رسانهها نباید میدان تبیین را به دشمن واگذار کنند
محمد خامهیار، نویسنده و راوی دفاع مقدس، در گفتوگو با خبرنگار سرویس فرهنگی و اجتماعی خبرگزاری رسا، با تأکید بر نقش تعیینکننده رسانهها در تبیین مسائل و هدایت افکار عمومی در مسئله خونخواهی رهبر شهید و انتقام اظهار داشت: هر فرد و هر مجموعهای متناسب با جایگاه و توانمندی خود رسالتی بر عهده دارد و باید آن را بهدرستی انجام دهد؛ همانگونه که پس از واقعه عاشورا، حضرت زینب(س) با روشنگری و تبیین حقیقت، اجازه نداد پیام عاشورا در هیاهوی تبلیغات دشمن گم شود، امروز نیز رسانهها چنین مسئولیت سنگینی را بر عهده دارند.
وی با تصریح بر اینکه رسالت رسانه در شرایط کنونی بیش از گذشته اهمیت پیدا کرده است، ابراز داشت: فعالان عرصه اطلاعرسانی باید جهاد تبیین را یک وظیفه جدی و مستمر بدانند و با روایت دقیق و صحیح واقعیتها، اجازه ندهند دشمن با تحریف و روایتسازی، افکار عمومی را تحت تأثیر قرار دهد؛ چراکه اگر در عرصه تبیین کوتاهی شود، حتی بزرگترین حرکتها و قیامها نیز ممکن است در مسیر تحریف قرار گرفته و به نتیجه مطلوب نرسند.
خامهیار با تأکید بر ضرورت هدایتگری رسانهها خاطرنشان کرد: رسانه باید ضمن بیان واقعیتها، ابعاد مختلف حوادث و مطالبات اجتماعی را برای مردم روشن کند و در عین حال از هیجانزدگی و بیان نادرست مسائل پرهیز داشته باشد؛ چراکه وظیفه رسانه تحریک جامعه نیست، بلکه فراهم کردن زمینه آگاهی و بصیرت برای تصمیمگیری درست مردم است.
وی با اشاره به نقش حضرت زینب(س) در تبیین پیام عاشورا اظهار داشت: همانگونه که حضرت زینب(س) با سخنان روشنگرانه خود اجازه نداد حقیقت عاشورا در تبلیغات دشمن گم شود، رسانه امروز نیز باید با روایت صحیح، مستند و اقناعکننده، در برابر تحریفها ایستادگی کند و پیام و حقیقت حوادث را برای جامعه تبیین سازد.
این نویسنده و راوی دفاع مقدس با تأکید بر اینکه مسئولیت جهاد تبیین محدود به یک رسانه خاص نیست، اذعان داشت: رسانه ملی، مطبوعات، خبرگزاریها، پایگاههای خبری و فعالان فضای مجازی، هرکدام متناسب با ظرفیت خود باید در میدان تبیین حضور داشته باشند و نمیتوان میدان رسانه را خالی گذاشت و انتظار داشت روایت صحیح بهصورت خودکار به مخاطب منتقل شود.
وی با تصریح بر اهمیت فضای مجازی در شکلدهی به افکار عمومی گفت: امروز بخش قابل توجهی از ذهنیت جامعه در فضای مجازی شکل میگیرد و به همین دلیل فعالان رسانهای باید این میدان را جدی بگیرند؛ همانگونه که اگر یک روز مسئولیتی نداشته باشیم نیز میتوانیم در فضای مجازی به تبیین و روشنگری بپردازیم، این فضا باید به عنوان یک عرصه مهم جهاد تبیین مورد توجه قرار گیرد.
خامهیار با اشاره به تلاشهای صورتگرفته از سوی نیروهای رسانهای ارزشی اظهار داشت: فعالان متعهد رسانهای در این مدت اقدامات خوبی انجام دادهاند، اما این اقدامات کافی نیست و ظرفیتهای بسیار بیشتری برای کار وجود دارد؛ امروز حتی برخی تحلیلگران و نیروهای توانمند رسانهای در رسانههای خارجی فعالیت میکنند و تلاش دارند روایت خود را به مخاطبان جهانی منتقل کنند.
وی با تأکید بر اینکه میدان رسانه را نباید به رقیب واگذار کرد، خاطرنشان کرد: اگر ما میدان رسانه را خالی کنیم، دیگران این خلأ را پر خواهند کرد و روایت خود را به افکار عمومی ارائه میدهند؛ بنابراین باید با مطالعه، تولید محتوای دقیق، تحلیل درست و حضور مستمر، روایت صحیح را در اختیار مخاطب قرار داد و اجازه نداد روایت دشمن بدون پاسخ باقی بماند.
این نویسنده و راوی دفاع مقدس با اشاره به برخی دیدگاهها درباره تأثیر مطالبه انتقام بر افزایش تنش اجتماعی ابراز داشت: اینکه مطالبه انتقام را عامل افزایش تنش و هیجان اجتماعی بدانیم، تحلیل دقیقی نیست؛ زیرا حضور مردم در میدان را نمیتوان صرفاً محصول دعوت رسانهها یا تحریک گروههای مختلف دانست، بلکه مردم زمانی که احساس مسئولیت و مطالبهای جدی داشته باشند، خودشان برای حضور در صحنه تصمیم میگیرند.
وی با تأکید بر ضرورت تفکیک میان «تبیین مطالبه» و «تحریک جامعه» اظهار داشت: رسانه باید مطالبه موجود در جامعه را بهدرستی روایت و ابعاد آن را برای افکار عمومی روشن کند، نه اینکه با ادبیات هیجانی و تحریکآمیز، مردم را به سمت رفتارهای غیرمسئولانه سوق دهد؛ مطالبه انتقام نیز باید در چارچوبی عقلانی، مسئولانه و متناسب با شرایط جامعه تبیین شود.
خامهیار با تصریح بر ضرورت حفظ انسجام اجتماعی اذعان داشت: در هر جامعهای ممکن است افرادی دیدگاههایی متفاوت از خواست عمومی مطرح کنند و اختلاف نظر نیز امری طبیعی است، اما رسانه نباید اجازه دهد اختلافات به ابزاری برای ایجاد شکاف و تضعیف انسجام جامعه تبدیل شود؛ چراکه دشمن همواره تلاش میکند از اختلافات داخلی بهرهبرداری کند و هر عاملی که موجب تضعیف وحدت جامعه شود، میتواند مورد سوءاستفاده قرار گیرد.
وی با تأکید بر اینکه نباید مردم را صرفاً به حضور در میدان دعوت کرد، گفت: باید به آگاهی و بصیرت مردم اعتماد داشت؛ مردم هنگامی که احساس کنند مطالبهای واقعی وجود دارد، خودشان تشخیص میدهند که چگونه و در چه زمانی در صحنه حضور پیدا کنند. از این رو، وظیفه اصلی رسانه دعوت صرف به حضور نیست، بلکه باید زمینه آگاهی و فهم درست را فراهم کند تا جامعه بتواند بر اساس شناخت و بصیرت تصمیم بگیرد.
این نویسنده و راوی دفاع مقدس با اشاره به ضرورت استمرار فعالیت رسانهای خاطرنشان کرد: میدان تبیین، میدان مقطعی نیست و رسانه نباید در میانه مسیر، عرصه را رها کند؛ زیرا هرگاه رسانه از تبیین فاصله بگیرد، زمینه برای روایتسازی طرف مقابل فراهم میشود و دشمن میتواند خلأ ایجادشده را با روایتهای خود پر کند.
وی در پایان با تأکید بر مسئولیت سنگین رسانهها در شرایط کنونی اظهار داشت: جهاد تبیین وظیفه یک نهاد یا مجموعه خاص نیست و هرکس باید به اندازه توان و جایگاه خود در این عرصه نقشآفرینی کند؛ اما رسانه به دلیل گستردگی مخاطب و قدرت اثرگذاری بر افکار عمومی، مسئولیتی سنگینتر بر عهده دارد و باید با مطالعه، دقت، شناخت مخاطب و تولید محتوای مستمر، اجازه ندهد روایت دشمن بر افکار عمومی غلبه کند.