جایگاه و کارکرد علوم اسلامی در منظومه فکری رهبر شهید انقلاب اسلامی

به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا در خراسان، در چهلمین روز تشییع آقای شهید ایران در مشهد همایش «جایگاه و کارکرد علوم اسلامی در منظومه فکری رهبر شهید انقلاب اسلامی» به همت سازمان علمی فرهنگی آستان قدس رضوی در تالار قدس حرم مطهر رضوی بود.

در این مراسم که با حضور طلاب دارالعلم و روحانیت مشهد برگزار شد آیت‌الله محمدمهدی شب‌زنده‌دار، آیت‌الله احمد مروی، حجت‌الاسلام‌والمسلمین سید محمدکاظم طباطبایی، دکتر مهدی خواجه‌پیری، حجت‌الاسلام‌والمسلمین محسن الویری و حجت‌الاسلام‌والمسلمین عبدالحسین خسروپناه به ارائه جنبه‌های مختلف فکری رهبر شهید پیرامون علوم اسلامی پرداختند.

امام شهید متخصص ابواب مختلف در فقه بود

آیت‌الله محمدمهدی شب‌زنده‌دار، عضو فقهای شورای نگهبان و دبیر شورای‌عالی حوزه‌های علمیه به‌عنوان سخنران نخست این همایش علمی در خصوص تبیین فقه در منظومه فکری رهبر شهید (ره) بیان داشت: فقه آن چیزی است که در تمامی ساحت‌های اعتقادی، فکری، اخلاقی و... از بشر خواسته شده است و رهبر شهید متخصص ابواب مختلف در فقه و تحصیل‌کرده در دو حوزه علمی قوی مشهد و قم بودند و پیوسته با کتاب و سنت و فهم شریعت در ارتباط بودند. در مقام عمل نیز مجدانه، مخلصانه و شجاعانه وارد شدند و مجموعه‌ای در این زمینه تشکیل دادند.

وی افزود: ایشان ایمان قلبی راسخ تام به این موضوع داشتند که حکومت صالحی که بتواند دنیا و آخرت انسان‌ها را تأمین کند جز از طریق فقه آ‌ل‌الله و آموزه‌های نبی مکرم اسلام ساخته نیست. ایشان از همان دوران نوجوانی به این واقعیت ایمان آورد و خداوند نیز توفیق حرکت در این مسیر را به رهبر شهید عنایت کرد.

وی با اشاره به این مطلب که در پنج امر، نظریات فکری شهید بزرگوار را می‌توان نام برد، افزود: اصل اول عبودیت و نگاه به احکام اسلام در حوزه‌های مختلف است؛ این یکی از ارکان فکری برای تشکیل حکومت اسلامی است.

وی مسئله دوم را اهتمام شدید به احکام الهی دانست به‌ویژه احکام اولیه اسلام و عمیقاً معتقد بود آنچه در فقه به‌عنوان احکام اولیه آمده بدون هیچ کم‌وکاست باید عملیاتی شود و وظیفه حکومت، پیاده‌کردن این احکام است.

آیت الله شب زنده دار گفت: مسئله سوم شناخت موضوعات خارج از فقه بود. رهبر شهید به‌ویژه بعد از تشکیل حکومت اسلامی، در شناخت موضوعات مختلف، بررسی‌های عالمانه انجام دادند و مسئله چهارم و پنجم نظر ایشان در منابع فقه و مناهج صحیح در فقه بود.

ویژگی‌های اکتسابی امام شهید (ره) الگوی طلاب باشد

آیت‌الله احمد مروی، تولیت معزز آستان قدس رضوی در بخش دوم همایش«جایگاه و کارکرد علوم اسلامی در منظومه فکری رهبر شهید انقلاب اسلامی» به ویژگی‌های شخصیتی امام شهید پرداخت که ایشان را این‌گونه در قله نشاند و اگر در جایگاه رهبری انقلاب هم نبودند باز این ویژگی‌ها در خصوص ایشان باید مطرح می‌شد.

وی افزود: ایشان ویژگی‌های منحصر به فردی داشت که برای طلاب جوان می‌تواند الگو و سرمشق خوبی باشد. بخشی از ویژگی‌های جزو ذات رهبر شهید بود که قابل‌یادگیری نیست؛ اما بخش دیگر از شخصیت ایشان خصوصیات اکتسابی است که باید برای ما الگو باشد.

آیت‌الله مروی بیان داشت: نخستین ویژگی اینکه اهل مطالعه بودند. هیچ زمانی را چه در سفر چه در حضر، برای مطالعه از دست نمی‌دادند. ارتباطات گسترده با طیف‌های مختلف از دوران جوانی، دیگر ویژگی رهبر شهید بود.

وی شجاعت در بیان مسائل علمی، داشتن افق دید بلند در آینده اسلام، جامع‌نگری بدون تعصب و تصلَب غیرمنطقی و ایستا و نقدپذیری را  نیز از دیگر ویژگی‌های شخصیتی ایشان دانست و گفت: حقیقتاً این ویژگی‌ها باعث شد شخصیت برجسته و کم‌نظیر امام شهید موردتوجه عالم قرار گیرد.

توجه رهبر شهید (رحمت‌الله علیه) به رواج علم حدیث در حوزه‌های علمیه

حجت‌الاسلام‌والمسلمین سید محمدکاظم طباطبایی، رئیس پژوهشکده علوم و معارف اسلامی در خصوص جایگاه و کارکرد حدیث در منظومه اسلامی از منظر رهبر شهید بیان داشت: «اهتمام به حدیث پس از تمسک به کتاب قرآن کریم، برترین وظیفه برای عالم دینی است. حدیث مادر بسیاری از علوم اسلامی یا تمام آنها است.» این دو جمله از رهبر شهید است که وقتی کنار هم قرار گیرد نشان‌دهنده منظومه فکری ایشان نسبت به جایگاه حدیث در اسلام را نشان می‌دهد.

وی افزود: رهبر شهید در طول حیاتشان ۱۶۴۸ جلسه درس خارج فقه داشتند که تمامی آنها با حدیث یا شرح حدیث آغاز شده است که نشان‌دهنده توجه و اهمیت ایشان به حدیث است.

وی یکی از مشکلات موجود در حوزه علمیه را درس جانبی بودن حدیث دانست و گفت: امام شهید تأکید داشتند دیگر علوم اسلامی مانند حدیث، تفسیر و فلسفه و کلام... باید در متن اصلی حوزه‌های علمیه باشد.

گردآوری ۱۵۰ هزار نسخه خطی در آستان قدس رضوی

مهدی خواجه پیری، مؤسس و مدیر مرکز بین‌المللی میکروفیلم نور نیز در خصوص ظرفیت‌های میراث مکتوب و نسخ خطی، احیا و روش بهره‌گیری از این میراث از دیدگاه رهبر شهید بیان داشت: در سه قرن اول اسلام، بزرگان دینی کتاب‌های زیادی نوشتند و خوش‌بینانه‌ترین حالت آن این است که ۹۰درصد آنها از بین رفته است. بعد از دوره صفوی مسئله استنساخ شروع می‌شود و نهضتی در این زمینه آغاز می‌شود.

وی افزود: امروز در آستان قدس رضوی اهتمام به گردآوری نسخ خطی وجود دارد، در آینده‌ای نزدیک بزرگ‌ترین مجموعه میراث اسلامی و نسخ خطی که حدود ۱۵۰ هزار عدد است در مجموعه آستان قدس رضوی نگهداری خواهد شد. ما در دنیا شاید دومین یا سومین کشوری هستیم که دارای میراث و نسخ خطی هستیم که تقریباً ۵۰ درصد آنها هنوز فهرست نشده است. اگر اتفاقی مانند جنگ که در کشور داشتیم سبب نابودی آثار شود همه ما از این میراث عظیم محروم می‌شویم.

اندیشمند تراز اول جهان اسلام

حجت‌الاسلام‌والمسلمین دکتر محسن الویری، دانشیار و رئیس گروه تاریخ دانشگاه باقرالعلوم (ع) در این همایش علمی به موضوع تبیین بینش تاریخی رهبر شهید پرداخت و گفت: به نظر بنده، بُعد اندیشمندانه امام شهید نادیده گرفته شده است و ما باید به این بخش توجه بیشتری داشته باشیم. ایشان جدا از اینکه رهبر سیاسی بودند، دارای اندیشه‌های علمی به‌مثابه یک اندیشمند تراز اول جهان اسلام است و این جنبه شخصیتی ایشان باید موردتوجه قرار گیرد.

وی افزود: رهبر عزیز ما به سه شکل به تاریخ اهتمام ورزیدند، گاه بیانات صریح نسبت به خوانش تاریخ داشتند، دسته دوم آثار قلمی مکتوب ایشان و تألیف و ترجمه‌های کتب مختلف از جمله «مسلمانان در نهضت آزادی هندوستان» و «صلح امام حسن مجتبی (ع)» می‌توان نام برد. و سوم، چگونگی بهره جستن ایشان از آگاهی تاریخی در راهبری جمهوری اسلامی است.

به گفته این پژوهشگر تاریخی، تاریخ صدر اسلام، تاریخ معاصر جهان اسلام، تاریخ ایران با تأکید ویژه بر تاریخ معاصر ایران، تاریخ‌تمدن غربی و تاریخ گستره تمدنی شرق با تأکید بر روسیه، از جمله موضوعاتی است که رهبر شهید در حوزه تاریخ به آنها اهتمام ورزیدند.

وی در ادامه گفت: رهبر شهید در عرصه سودمندی تاریخ باتوجه‌به علوم اسلامی نیز گام‌های مؤثری برداشتند و بیان داشتند: «چون قرآن کتاب هدایت است و هدایت انسان به تاریخ پیوسته است و در این کتاب آسمانی، نمونه‌های بسیاری وجود دارد؛ بنابراین تاریخ مهم است».

وی مسئله وسعت بخشیدن به بینش‌ها و ضرورت پرداختن به علم تاریخ را از دیگر مباحث مورد توجه رهبر شهید پیرامون سودمندی تاریخ دانست چرا که به عقیده ایشان تاریخ می‌تواند بینش‌ها را زنده کند./933/