موجود در جهان بپردازیم.
حجتالاسلام هادیزاده با تأکید بر ضرورت تربیت حماسی دختران گفت: دختران نیز باید حماسی تربیت شوند، اما حماسه آنان باید متناسب با جایگاه و نقش اجتماعیشان فهم شود؛ نقش زن میتواند در پشتیبانی، هدایت، پیامرسانی و حضور مؤثر اجتماعی باشد و در شرایط ضرورت نیز آمادگی حضور در میدان را داشته باشد.
وی با اشاره به نقش حوادث در آشکار شدن ظرفیتهای انسانی اظهار داشت: انسانها را نباید تنها در شرایط عادی ارزیابی کرد؛ این حوادث و موقعیتهای ویژه هستند که گوهرهای پنهان انسانها را آشکار میکنند. همانگونه که از امیرالمؤمنین(ع) نقل شده است: «در دگرگونی شرایط، گوهرهای انسانها شناخته میشود.»
حجتالاسلام هادیزاده با اشاره به نقشهای اجتماعی زن و مرد و ضرورت توجه به مبانی فرهنگی در تولیدات تربیتی و رسانهای، با اشاره به تفاوت میان «ترکیب» و «صورت» در انسان اظهار داشت: همه انسانها فارغ از جنسیت و تفاوتهای ظاهری، در یک ترکیب انسانی مشترک هستند، اما تفاوتهایی در صورت و ویژگیهای فردی و جنسیتی دارند که موجب شکلگیری نقشهای متفاوت میشود.
وی افزود: آنچه در حوزه تربیت به «ترکیب» مربوط میشود، میان دختر و پسر مشترک است؛ از جمله حوزه اندیشه، بینش، آرمانها و حرکت به سوی ارزشهای الهی. زن و مرد هر دو باید نسبت به جریان حق و باطل شناخت داشته باشند و در مسیر تحقق آرمانهای الهی حرکت کنند.
حجتالاسلام هادیزاده با اشاره به سیره حضرت زهرا(س) و امیرالمؤمنین(ع) تصریح کرد: در حوزه معرفت، شناخت و نگرش نسبت به حق و باطل، تفاوتی میان زن و مرد وجود ندارد؛ اما آنچه به «صورت» و نقشهای اجتماعی بازمیگردد، اقتضائات متفاوتی ایجاد میکند و هر فرد باید متناسب با توانمندیها و جایگاه خود نقشآفرینی کند.
این استاد درس خارج ادامه داد: همانگونه که میان مردان نیز توانمندیها متفاوت است و هر فرد باید متناسب با استعداد خود در جایگاهی قرار گیرد، در مورد زنان و مردان نیز باید نقشها را بر اساس ظرفیتها و مسئولیتهای متناسب تعریف کرد.
حجتالاسلام هادیزاده با بیان اینکه عوامل تربیتی در بسیاری از موارد میان دختران و پسران مشترک است، گفت: الگوجویی، رقابت، تأثیرپذیری از تشویق و تنبیه و بسیاری از ویژگیهای تربیتی در هر دو جنس وجود دارد؛ هرچند ممکن است سطح و شیوه بروز آن متفاوت باشد.
این استاد درس خارج تأکید کرد: در تربیت اجتماعی باید میان حوزه مشترک انسانی و حوزه نقشهای متفاوت تمایز قائل شد. اگر نقش اصلی یک زن در جامعه، مادری و همسری باشد و نقش مرد نیز پدری و همسری، باید هر کدام برای ایفای درست این نقشها تربیت شوند.
حجتالاسلام هادیزاده در پایان با اشاره به مفهوم حماسه در تربیت اظهار داشت: زن و مرد مؤمن هر دو باید روحیه حماسی، شجاعت و آمادگی برای دفاع از حق داشته باشند، اما شکل بروز این حماسه میتواند متفاوت باشد؛ همانگونه که نقش حضرت زینب(س) در واقعه عاشورا با نقش امام حسین(ع) متفاوت بود، اما هر دو دارای نگاه حماسی و حرکت در مسیر حق بودند.